Legal Theory

Live, From the Nation’s Capital, It’s ... the Supreme Court

2012-02-09T02:05:00.000+02:00

Bloomberg
Editorial
February 9, 2012

Porcinophobia, fear of hams, is the main thing keeping the justices of the Supreme Court from opening their proceedings to television. They are afraid that showoff lawyers will perform for the cameras, rather than for the court, thereby lowering the tone to the level of, well, television.

This would be an odd way for lawyers to react. After all, the most important consideration -- for themselves and their own futures, as well as for their clients -- will remain winning the case. And if the justices do let the cameras in, it will be with gritted teeth (if not over their dead bodies, as former Justice David Souter described his lack of enthusiasm). They are likely to be more hostile, not less, to any sign of hamming it up.

The question of the Supreme Court allowing cameras in its courtroom is not new -- that Souter quote is from 1996. But it has renewed relevance and urgency thanks to next month’s oral arguments over the constitutionality of the Obama administration’s health-care law, a five-and-a-half-hour marathon scheduled for March 26-28. The court is now considering requests from scores of lawmakers and media organizations, including Bloomberg News, to open its proceedings to TV cameras.

More

Dickens v. Lawyers

2012-02-06T08:38:00.000+02:00

by Joseph Tartakovsky

New York Times
February 5, 2012

Tuesday is the bicentenary of the birth, in Portsmouth, England, of Charles Dickens, literature’s greatest humanist. We can rejoice that so many of the evils he assailed with his beautiful, ferocious quill — dismal debtors’ prisons, barefoot urchin labor, an indifferent nobility — have happily been reformed into oblivion. But one form of wickedness he decried haunts us still, proud and unrepentant: the lawyer.

Lawyers appear in 11 of his 15 novels. Some of them even resemble humans. Uriah Heep (David Copperfield) is a red-eyed cadaver whose “lank forefinger,” while he reads, makes “clammy tracks along the page ... like a snail.” Mr. Vholes (Bleak House), “so eager, so bloodless and gaunt,” is “always looking at the client, as if he were making a lingering meal of him with his eyes.” Most lawyers infest dimly lighted, moldy offices “like maggots in nuts.” (No, counselor, writers dead since 1870 cannot be sued for libel.)

Dickens knew whereof he spoke. At 15, he was hired as an “attorney’s clerk,” serving subpoenas, registering wills, copying transcripts; later he became a court reporter. For three formative years he was surrounded by law students, law clerks, copying clerks, court clerks, magistrates, barristers and solicitors who (reborn in his fiction) uttered cheerful sentiments like “I hate my profession.” His portraits of nearly every London court — Chancery, Divorce, Probate, Admiralty, etc. — are so accurate that one scholar wrote a lively book called Charles Dickens as a Legal Historian. At 32 he filed his first suit against a pirate publisher. Dickens told a friend afterward that “it is better to suffer a great wrong than to have recourse to the much greater wrong of the law.”

More

Politics and the Supreme Court

2012-02-05T00:00:00.000+02:00

New York Times
Editorial
February 4, 2012

The Supreme Court underscored its power to shape American life when it took major cases about the health care reform law, Arizona’s anti-immigrant law and the Voting Rights Act in an election year. But this is not simply a case of the court thrusting itself into politics.

The way these cases developed and made their way to the highest court also illustrates the reverse — how politics shape the court. Each case grows out of a struggle between left and right where politics have pushed the law: between a quest for universal coverage and the defense of big health care providers; between an emphasis on openness and hostility toward immigrants; and between a promise of access to the voting booth made nearly 50 years ago and the unyielding opposition to keeping that promise.

Each party has its program and works to turn it into law. The great example of political change through legal change was the long, methodical effort to whittle away at segregation from within the legal mainstream that culminated in the court’s decision in Brown v. Board of Education. The conservatives’ legal-political strategy draws from Brown, but it is also vastly different in nature and design.

More

Live, From the Supreme Court

2012-02-02T08:08:00.000+02:00

New York Times
Editorial
February 1, 2012

Since May, the Supreme Court of Britain has allowed its hearings to be broadcast live. On Wednesday and Thursday, the court is hearing arguments on the extradition of Julian Assange, the founder of WikiLeaks, from Britain to Sweden and whether a Swedish prosecutor had the authority to issue a warrant for his arrest.

The British court, which replaced the Law Lords as the highest court in the land in 2009, has the good sense to see that televising hearings can boost the court’s reputation and confidence in the legal system.

The Supreme Court of the United States, however, still refuses to see these benefits. It does not allow broadcasts of oral arguments out of a misguided worry that cameras would encourage grandstanding by lawyers and might cause the justices to censor their questions.

But the court currently releases transcripts of oral arguments soon after they are finished and audio recordings of arguments the week they occur — all without causing grandstanding or self-censorship. Adding video would further enhance public understanding of the court.

More

The Justice of Occupation

2012-01-25T08:15:00.000+02:00

by Ra’anan Alexandrowicz

New York Times
January 24, 2012

Israel’s Supreme Court is the body that provides checks and balances to the country’s executive and legislative powers, upholding constitutional standards. Over the years the court has gained a reputation as one of the most judicially active, human rights-oriented courts in the world.

In the four decades since the 1967 Six-Day War between Israel and its Arab neighbors, the court has become a stage for an escalating conflict between two very different world views.

Israel is the only modern state that has held territories under military occupation for over four decades. It is also unusual for a nation to allow residents of territories under a military occupation to petition its Supreme Court and request intervention in acts of state.

Since the early years of the occupation, the Supreme Court has unwittingly found itself pushed into a corner time and again. Rather than functioning as the bastion of human rights that it was established to be, it has instead become the entity responsible for balancing the needs of a state engaged in a prolonged occupation with basic principles of democracy.

This Op-Doc expands on one of the themes explored in my new feature documentary, “The Law in These Parts,” and asks about the role of the Supreme Court in the legal underpinnings of the longest military occupation in modern times.

More

See the video

Η νομιμοποίηση της κυβέρνησης Παπαδήμου

2012-01-15T17:35:00.000+02:00

του Νίκου Κ. Αλιβιζάτου

Καθημερινή
15 Ιανουαρίου 2012

Στις 10 του περασμένου Νοεμβρίου, το ένστικτο επιβίωσης, χάρη στο οποίο η Ελλάδα σώθηκε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, αρκετές φορές στη νεότερη Ιστορία της, λειτούργησε και πάλι. Με αντανακλαστικά που εξέπληξαν ακόμη και τους πιο αισιόδοξους παρατηρητές των πολιτικών μας πραγμάτων, βουλευτές όλων των παρατάξεων -αλλά κυρίως της πλειοψηφίας- επέβαλαν τη «λύση Παπαδήμου». Μια λύση που, όπως φαίνεται, απεύχονταν οι ηγεσίες των δύο μεγάλων κομμάτων, για δικούς της λόγους η καθεμιά. Ετσι, με διόλου αμελητέο κόστος τη συμμετοχή στην κυβέρνηση εκπροσώπων του ΛΑΟΣ, απετράπη το μοιραίο. Δηλαδή η άτακτη χρεοκοπία, στην οποία είναι βέβαιο ότι θα οδηγούσε τη χώρα η διεξαγωγή εκλογών στις αρχές Δεκεμβρίου, ή ο εκ των ενόντων σχηματισμός άλλης μονοκομματικής κυβέρνησης από το ΠΑΣΟΚ.

Ο κ. Λουκάς Παπαδήμος συμπλήρωσε προχθές δύο μήνες στην πρωθυπουργία. Αν και τα δύσκολα βρίσκονται ακόμη μπροστά του, το διάστημα αυτό είναι αρκετό για να βγάλει κανείς μερικά πρώτα συμπεράσματα:

Από τη μια, επικράτησε ένα αίσθημα καταλλαγής, κυρίως στην Αθήνα, αλλά και στις άλλες πόλεις της χώρας. Αν και δεν βρήκε ακόμη τον κανονικό ρυθμό της, η ζωή αρχίζει δειλά δειλά να επανέρχεται στο πολύπαθο Κέντρο. Και θέλω να πιστεύω ότι τα φιλόδοξα μέτρα που ανήγγειλε πρόσφατα ο δήμαρχος Αθηναίων δεν θα αργήσουν να αποδώσουν.

Με την καταλλαγή κατέβηκαν κάπως και οι τόνοι. Ο κόσμος, σε μικρότερες ή μεγαλύτερες παρέες, άρχισε να αναστοχάζεται και να κουβεντιάζει για τα βασικά. Ποτέ άλλοτε, τα τελευταία χρόνια, δεν μπήκαν στο τραπέζι τόσο βαθιά ριζωμένα στερεότυπα και αντιλήψεις. Παλιοί και νέοι έχουν χάσει τις βεβαιότητες άλλων εποχών και, φαινόμενο μοναδικό, ακόμη και οι πολιτικοί διαλέγονται.

Η στροφή αυτή είχε ως αποτέλεσμα μια ψυχραιμότερη αντιμετώπιση της κρίσης και των δεινών της. Η δικαιολογημένη αγανάκτηση την οποία προκάλεσε η μέγιστη αδικία της καλπάζουσας ανεργίας, και η λαίλαπα των περικοπών σε μισθούς και συντάξεις, δεν οδηγούν όπως πέρυσι σε μια καθολική απόρριψη των μέτρων του Μνημονίου. Γιατί συνειδητοποιείται όλο και περισσότερο ότι πολλά από αυτά έπρεπε να έχουν ληφθεί εδώ και χρόνια. Οδηγεί αντίθετα σε κινήσεις αλληλεγγύης για την ανακούφιση αυτών που πάσχουν πραγματικά (απολυμένοι, άστεγοι, άνεργοι προπάντων νέοι) και που, με την κρίση, ο αριθμός τους έχει εκτιναχθεί σε πρωτοφανή ύψη. Για πρώτη φορά από το 2004, το εθελοντικό κίνημα, με τόνο πατριωτικό και όχι ελεημοσύνης, έχει πάρει τέτοιες διαστάσεις.

Σε όλα αυτά, όπως σημείωνε προ ημερών ο Αντώνης Τριφύλλης, ο «δωρικός» λόγος του «αντιπολιτικού» Παπαδήμου, συνέτεινε θετικά, αφού «υπονόμευσε» τον συναισθηματικό και εν τέλει «διχαστικό» λόγο των επαγγελματιών της πολιτικής. Αρκεί βέβαια να αρχίσει να φαίνεται φως στην άκρη του τούνελ.

Η τελευταία αυτή παρατήρηση οδηγεί στο ζήτημα της νομιμοποίησης της κυβέρνησης Παπαδήμου. Ως σήμερα, ήταν δεδομένη για τους παραπάνω λόγους. Τα περί του αντιθέτου υποστηριζόμενα από τα «αντισυστηματικά» άκρα του πολιτικού φάσματος δεν ευσταθούν. Δείχνουν, αντίθετα, κραυγαλέα αποκοπή από την πραγματικότητα (για να μην πω και έλλειψη στοιχειώδους συνταγματικής παιδείας). Από εδώ και πέρα, ωστόσο, η νομιμοποίηση της κυβέρνησης Παπαδήμου θα εξαρτηθεί από την ικανότητά της να φέρει σε πέρας την κύρια αποστολή της: δηλαδή, να συμφωνήσει με τους δανειστές της χώρας για περικοπή του δημόσιου χρέους (PSI) και να συνάψει τη νέα δανειακή σύμβαση. Συνάρτηση της πρώτης, η δεύτερη είναι η αναγκαία προϋπόθεση για να παραμείνουμε στο ευρώ. Και αυτό, την ύστατη τούτη ώρα, αποτελεί τον κεντρικό στόχο του έθνους.

Περισσότερα

The Struggle to Give the European Parliament Clout

2012-01-12T20:47:00.000+02:00

Spiegel
January 12, 2012

As the weakest of the EU's three major institutions, the European Parliament has often been viewed as little more than a rubber stamp for the others. But Martin Schulz, the German Social Democrat who will become its president next week, plans to change that -- and he's not afraid of ruffling feathers in the process.

Two stars are blinking red on the indicator panel, signaling that the allotted speaking time has run out. Germany's Martin Schulz is already about two minutes over his limit, but he just keeps talking.

It's mid-December, and he's speaking about Europe's debt crisis and the future of the European Union. Schulz is taking advantage of his last appearance as the leader of the center-left Socialist group in the European Parliament to demonstrate to everyone gathered in the assembly hall in Strasbourg that few could come up with verbal zingers as strong as his. "The financial markets are driving a Ferrari, while the governments of Europe are puttering along behind on a bicycle," he says.

Schulz keeps on speaking, but he has nothing to fear as European Parliament President Jerzy Buzek, who is from Poland, lets him have his way. Without permission, Schulz has just about reached twice the limit of his speaking time when he finally starts wrapping it up. Then Buzek says into the microphone: "I have really been enormously patient."

On Tuesday, Jan. 17, the 56-year-old Schulz will replace Buzek as the president of the European Parliament. In the parliament, the usual procedure is that the two biggest parliamentary groups each get to choose the president for half of the five-year legislative period, with the office-holder being replaced after two-and-a-half years. Thus, Buzek, a member of the European People's Party (EPP), the alliance of Christian Democratic and conservative parties making up the largest faction in the parliament, will be succeeded by Schulz, the head of the Progressive Alliance of Socialists and Democrats (S&D), the second-largest faction.

More

«Πρέπει να τηρούμε τους νόμους;»

2012-01-09T09:08:00.000+02:00

Ξενοφών Ι. Παπαρρηγόπουλος
Αναπληρωτής Καθηγητής Φιλοσοφίας, Ιστορίας, Μεθοδολογίας και Θεωρίας του Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
8 Δεκεμβρίου 2011

Περισσότερα

Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις τώρα, χωρίς αναθεώρηση

2012-01-07T12:59:00.001+02:00

του Αντώνη Μανιτάκη

Καθημερινή
7 Ιανουαρίου 2012

Ο τόπος έχει ανάγκη -αποτελεί κοινό τόπο- από αλλαγές, από ριζικές αλλαγές, και κατά πρώτο και κύριο λόγο στις βασικές λειτουργίες του κράτους: στη Διοίκηση και στη Δικαιοσύνη. Απαιτούνται, ακόμη, επειγόντως, και ορισμένες καίριες, άμεσες, ενδεικτικές έστω, βαθιές τομές στο πολιτικό σύστημα, που δεν θα αγγίξουν όμως το πολίτευμα. Για να φανεί, έμπρακτα, ότι οι τωρινές πολιτικές δυνάμεις έχουν συνειδητοποιήσει την κρισιμότητα των περιστάσεων, καθώς και την επιτακτική ανάγκη των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Και ότι είναι έτοιμες να ταπεινωθούν πολιτικά, να θυσιαστούν, προκειμένου να ανακτήσει το πολιτικό σύστημα ένα μέρος της χαμένης αξιοπιστίας του.

Δεν είναι δυνατόν ο ελληνικός λαός να υφίσταται εξαιτίας της κακοδιαχείρισης των δημόσιων οικονομικών τόσες και τέτοιες θυσίες, πρωτοφανείς σε ένταση και έκταση, που ωθούν εκατομμύρια ατόμων κάτω από τα όρια της φτώχειας, με μοναδικό αντάλλαγμα και δέλεαρ την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των αγορών, και το κομματικό κατεστημένο να μη δέχεται να θυσιάσει δεσμούς και αρμούς, αιωνόβιους, του πελατειακού συστήματος, που το στηρίζουν. Χωρίς έμπρακτη και εύγλωττη πολιτική ταπείνωση δεν μπορεί να υπάρξει πολιτικός εξαγνισμός ούτε εξιλέωση.

Σε κάθε περίπτωση η ανάγκη των διαρθρωτικών αλλαγών, στο κράτος και στο πολιτικό σύστημα είναι και επιτακτική και άμεση. Δεν επιδέχεται αναβολή. Εχει άλλωστε, ούτως ή άλλως, ξεκινήσει η σχετική διαδικασία για τη Διοίκηση και τη Δικαιοσύνη, με νομοσχέδια που είναι έτοιμα, ορισμένα από καιρό ή είναι υπό ετοιμασία με τη συνδρομή της ομάδας ειδικών που συνέστησε ο Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η δυναμική των μεταρρυθμίσεων δεν μπορεί, πάντως, να περιμένει την όποια συνταγματική αναθεώρηση ούτε μπορεί να εξαρτά το περιεχόμενο ή την έκβασή της από αυτήν. Για πολλούς, προφανείς λόγους. Πρώτον, διότι η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης είναι χρονοβόρα και δυσκίνητη. Απαιτεί πολλούς τύπους, ειδικές πλειοψηφίες, αρκετές ψηφοφορίες, δύο φάσεις και επίπονες συναινέσεις. Και το σημαντικότερο δεν μπορεί, τυπικά, να ξεκινήσει πριν από το 2013 ούτε μπορεί να ολοκληρωθεί πριν μεσολαβήσουν εκλογές και αναδειχθεί, λίγα χρόνια αργότερα, Αναθεωρητική Βουλή. Εν των μεταξύ, μέχρι τότε, η χώρα ίσως και να έχει χρεοκοπήσει ή μόλις θα βγαίνει ασθμαίνοντας από την κρίση. Ποιος θα ενδιαφέρεται τότε για την Αναθεώρηση και τι να περιμένει από αυτήν;

Περισσότερα

Calling for a Convention

2012-01-04T19:16:00.000+02:00

by Lawrence Lessig

American Prospect
January 4, 2012

To keep money from corrupting our democratic politics, we need constitutional change. No doubt lots can be done by statute alone—meaningful transparency rules, such as the Disclose Act, and small-dollar public funding, such as the Fair Elections Now Act. The Supreme Court, however, has all but guaranteed that these won’t be enough. Transparency by itself won’t build trust; public funding can only be voluntary; and independent expenditures are all but certain to swamp even the best reforms tolerated by the Court. If we’re ever going to get a Congress “dependent,” as James Madison put it in Federalist Paper No. 52, “upon the People alone,” and not “the Funders,” it is clear that Congress will need new constitutional authority.

Yet it is also clear that Congress won’t ask for this authority itself. The chance that this Congress, or any Congress elected in the current environment, could muster 67 votes in the Senate to alter Washington’s economy of influence is zero. Congress is the problem. Fixing itself is just one of the items on a very long list of things that it simply cannot do. A whole industry of influence depends upon preserving the status quo. For that industry, blocking change is child’s play.

At some point, we reformers must consider the one way the framers gave us to revise the Constitution when Congress itself is the problem. This is the Article V convention. If 34 state legislatures apply, then Congress must “call a Convention for proposing Amendments.” The product of such a convention is just that—proposals, not constitutional change. As with amendments proposed by Congress, those put forward by the convention become law only if ratified by 38 states. But the convention is the one path to making such proposals that Congress can’t easily control, and the one path that could create enough of a mandate to force Congress to act.

Liberals and conservatives alike fear a convention. That fear is fair. In the 223 years since our Constitution was ratified, we’ve never had a convention (though we’ve gotten close). It’s not even completely clear how one would be organized or how it would be controlled. But any remaining uncertainty must be viewed practically, with a clear eye to the political constraints that would cabin any amending process.

More

'Destroying Democracy': Hungarians Protest Controversial New Constitution

2012-01-03T15:30:00.000+02:00

Spiegel
January 3, 2012

Tens of thousands of Hungarians took to the streets of Budapest on Monday night to protest the country's new constitution, which took effect on Jan. 1. The document, in combination with other recent laws, severely curtails the independence of the country's central bank and courts. Religious rights have also been slashed.

"Viktor Orban. Dictator!" read one sign. "Enough!" screamed another. "Hey Europe, sorry about my prime minister," said a third. And there were hundreds more on Monday night in Budapest as tens of thousands of people gathered in front of the city's famous opera house to protest against the country's controversial new constitution, which went into effect on Jan. 1.

"The prime minister took an oath to defend the constitution, but instead he overthrew it," said Laszlo Majtenyi, the former head of the country's media authority, at the rally. "Tonight, the Opera is the home of hypocrisy and the street the home of constitutional virtues."

The crowd gathered outside as inside Prime Minister Viktor Orban and other leading government officials celebrated the new Basic Law inside the opera. Hungarian President Pal Schmitt defended the document, saying that his countrymen should be proud of it. "The constitution was born of a wide consultation, building on national and European values," he said in a speech at the celebration. "Our Basic Law defines the family, order, the home, work and health as the most important, shared scale of values."

The passage of the new constitution marks the crowning achievement of Orban's center-right Fidesz party, 18 months into its rule. The party won 53 percent of the vote in the spring of 2010, resulting in 68 percent of the seats in parliament, enough to radically change Hungary's legal landscape. Since then, according to Kim Lane Scheppele, director of Princeton University's Program in Law and Public Affairs and a long-time observer of Hungary, Fidesz has passed 359 laws.

More

In Libya, Building the Rule of Law

2011-12-29T16:00:00.000+02:00

by Sarah Leah Whitson

New York Times
December 29, 2011

When I first met Mustafa Abdel-Jalil, now the chairman of Libya’s Transitional National Council, in April 2009, he was the beleaguered justice minister in Muammar el-Qaddafi’s Libya, virtually the sole brave voice among senior officials demanding accountability from the country’s security services.

He had been brought in as a concession to the restive western city of Benghazi, where he was a judge for many years. Abdel-Jalil minced no words in denouncing the corruption of the Interior Ministry, which operated outside the law to detain and abuse Libyans with impunity. Commenting on the fledgling reforms under Qaddafi, he characterized Libya as a country “going through the difficult and painful pangs of birth.” Little did he know how utterly transformed Libya would find itself just over two years later.

Recently in Tripoli, I sat with Abdel-Jalil to discuss new priorities for Libya that would have been unimaginable in 2009. The challenges the new authorities face are daunting, starting with the need to gain control over thousands of men in dozens of independent militias. Libya swiftly needs to have a justice system running that can deal fairly with the crimes of today and of the past, and to rebuild basic institutions, atrophied over many decades of authoritarian rule.

Government officials recognize the need to give the anti-Qaddafi fighters, widely regarded as heroes, a reason to give up their arms.

The transitional council is discussing plans for a massive program of training, jobs, education, loans and compensation. But this commendable initiative will require time and substantial funds. Meanwhile the council shouldn’t wait until it has full command over the militias to assert its authority over the more than 5,000 detainees those militias are holding, outside any jurisdiction of Libya’s laws or justice system.

More

The 9th Circuit’s proper call on bone marrow donations

2011-12-29T08:58:00.000+02:00

by George Will

Washington Post
December 29, 2011

The U.S. Court of Appeals for the 9th Circuit is famously liberal and frequently reversed. Recently, however, a unanimous three-judge panel of this court did something right when it held that bone marrow donors can be compensated. In effect, it revised a law, the National Organ Transplant Act (NOTA) of 1984, because of a medical technique developed since then.

Was this “judicial activism” — judges acting as legislators, imposing social policies they prefer? Or was it proper judicial engagement — performance of the judicial duty to ensure that the law is applied in conformity with the actual facts of the case? Herewith an example of a court’s conscientious application of law in light of a pertinent change — a technological change — in a medical sphere the law regulates.

NOTA made it a felony to sell human organs for transplants. This codified two moral judgments. One is that there is wisdom in an instinctive repugnance about the commodification of the human body, or at least of body parts that are not renewable. The other judgment is that a market for organs — offering perhaps $50,000 for a kidney — would usually, and troublingly, involve affluent people buying from low-income people whose consent is influenced by their neediness.

Here, however, is another moral dilemma resulting from NOTA’s codification of moral impulses: Potentially deadly blood diseases strike tens of thousands of Americans each year. For example, of the 44,000 who will be diagnosed with leukemia, including 3,500 children, half the adults and 700 of the children will die from it. Nearly 3,000 Americans die of various blood diseases because they cannot find matching bone marrow donors. Compensation would substantially increase the number of lifesaving donors. Unfortunately, NOTA classifies as an organ the bone marrow that is the source of lifesaving stem cells that generate white and red blood cells, and platelets.

The 9th Circuit panel ruled this month that a new medical technique has made the phrase “bone marrow transplant” anachronistic. When NOTA was written, extracting bone marrow involved a protracted, painful and risky semi-surgical procedure in which long needles were inserted into the hip bones of anesthetized donors.

More

Interview with Ex-German High Court Justice: 'It Is a Mistake To Pursue a United States of Europe'

2011-12-28T19:00:00.000+02:00

Spiegel
December 28, 2011

In an interview conducted as he heads into retirement, German Constitutional Court Judge Udo Di Fabio explains why he believes the high court's recent decisions on the European Union will not necessarily hinder further European integration and how he believes debates over possible changes to Germany's constitution to strip power from Karlsruhe are "phoney."

The Lisbon Treaty, which went into effect on Dec. 1 2009, represents the last major reform of the structures of the European Union. Germany's Federal Constitutional Court subsequently issued a landmark decision on the treaty, authored by Judge Udo Di Fabio, which stated that the Treaty conformed with Germany's constitution. Nevertheless, the court also underscored that the parliament in Berlin must have greater participation in decisions made by the country at the EU level. Many politicians and journalists believe the ruling could hinder a future deepening of European integration.

In an interview with SPIEGEL, Di Fabio discusses why he believes the Lisbon ruling isn't nearly as critical of the EU as some have interpreted and why strong democratic states are essential to a continuing integrated Europe.

SPIEGEL: Professor Di Fabio, you were the German Constitutional Court's expert on Europe and the author of the controversial decision on the Lisbon Treaty, which has governed the workings of the European Union since 2009. Will politicians in Berlin heave a sigh of relief now that you are retiring from the court?

Di Fabio: I can't imagine that they will. A chamber of the Constitutional Court is a collective decision-making body. You shouldn't overestimate the power of a single judge.

SPIEGEL: Does the government still have to fear that the court in Karlsruhe will put the brakes on European integration?

Di Fabio: I don't think that the Constitutional Court stands in the way of integration efforts. In many respects the court has even strengthened Germany's position.

SPIEGEL: But your president, Andreas Vosskuhle, only recently said with regard to further integration steps that the scope of Germany's constitution, the Basic Law, had been "largely exhausted."

Di Fabio: I think such statements concern sweeping transfers of responsibilities that are currently not up for debate.

More

Σύνταγμα, δικαιώματα, δημοκρατία, γράμμα κενό

2011-12-17T17:30:00.000+02:00

του Χρήστου Ζέρβα

Ελευθεροτυπία
17 Δεκεμβρίου 2011

Η Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ο επίσημος σύμβουλος της κυβέρνησης στα θέματα αυτά, επεσήμανε με πρόσφατη ανακοίνωσή της πως τα ατομικά-κοινωνικά δικαιώματα και η δημοκρατία κινδυνεύουν σοβαρά από τα συνεχή δημοσιονομικά μέτρα των τελευταίων δύο ετών. Πριν ξεσπάσει η θύελλα της οικονομικής κρίσης, όσοι μάχονταν υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αντιμετωπίζονταν με συγκατάβαση αλλά και διάχυτη δυσφορία. Είχε προηγηθεί η βαριά δεκαετία της αντιτρομοκρατικής σταυροφορίας, όπου οι κυβερνήσεις θυσίαζαν με άνεση στο βωμό της «ασφάλειας» πολλές κατακτήσεις του μεταπολεμικού κράτους δικαίου (τρομονόμοι, εκτεταμένη επιτήρηση και καταστολή).

Τώρα, εν μέσω κρίσης, τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα αντιμετωπίζονται ως είδος πολυτελείας και μάλιστα εν ανεπαρκεία. Οποιος ασχολείται με τέτοια θέματα, τη στιγμή που απειλείται ευθέως η ίδια η επιβίωση των ανθρώπων, χαρακτηρίζεται σήμερα περίπου «γραφικός». Είναι γεγονός ότι τα δικαιώματα και οι ελευθερίες του νεοτερικού καπιταλισμού δεν έχουν τυπικά καταργηθεί, παραμένουν ουσιαστικά όμως ένα κενό περιεχομένου γράμμα. Δυστυχώς αυτό θεωρείται από τη mainstream καθεστωτική διανόηση ως κάτι φυσιολογικό.

Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και στο σύνολο της εικόνας. Οι θεσμοί λειτουργούν τυπικά μέσα εκεί, όμως η Δημοκρατία είναι απ' έξω. Μια σειρά από «μεταρρυθμίσεις» στην οικονομική και πολιτική ζωή έχουν μετατρέψει τα Συντάγματα, από καταστατικούς χάρτες δημοκρατικής λειτουργίας των ευρωπαϊκών χωρών, σε «λάστιχο» που προσαρμόζεται μόνο στις ανάγκες της «αγοράς».

Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ωστόσο την πάγια κριτική, η οποία «βλέπει» τους θεσμούς ως εργαλεία χειραγώγησης της κοινωνίας και ταύτισής της με τα συμφέροντα μιας μικρής ολιγαρχίας που ασκεί την ηγεμονία. Οι ευρωπαϊκές συνθήκες δικαιωμάτων, τα εθνικά Συντάγματα, τα κοινωνικά δικαιώματα (απόρροια του σοσιαλδημοκρατικού συμβιβασμού) δεν ακυρώνονται στα λόγια, αλλά στην πράξη.

Περισσότερα

Mr. Gingrich’s Attack on the Courts

2011-12-11T08:16:00.000+02:00

New York Times
Editorial
December 10, 2011

In any campaign season, voters are bound to hear Republican candidates talk about “activist judges” — jurists who rule in ways that the right wing does not like. But Newt Gingrich, who is leading in polls in Iowa, is taking the normal attack on the justice system to a deep new low.

He is using McCarthyist tactics to smear judges. His most outrageous scheme, a plan to challenge “judicial supremacy,” has disturbing racial undertones. If he is serious about his plan, a President Gingrich would break the balance of power that is fundamental to our democracy.

The plan’s centerpiece is an attack on the landmark 1958 ruling in Cooper v. Aaron, in which the Supreme Court reaffirmed that Arkansas had a duty to follow federal law. The governor had contended he was not bound by the court’s call for desegregation in Brown v. Board of Education. He ordered the National Guard to bar nine African-American students from Little Rock’s Central High School, causing violence and disorder.

For the first time in the court’s history, all nine justices individually signed the unanimous opinion. They did so to stress that the “chaos, bedlam and turmoil” caused by the governor’s refusal to obey the law was “intolerable.” Unless the court acted as the final arbiter about the Constitution’s meaning, as Marbury v. Madison instructed, chaos would prevail. It was one of the court’s most important decisions. In Mr. Gingrich’s twisted view, Congress and the executive branch have for too long cowered before the court.

More

Who is undermining Israeli democracy?

2011-12-09T16:00:00.000+02:00

by Jonathan Rosenblum

Jerusalem Post
December 9, 2011

In order to fully appreciate the absurdity of Court President Dorit Beinisch’s charge that even the most minimal changes in Israel’s method of judicial selection represent an attempt to undermine “the democracy upon which our society rests,” one need only know one fact: Israel’s method of judicial selection is absolutely unique in the democratic world.

No other system gives so much power to sitting Supreme Court justices to choose their future colleagues and successors. Only India among the world’s democracies also gives sitting justices a role in the judicial selection process. Are all the rest, then, not really democratic? Even by Israeli standards the claim of the unique wisdom of our system reflects a remarkable degree of hubris.

In truth, it is the Supreme Court itself that represents the greatest challenge to Israeli democracy. Richard Posner, considered by many the most brilliant living American jurist, defines democracy as “a system of governance in which the key officials stand for election at relatively short intervals and are thus accountable to the citizenry.” Judicial review, in which courts strike down statutes or substitute their policy judgments for those of elected officials or their delegates, is thus in inherent tension with representative democracy so defined.

To minimize that tension, Alexander Hamilton argued in The Federalist Papers that the judiciary must remain “the least dangerous branch,” with no power over the purse or sword. Retaining the status as the least dangerous branch, wrote the great constitutional scholar Alexander Bickel in his seminal book of that name, requires justices to exercise restraint and avoid entering into the realm of politics and making decisions based on their own personal values.

Beinisch’s mentor, former court president Aharon Barak, completely rejected any such restraint. He abandoned traditional doctrines of judicial restraint – standing and justiciability – famously declaring that “everything is justiciable,” including troop deployments in wartime, and permitted any citizen who objected to a particular governmental decision to bring a suit directly to the High Court of Justice. He boldly usurped traditional legislative prerogatives – for instance, appointing a commission to consider the issue of road closings on Shabbat nationwide.

As Prof. Ruth Gavison and many others have argued, the Israeli Supreme Court determines national “norms” to a degree without parallel in the Western world. Former court president Moshe Landau accused the court under Barak of having taken on the role of Platonic Guardians, “a role that they are utterly incapable of fulfilling and for which they have no training.”

More

Would You Kill One Person to Save Five? New Research on a Classic Debate

2011-12-05T22:15:00.000+02:00

by John Cloud

Time
December 5, 2011

Imagine you are a train-yard operator who sees an out-of-control boxcar running down a track that five workers are repairing. The workers won't have time to get out of the way unless you flip a switch to change the car to another track. But another worker is on the second track. You have just seconds to make a decision: let the five workers die — or kill the one. What do you do?

This dilemma is a famous philosophical conundrum that was originally called the "trolley problem." Now a team from Michigan State University's psychology department has used virtual-reality technology to test how we respond psychologically and physiologically when faced with this problem.

The two opposing philosophical approaches to the trolley problem are the utilitarian one (kill one guy in order save the others) and the do-no-harm approach (let God or nature take its course, but don't make an active choice to kill another person).

In many years of surveys, the vast majority of people — usually about 90% — have chosen to kill the one and save the five. But until now, there's never been a study examining how people would react in a lifelike setting with real-looking potential victims.

In the Michigan State study, led by psychologist David Navarette, the 147 participants made their choice while wearing a head-mounted virtual-reality device that projected avatars of those who could die. (Watch a simulation here.) One chilling factor of the test: the potential victims were screaming as the boxcar approached.

More

See more about the project

Γκαζώνω και δεν πληρώνω

2011-11-29T18:14:00.001+02:00

του Στράτου Παπαδημητρίου

Τα Νέα
29 Νοεμβρίου 2011

Αν υπάρχει ένας χώρος όπου καθρεφτίζεται ανάγλυφα η παθογένεια της ελληνικής κοινωνίας, αυτός είναι ο δρόμος και το πεζοδρόμιο. Το πώς οδηγούμε, πώς συμπεριφερόμαστε ως οδηγοί και πώς η πολιτεία αντιμετωπίζει τις σχετικές παραβατικές συμπεριφορές είναι ενδεικτικά για το τι συμβαίνει και στους άλλους τομείς της κοινωνίας.

Κατ' αντιστοιχία με το χρέος και τα ελλείμματα, είναι γεγονός ότι κατέχουμε μία από τις πρώτες θέσεις, αν όχι την πρώτη, στην Ευρώπη στα τροχαία δυστυχήματα σε σχέση με τον πληθυσμό μας, παρά τον ισχυρισμό ότι είμαστε πολύ καλοί οδηγοί. Ακόμη και η σημαντική μείωση κατά 15% των ατυχημάτων του πρώτου εξαμήνου του 2011 σε σχέση με το αντίστοιχο του 2010 οφείλεται περισσότερο στη μείωση των διανυόμενων χιλιομέτρων.

Για την κατάσταση στους δρόμους και στα πεζοδρόμια ευθυνόμαστε όλοι μας. Την πιο σημαντική ευθύνη έχει βέβαια η πολιτεία και η τοπική αυτοδιοίκηση, με την απουσία συστηματικής εκπαίδευσης από τα σχολικά χρόνια, την παραβίαση βασικών κανόνων σήμανσης και συγκοινωνιακής τεχνικής, την πλημμελή συντήρηση, τη διαχρονική ελλιπή αστυνόμευση... Αλλά εξίσου σημαντική ευθύνη έχουμε και όλοι εμείς ως οδηγοί και ως πολίτες.

Στον δρόμο οφείλουμε να συμβιώνουμε όλοι αρμονικά τηρώντας τους κανόνες που εμείς έχουμε θέσει. Δυστυχώς, αντί γι' αυτό, συνήθως ισχύει το δίκαιο του ισχυροτέρου (κατά σειρά: φορτηγά, λεωφορεία, αυτοκίνητα, μοτοσικλέτες, ποδήλατα, πεζοί). Είναι εξάλλου αξιοπερίεργο το ότι, ενώ σε διάφορες χρονικές στιγμές οι ρόλοι μας αλλάζουν - οδηγός τη μία, πεζός την άλλη -, όταν επιστρέφουμε στον ρόλο του ισχυροτέρου ξεχνάμε τις αρνητικές εμπειρίες που είχαμε με την προηγούμενη ιδιότητα. Μπορεί δηλαδή να διαμαρτυρόμαστε για την έλλειψη πεζοδρομίων, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα παρκάρουμε μπροστά σε στάση λεωφορείων αν δεν βρίσκουμε χώρο αλλού. Ομοίως φερόμαστε και στο πλαίσιο της οικονομίας. Μπορεί, π.χ., ως πελάτες να μη μας αρέσει όταν κάποιος εστιάτορας δεν μας δώσει απόδειξη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι περισσότεροι θα είχαμε πρόβλημα να διαπραγματευτούμε την τιμή χωρίς απόδειξη με τον ηλεκτρολόγο αν αυτό μας ωφελούσε ή να αποκρύψουμε κάποιο δικό μας εισόδημα αν ήταν δυνατό.

Περισσότερα

German Constitutional Court at Risk of Losing Power

2011-11-29T15:30:00.000+02:00

Spiegel
November 29, 2011

Some see Germany's Federal Constitutional Court as as a guardian of democracy in the euro crisis, others see it as an obstacle to rescuing the currency. Now members of Chancellor Merkel's ruling conservatives want to lessen its power by amending the constitution -- to remove its jurisdiction over European issues.

German Federal Constitutional Court judge Udo Di Fabio only has a few weeks to go before he retires on Dec. 19. The former governor of the western state of Saarland, Peter Müller, was elected as his successor by the Bundesrat, Germany's upper legislative chamber representing the interest of states, last Friday.

But before he leaves, di Fabio, responsible for European issues at Germany's highest court, will have to finalize two sensitive rulings. His panel of judges will deliberate on Tuesday and Wednesday this week on two complaints submitted by the Bundestag, the federal parliament, affecting the relationship between the parliament and the government.

The judges must decide how heavily members of parliament are to be involved when the government once again tries to rescue Europe.

But behind the scenes, much more is at stake: the loss of power of the Constitutional Court in itself. The government and the court are locked in one of their biggest power struggles to date. One judge at the court described it as a "latent constitutional crisis." The government, he said, was trying to free itself of the restraints imposed on it by the constitution, and by the court.

The president of the court, Andreas Vosskühle expressed it a little more cautiously. The perception of his court was at present, he said "ambivalent in parts."

On the one hand, the court had been credited for ensuring that European unity remained on a secure legal and democratic footing, he said. But on the other hand, it "is seen by some as an obstacle in overcoming the current crisis."

More

Ευρωπαϊκή ή εθνική δημοκρατία;

2011-11-18T10:17:00.000+02:00

του Π.Κ. Ιωακειμίδη

Τα Νέα
18 Νοεμβρίου 2011

Τα όσα (τραγικά και κωμικά) συνέβησαν τις τελευταίες μέρες στη χώρα γύρω από τις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) και το «πακέτο στήριξης» (ανακοίνωση δημοψηφίσματος και ματαίωσή του, απαίτηση γραπτών εγγυήσεων σεβασμού των δεσμεύσεων και οι αντιδράσεις που προκάλεσε) αναδεικνύουν ένα θεμελιακό πρόβλημα του ευρωπαϊκού πολιτικού συστήματος. Το πρόβλημα αυτό έγκειται στο γεγονός ότι ενώ οι καίριες αποφάσεις οικονομικής πολιτικής λαμβάνονται σε επίπεδο ΕΕ από τα όργανά της (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Συμβούλιο Υπουργών, Eurogroup, κ.ά.) η νομιμοποίησή τους πρέπει να γίνει σε εθνικό επίπεδο, από τα εθνικά πολιτικά συστήματα και τους θεσμούς δηλαδή. Εδώ έχουμε μια βασική αντίφαση και ασυμμετρία. Εχουμε με άλλα λόγια ένα ευρωπαϊκό σύστημα λήψης αποφάσεων και διαμόρφωσης πολιτικής, αλλά δεν έχουμε ευρωπαϊκή δημοκρατία. Η δημοκρατία παραμένει εθνική δημοκρατία που λειτουργεί στο πλαίσιο των εθνικών κρατών - μελών με τους επιμέρους κανόνες που ορίζει η συνταγματική τάξη των κρατών - μελών. Το φαινόμενο αυτό συνιστά τη βασική εκδοχή του περίφημου «δημοκρατικού ελλείμματος» σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) και η άμεση εκλογή των μελών του από το εκλογικό σώμα το οποίο (υποτίθεται) θα κάλυπτε και θα ακύρωνε το «έλλειμμα» αυτό, δεν μπόρεσε να επιτελέσει αυτόν τον ρόλο (και σε σημαντικό βαθμό δεν του επιτρέπει να πράξει κάτι τέτοιο). Δεν μπόρεσε να συνδέσει τους ευρωπαϊκούς θεσμούς με την ευρύτερη ευρωπαϊκή κοινωνία. Από μια άλλη πλευρά, η ανάληψη της πρωθυπουργίας σε Ελλάδα και Ιταλία από κατά βάση τεχνοκράτες (υψηλού κύρους και ικανοτήτων - Λ. Παπαδήμο και Μ. Μόντι αντίστοιχα) έχει επίσης ανοίξει μια συζήτηση για τη σχέση ευρωπαϊκού συστήματος και εθνικών δημοκρατικών συστημάτων.

Περισσότερα

Merkel Eyes Constitution Revamp to Boost EU Powers

2011-11-14T15:30:00.000+02:00

Spiegel
November 14, 2011

Germany's constitution is highly respected, but it also obstructs the transfer of power from Berlin to Brussels -- a fact that has hindered the rescue of Europe's common currency. At the CDU's party conference this week, Angela Merkel may push for an overhaul of the Basic Law in order to hasten euro bailout efforts.

Virtually nothing is more sacred to Germans than their constitution, which is known as the Basic Law. It was originally planned as a stopgap measure, but it has seen the Federal Republic of Germany through the past 62 years. During the Cold War, political parties may have squabbled over conservative Chancellor Konrad Adenauer's political commitment to Western Europe and the United States -- and they had their differences over left-leaning Chancellor Willy Brandt's Ostpolitik policy of normalizing relations with communist Eastern Europe, particularly with East Germany -- but they immediately and unanimously praised the Basic Law. "We have one of the best constitutions in the world," German Chancellor Angela Merkel once said.

Now, it looks as if Merkel herself may order an overhaul of the German constitution. At the party conference of the chancellor's conservative Christian Democratic Union (CDU) which commenced on Monday morning, Nov. 14, it is expected to approve a plan that could change the face of Europe -- and perhaps make it necessary for the Germans to rewrite their constitution.

This operation to amend the constitution has already become one of the government's most delicate political initiatives. If it succeeds, it would remove one of the euro's biggest problems: The 17 euro-zone countries have a common currency but do not have a common finance policy, a fact which partly explains why the euro is teetering at the edge of an abyss. This is tackled in the key sentence of the new paper. "We need more Europe in key policy areas," it says.

Merkel hesitated for a long time before making such a statement in public. It was three quarters of a year ago that German Finance Minister Wolfgang Schäuble reportedly took the chancellor aside and explained to her that the euro crisis could not be resolved with spur-of-the-moment policies. He told the chancellor that he was in favor of using the crisis to advance Europe's political unity.

More

Ο δρόμος προς τη δίκαιη κοινωνία

2011-10-29T13:48:00.000+03:00

του Θανάση Γιαλκέτση

Ελευθεροτυπία
29 Οκτωβρίου 2011

Οι θεωρίες της δικαιοσύνης που επεξεργάστηκαν ο Χομπς, ο Λοκ, ο Ρουσό, ο Καντ ή, στους σύγχρονους καιρούς, ο Τζον Ρολς, δεν ανέλυαν επαρκώς τον πραγματικό κόσμο, την καθημερινή ζωή και τη συμπεριφορά των ανθρώπων.

Ο στόχος τους ήταν να επινοήσουν και να σχεδιάσουν τέλειους θεσμούς, υποθέτοντας ότι η ύπαρξη αυτών των θεσμών θα διασφάλιζε την προσχώρηση όλων των πολιτών στο δίκαιο «κοινωνικό συμβόλαιο».

Στο βιβλίο του The Idea of Justice (Harvard University Press, 2009), ο ινδός νομπελίστας οικονομολόγος Αμάρτια Σεν υιοθετεί μια διαφορετική προσέγγιση. Αντί να αναζητάει τους τέλειους θεσμούς της δίκαιης κοινωνίας προτιμά να θέτει το ερώτημα: πώς μπορούμε να εξαλείψουμε ή έστω να περιορίσουμε τις υπαρκτές αδικίες και ανισότητες; Ο Αμάρτια Σεν μίλησε για τις ιδέες που αναπτύσσει στο βιβλίο του σε μια συνέντευξη που έδωσε στο ιταλικό περιοδικό L' Espresso. Από τη συνέντευξη αυτή παρουσιάζουμε στη συνέχεια ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα.

«Η ιδέα της δικαιοσύνης βρίσκεται στη βάση κάθε δημοκρατίας. Αγανακτούμε μπροστά σε κάθε φανερή αδικία επειδή η δικαιοσύνη είναι στοχαστική: αναφέρεται δηλαδή στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων. Η ιδέα της δικαιοσύνης συνδέεται στενά με την αμεροληψία. Και αν με ρωτήσετε τι είναι η αμεροληψία, απαντώ λέγοντας ότι γι' αυτήν μιλούν ακόμα και τα παιδιά στην τρυφερή τους ηλικία. Σύμφωνα με τον Νόαμ Τσόμσκι, οι γλωσσικές μας ικανότητες (γραμματική, σύνταξη) είναι έμφυτες. Εγώ νομίζω ότι και η αίσθηση της αμεροληψίας είναι έμφυτη. Είναι βιολογικό ζήτημα. Αλλά δεν με ενδιαφέρει η βιολογική πλευρά αυτής της ιστορίας. Γιατί το ζήτημα της αμεροληψίας πρέπει να τοποθετηθεί στο ηθικό πεδίο και όχι σε εκείνο της εξέλιξης του είδους. Αναφέρω ένα παράδειγμα: στους άνδρες και στις γυναίκες αρέσει να κάνουν έρωτα. Και η βιολογική προέλευση της επιθυμίας είναι πιθανότατα η επιβίωση του είδους. Αλλά όταν σαγηνεύουμε ή σαγηνευόμαστε δεν το κάνουμε επειδή σκεφτόμαστε πώς θα διασφαλίσουμε τη συνέχεια του ανθρώπινου γένους. Θέλω να πω με αυτό ότι οι συμπεριφορές μας δεν υπαγορεύονται από έναν ορθολογικό υπολογισμό αιτίας και αποτελέσματος. Ιδού γιατί είναι σημαντικό να έχουμε όλοι μας το αίσθημα της δικαιοσύνης. Αντίθετα, είναι λιγότερο σημαντικό το να κατανοούμε το γιατί το έχουμε.

Περισσότερα

James Madison: Ο Πατέρας του Συντάγματος

2011-10-26T12:28:00.006+03:00

των Γιούλη Φωκά-Καβαλιεράκη και Αριστείδη Ν. Χατζή

δημοσιευμένο στον τόμο
Οι Εναρκτήριοι Λόγοι των Αμερικανών Προέδρων, 1789-2009: Από τον George Washington έως τον Barack Obama
Επιμέλεια: Αντώνης Μακρυδημήτρης, Μαρία-Ηλιάνα Πραβίτα και Κωνσταντίνος Καπλής
Εκδόσεις Σάκκουλα, 2011

Όταν διαμορφώνεις ένα τύπο διακυβέρνησης όπου άνθρωποι θα διοικούν άλλους ανθρώπους η μεγάλη δυσκολία έγκειται στο εξής: θα πρέπει πρώτα να δώσεις την δύναμη στην κυβέρνηση να ελέγχει αυτούς που κυβερνά και έπειτα να την υποχρεώσεις να ελέγχει τον εαυτό της.

James Madison

Δεν θα πρέπει να αφαιρεθεί ή να περιοριστεί το δικαίωμα των ατόμων στο λόγο ή στην δημοσίευση αυτών που πιστεύουν. Η δε ελευθερία του τύπου, που αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προπύργια της ελευθερίας, θα πρέπει να είναι απαραβίαστη.

James Madison

Ο James Madison (1751-1836) υπηρέτησε ως ο 4ος Πρόεδρος των Η.Π.Α. από το 1809 έως το 1817, σε δύο συνεχόμενες θητείες. Υπήρξε ένας από τους επτά σημαντικότερους πατέρες-ιδρυτές (founding fathers) της Αμερικανικής Δημοκρατίας και για πολλούς ο σημαντικότερος, καθώς ήταν ο βασικός συγγραφέας του Αμερικανικού Συντάγματος και των πρώτων τροποποιήσεών του που κατοχύρωναν τα ατομικά δικαιώματα. Ο Madison όμως θεωρείται και ένας από τους σημαντικότερους φιλελεύθερους στοχαστές του τέλους του 18ου αιώνα που κατάφερε να επηρεάσει καταλυτικά με τις ιδέες του όχι μόνο την θεσμική δομή και τις ιδεολογικές βάσεις του νέου έθνους αλλά και πολλών άλλων εθνών στην διάρκεια του 19ου αιώνα.

Ο Madison γεννήθηκε στην Βιρτζίνια, στις 16 Μαρτίου του 1751. Ο πατέρας του ήταν ένας από τους πλουσιότερους γαιοκτήμονες της Πολιτείας και ο James ως πρωτότοκος θα απολάμβανε στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του μια οικονομική άνεση που θα του επέτρεπε να ασχοληθεί με την πολιτική και την φιλοσοφία. Το 1769 γράφτηκε στο Princeton (το οποίο τότε ονομαζόταν College of New Jersey) όπου σπούδασε σχεδόν τα πάντα αλλά ιδιαίτερα ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική επιστήμη και νομικά. Εκεί, μελετώντας, ήρθε σε επαφή με τους κυριότερους εκπροσώπους του Σκωτικού Διαφωτισμού, όπως τους Frances Hutcheson, David Hume και Adam Smith αλλά επηρεάστηκε καταλυτικά και από τις ιδέες του John Locke, του Isaac Newton και του Jonathan Swift. Επιδεικνύοντας εξαιρετική ικανότητα και επιμέλεια, κατόρθωσε να αποφοιτήσει στα δυο μόλις χρόνια παρά το προβλήματα με την υγεία του. Τα τελευταία τον βασάνιζαν σε όλη του την ζωή, καθώς ήταν ασθενικός και επιπλέον μικρόσωμος και ιδιαίτερα συνεσταλμένος. Όμως ήταν τόσο ισχυρή η προσωπικότητα και η γοητεία που εξέπεμπε ώστε από τη διάρκεια των σπουδών του ήδη μπλέχτηκε στην πολιτική και στις ζυμώσεις της προεπαναστατικής Αμερικής.

Υπό την επιρροή των φιλελεύθερων ιδεών και ενθουσιασμένος με την ευκαιρία που του έδινε η Αμερικανική επανάσταση, επιστρέφοντας στην Βιρτζίνια, ασχολήθηκε ενεργά με την πολιτική. Το 1776, σε ηλικία μόλις 25 ετών, εκλέγεται μέλος της Επαναστατικής Συνέλευσης της Βιρτζίνια και αμέσως μετά στο κοινοβούλιο της ανεξάρτητης πλέον πολιτείας, όπου και γνωρίζει τον Thomas Jefferson με τον οποίο θα διατηρήσει μια βαθιά και σταθερή φιλία και θα συνεργαστούν στην συνέχεια της πολιτικής του καριέρας.

Εδώ θα βρείτε ένα ηλεκτρονικό ανάτυπο με τη συνέχεια του κειμένου αλλά και τη μετάφραση στα ελληνικά των δύο εναρκτήριων προεδρικών λόγων του James Madison

Outside the Law

2011-10-25T19:12:00.000+03:00

by Eric A. Posner

Foreign Policy
October 25, 2011

The execution-style killing of Muammar al-Qaddafi by a mob of gunmen in the ruins of Sirte last week put an end to NATO's six-month military intervention in Libya. Unless the country descends into anarchy or an equally abhorrent dictator succeeds Qaddafi, the Libya intervention will be regarded as a victory for the West, for the United States, and for that reluctant but surprisingly fierce warrior, President Barack Obama. And it's a victory that came on the cheap. It is rare thing indeed for the Pentagon to spend as little as $1 billion on a successful military campaign, without losing ten times that amount in the sofa cushions.

But if the Libya intervention turns out to be a political and moral victory, it also illustrates once again the motto, inter arma silent leges -- in times of war, the law falls mute. Both international and U.S. law took a drubbing alongside Qaddafi's ragtag army, casting further doubt upon the already tenuous notion that international military actions can be conducted on a legal basis.

The basis for the intervention under international law was dubious from the start. Libya is a sovereign state and, as a matter of international law, NATO cannot bomb it without a legal justification. The rebels' request for military intervention could not override the government's quite understandable, if regrettable, refusal to give its consent to be bombed. So, the United States and NATO turned to the U.N. Security Council, which enjoys the power under the U.N. Charter to authorize military interventions in foreign countries.

But two problems arose. The first was the legal justification for intervening. The Charter gives the Security Council authority to take actions to promote peace and collective security. But Libya did not threaten its neighbors or any other country. The purpose of the intervention, according to the resolution that authorized it, was to protect Libyan civilians from their government.

More

David Bernstein on Rehabilitating Lochner and the Freedom to Contract

2011-10-19T20:37:00.000+03:00

Hosted by Nick Gillespie

Reason TV
October 18, 2011

“Either the Commerce Clause gives Congress a plenary power to regulate anything it pleases or it doesn’t; and let’s have that argument,” says George Mason University law professor David Bernstein.

Bernstein goes after progressive attempts to limit economic freedom and liberty of contract in his new book Rehabilitating Lochner: Defending Individual Rights against Progressive Reform, a history of the 1905 case Lochner v. New York. The decision nullified a state law regulating work hours for bakers and became the impetus for a 40-year period where American courts protected economic liberty.

A Lochner rehabilitation has not been easy, Bernstein admits. Many legal experts see Lochner as on par with the infamous Dred Scott decision. The government's encroaching power under the Commerce Clause has also held the case for economic liberty back. But Bernstein remains hopeful and believes both liberals and conservatives have something to gain in reexamining Lochner's implications, which range from protecting the right to an abortion to striking down the health care act’s individual mandate.

Do we need Referenda on EU Membership

2011-10-19T16:34:00.002+03:00

Debating Europe
October 19, 2011

Last Thursday 13th October Debating Europe, a platform for discussion supported by the European Parliament, brought together British Conservative MP Bill Cash and former Irish Prime Minister John Bruton to a live debate to discuss the future of the Eurozone and the possible effects of its failure. It was a fascinating debate, where the two participants, holding almost polar opposite views, dicussed, among others, the idea of a referedum on EU membership.

Bill Cash is a British Conservative MP and Secretary of the European Reform Forum. Under Prime Minister John Major, he was ringleader of a rebellion over the Maastricht treaty that almost brought down the government.

John Bruton was Irish Taoiseach from 1994 to 1997. He also served as EU Ambassador to the US from 2004–2009, and is a former Vice-President of the European People’s Party (EPP).

Crowds and constitutions

2011-10-13T10:05:00.000+03:00

by Thorvaldur Gylfason

Vox
October 13, 2011

Iceland’s economic meltdown has led to a change in its constitution. This column, by one of the 25 people elected to draft the new document, documents the journey.

Iceland has never been particularly good at outsourcing. Insourcing, on the other hand, has been something of a national sport. For example, a few years ago first the nephew and then a close friend of the prime minister were appointed judges on the Supreme Court. When a few years later the prime minister’s son was appointed district judge, a more qualified applicant for the job sued the offending minister and was awarded financial compensation by the Supreme Court (much lower compensation, however, than a lower court had decided). After the financial crash of 2008, to take another example, the government thought it better to appoint a domestic Special Investigation Committee (SIC), rejecting proposals for an international commission of enquiry that would have been beyond all suspicion of partiality. As it happened, the SIC did a good job, but that is another story (Gylfason 2010).

More

From crisis to constitution

2011-10-11T10:14:00.000+03:00

by Thorvaldur Gylfason

Vox
October 11, 2011

As economic protests continue throughout Europe, many wonder whether such efforts will be in vain. This column explores what happened in Iceland, where a “pots-and-pans” revolution in response to the devastating financial crisis gave rise to a new constitution.

Political upheaval is the most common precursor of constitutional change. The collapse of communism in 1989 produced a large number of new constitutions in East and Central Europe and Asia (Elster 1995). Economic crises are less common triggers of constitutional change. The Great Depression did not prompt the Americans to change their constitution – changes of the law, such as the Glass-Steagall Act of 1933, were thought sufficient.

Pots and pans

Iceland’s spectacular financial collapse in October 2008 was, in effect, political as well as economic. One of the most vocal demands of the “pots-and-pans” revolution that led to a change of government in early 2009 was for a new constitutional order, a new republic even, to replace the provisional constitution from 1944 when Iceland unilaterally separated from occupied Denmark.

The new parliament promised at once to quickly revise the provisional document, essentially a translation of the Danish constitution with a nationally elected president with potentially significant powers substituted for a monarch. This promise was not kept, however, except for a few minor revisions to adjust the article on parliamentary elections to demographic changes, to transit from a bicameral parliament to a unicameral one, and to append, in 1995, some new articles on human rights.

The demand of the pots and pans for an overhaul of the constitution was a demand that the political class – discredited by the collapse of the banks to which it had been so close and so generous[1] – eventually honour the promise it had for so long failed to keep. In its own interest, the political class wanted the constitution to continue to preserve the significant bias of the electoral system in favour of the provinces to safeguard their overrepresentation in parliament (Gylfason et al. 2010, 7,140). The parties behaved as pressure groups of political insiders.

More

Δημοψήφισμα, μια ατυχής πρωτοβουλία

2011-10-09T12:16:00.000+03:00

του Nίκου K. Aλιβιζάτου

Καθημερινή
9 Οκτωβρίου 2011

Είναι γνωστή από παλιά η αδυναμία του Γιώργου Παπανδρέου για την άμεση δημοκρατία και τους θεσμούς της. Υπό την ηγεσία του, το 2006, στο πλαίσιο της επιχειρούμενης τότε συνταγματικής αναθεώρησης, το ΠΑΣΟΚ είχε προτείνει να διεξάγεται δημοψήφισμα αν το ζητήσει το 5% των πολιτών και να συζητείται υποχρεωτικά στη Βουλή πρόταση νόμου που υποστηρίζει το 3% τουλάχιστον των εκλογέων. Είναι αλήθεια, εξ άλλου, ότι στο τελευταίο προεκλογικό πρόγραμμά του, το ΠΑΣΟΚ δεσμευόταν για τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων. Ο ψόγος, επομένως, περί κυβερνητικού αιφνιδιασμού δεν ευσταθεί. Πολύ περισσότερο που το σχετικό άρθρο του Συντάγματος (άρθρο 44 παρ. 2), αν και είχε αναθεωρηθεί το 1986, δεν είχε τον εκτελεστικό του νόμο.

Παρ’ όλ’ αυτά, λόγω συγκυρίας, η πρωτοβουλία της κυβέρνησης να φέρει στη Βουλή νομοσχέδιο για τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων, την περασμένη εβδομάδα, χαρακτηρίσθηκε προσχηματική. «Απέλπιδα προσπάθεια να κρατηθείτε, την χαρακτήρισε βουλευτής της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ενώ ακόμη κι ένα ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ όπως ο κ. Απ. Κακλαμάνης επέσεισε τον κίνδυνο το νομοσχέδιο να αποτελέσει «αρχή δεινών».

Οι επιφυλάξεις αυτές ήταν, κατά τη γνώμη μου, δικαιολογημένες. Διότι, σε συνθήκες πρωτοφανούς οικονομικής και κοινωνικής έντασης σαν κι αυτές που ζούμε, είναι τουλάχιστον αφελές να πιστεύει κανείς ότι ο λαός μπορεί να αποφασίσει για το μέλλον του με την απαιτούμενη νηφαλιότητα. Μοιραία, η λογική του μαύρου και του άσπρου θα επικρατήσει, εκεί όπου η λύση –όπως, άλλωστε, διδάσκει και η Ιστορία– περνάει πάντοτε μέσα από τις αποχρώσεις. Οταν τα πνεύματα είναι τόσο οξυμένα, τέτοιες αντιπαραθέσεις δεν συντελούν στο «βάθεμα» της δημοκρατίας, αλλά στη διεύρυνση των χασμάτων και των διαιρέσεων. Πολύ περισσότερο όταν το πότε θα διεξαχθεί το δημοψήφισμα και σε ποιο ακριβώς ερώτημα θα κληθούν να απαντήσουν οι εκλογείς τα αποφασίζει κατά το Σύνταγμα η κυβερνώσα πλειοψηφία. Διότι, ακόμη κι αν έχουν τις καλύτερες προθέσεις, είναι πέρα από βέβαιο ότι οι κυβερνώντες, σε στιγμές μεγάλης δοκιμασίας, θα κατηγορηθούν αν όχι για υφαρπαγή, τουλάχιστον για απόπειρα παγίδευσης της λαϊκής ετυμηγορίας.

Περισσότερα

Jonathan Israel, "A Revolution of the Mind: Radical Enlightenment and the Intellectual Origins of Modern Democracy"

2011-10-05T21:37:00.001+03:00

Democracy, free thought and expression, religious tolerance, individual liberty, political self-determination of peoples, sexual and racial equality--these values have firmly entered the mainstream in the decades since they were enshrined in the 1948 U.N. Declaration of Human Rights. But if these ideals no longer seem radical today, their origin was very radical indeed--far more so than most historians have been willing to recognize. In A Revolution of the Mind, Jonathan Israel, one of the world's leading historians of the Enlightenment, traces the philosophical roots of these ideas to what were the least respectable strata of Enlightenment thought--what he calls the Radical Enlightenment.

Originating as a clandestine movement of ideas that was almost entirely hidden from public view during its earliest phase, the Radical Enlightenment matured in opposition to the moderate mainstream Enlightenment dominant in Europe and America in the eighteenth century. During the revolutionary decades of the 1770s, 1780s, and 1790s, the Radical Enlightenment burst into the open, only to provoke a long and bitter backlash. A Revolution of the Mind shows that this vigorous opposition was mainly due to the powerful impulses in society to defend the principles of monarchy, aristocracy, empire, and racial hierarchy--principles linked to the upholding of censorship, church authority, social inequality, racial segregation, religious discrimination, and far-reaching privilege for ruling groups.

In telling this fascinating history, A Revolution of the Mind reveals the surprising origin of our most cherished values--and helps explain why in certain circles they are frequently disapproved of and attacked even today.

Jonathan Israel is professor of modern history at the Institute for Advanced Study in Princeton. He is in the process of finishing a monumental three-volume history of the Radical Enlightenment, the first two volumes of which, Radical Enlightenment and Enlightenment Contested, have already been published.

Ruling for Open Courts

2011-10-03T08:13:00.000+03:00

New York Times
Editorial
October 2, 2011

The American justice system rests on open and transparent proceedings. A recent ruling by Judge James Ware of Federal District Court in San Francisco wisely upheld this principle in ordering the release of a video recording of the civil trial on the constitutionality of Proposition 8, California’s voter-approved ban on same-sex marriage.

The discriminatory measure was struck down last year by Vaughn Walker, the Federal District Court judge who presided at the trial; the case is pending appeal. Judge Ware addressed the separate question of whether the videotape should remain under court seal, as Proposition 8’s supporters urged. Pressing for the videotape’s release were the trial’s victorious plaintiffs, and a media coalition, including The New York Times Company.

More

The Guilty

2011-09-29T08:24:00.002+03:00

by Peter E. Gordon

New Republic
September 29, 2011

This past April marked the fiftieth anniversary of the trial of Adolf Eichmann. Captured in 1960 by the Mossad in Buenos Aires, where he had been living with his family under an assumed name, the former high-ranking SS officer and head of the Gestapo’s Department for Jewish Affairs was flown to Jerusalem, where he stood trial in an Israeli court for his pivotal role in both the design and the implementation of the Final Solution. By mid-August, Eichmann had been sentenced to death. He died by hanging in Ramle Prison in 1962, and it was decided to scatter his ashes at sea to prevent neo-Nazi efforts at commemoration.

The trial represented a true watershed in the postwar struggle to come to terms with the legacy of Nazism and the Holocaust. This anniversary thus serves as an appropriate occasion for assessing its long-term significance. The historian Deborah Lipstadt is an interesting person for the task. Although she is well-known for her studies of the American press during the Holocaust and for her comprehensive indictment of post-Holocaust revisionism, she is surely most famous for her courageous appearance in a British court to fend off charges of libel brought by the Holocaust-revisionist David Irving (an experience that she captured in full legal detail in her book History on Trial in 2005).

Lipstadt is hardly a bashful writer, and it is chiefly her sense of personal mission that distinguishes her narrative of the Eichmann trial. Like many of the works that have appeared in the ‘Jewish Encounters’ series from Schocken and Nextbook, Lipstadt’s book combines a familiar genre of historical summation with a more unusual species of personal and historical reflection. It is a serviceable summary of the events and the major themes of the trial itself. But readers already familiar with this story will not find much to surprise them in Lipstadt’s narrative. More interesting are Lipstadt’s remarks on Hannah Arendt, whose controversial interpretation of the trial is subjected – not surprisingly -- to a severe dismantling. But what will grab the reader’s attention most of all is the unusual way Lipstadt interweaves the narrative of the Eichmann trial with more speculative remarks on its significance in relation to revisionism.

It is worth pondering why a single trial should have had the impact it did. After all, the Eichmann trial was hardly the first courtroom prosecution of former Nazis. By the end of the 1940s, the series of trials carried out by the allied military tribunal at Nuremberg had issued nearly one hundred and fifty guilty verdicts. Lesser-known trials conducted by personnel of the United States military at the former Dachau concentration camps led to an even greater number of guilty verdicts. But the Eichmann trial was different in several ways. First and foremost, it was the trial of a single man rather than a crowd of men. In our own time, especially after the various scandals regarding the past crimes of erstwhile Nazis and collaborators, it is too easy to forget how stunning it must have seemed to witness a trial dedicated to the prosecution of a single individual. The sheer scale of Nazi war-crimes often tempts historians to philosophize in grand ways about the impossibility of representation. But when the isolated war-criminal is sitting in the courtroom in a glass box, some (though only some) of the difficulties of imagining human depravity are removed.

The Myth of Judicial Activism

2011-09-28T08:56:00.001+03:00

by Clark Neily

Wall Street Journal
September 28, 2011

For decades, politicians and the public have decried "judicial activism." Conservatives denounced the Supreme Court as "activist" when it allowed Guantanamo detainees access to federal courts in Boumedienne v. Bush, while liberals did the same when the court struck down limits on corporate political speech in Citizens United.

But is it true that there are a lot of judges making law instead of enforcing it? According to Government Unchecked, a new report from the Institute for Justice's Center for Judicial Engagement, the answer is emphatically "No."

If lawmaking were a sport, how often would we expect politicians to put the ball in the constitutional basket versus putting up constitutional bricks? In principle, the Supreme Court's strike-down rate should equal the rate that the other branches of government exceed their constitutional authority. Given how often it is accused of activism, one might think the Supreme Court's strike-down rate must be off the charts. In fact, the opposite is true.

Over the 50-year period from 1954 to 2003, Congress enacted 16,015 laws, of which the Supreme Court struck down 104—just two-thirds of 1%. The court struck down an even smaller proportion of federal administrative regulations—about 0.5%—and a still smaller proportion of state laws: 455 out of one million laws passed, or less than one-twentieth of 1%.

More

Read the Report (PDF)

Geof Stone Addresses First-Year Class

2011-09-24T20:09:00.000+03:00

by Geoffrey Stone

University of Chicago Law School
Remarks for the Entering Students Dinner
September 23, 2011

When Dean Schill first invited me to speak this evening, I turned instinctively to memories of my own Entering Students Dinner . . . 43 years ago.

I vividly recall that evening, in this very room. Phil Neal was the Dean, I sat over there (point), at my table were, among others, my still very good friends Barry Alberts, Bart Lee, and Judy Mears (one of the very few women in my class), and the speaker was Grant Gilmore, one of the most distinguished legal scholars of his generation.

But to my surprise, when I thought back to Professor Gilmore speech, I found no memories. I drew a total blank. I had no recollection whatever of what he said, or why.

After reflecting on this for several days, I came to the reluctant and depressing conclusion that such is the likely, if not inevitable, fate of most talks on these sorts of occasions. Students are too distracted, too anxious, too eager to get started, and too curious about one another to hear anything we say on an occasion such as this.

With that rather dreary insight in mind, I decided to scale down my aspirations. If I cannot leave you this evening marked indelibly with some profound wisdom concerning the role of law in American society, then perhaps I can at least offer you something more modest to help you in the days immediately ahead.

More

Our Progressive Constitution

2011-09-18T00:14:00.000+03:00

by Geoffrey R. Stone

Huffington Post
September 17, 2011

Today is Constitution Day. It is a day to reflect, at least for a moment, on the American Constitution and how it has helped to shape our nation over more than two centuries. In simplest form, of course, the Constitution sets forth the rules of governance. It stipulates that there shall be one President, two Houses of Congress, the powers of the national government, limitations on the powers of the state and national governments, the minimum age of the President (35) and so on. In this simple sense, the Constitution establishes the rules of the game.

More fundamentally, however, the Constitution has served as the vehicle through which generations of Americans have made and remade their nation. When one steps back, as one should on Constitution Day, and considers the most profound changes in our society since 1789, it is easy to see that, by any reasonable measure, the Constitution has served in the long run as a progressive document that has enabled us to protect the rights, liberties and well-being of our people.

The original Constitution did not even have a Bill of Rights. That was added soon after ratification of the Constitution to ensure that the new national government would not abridge the freedom of speech or prohibit the free exercise of religion; that it would not engage in unreasonable searches and seizures or inflict cruel and unusual punishment; that it would not deprive people of life, liberty or property without due process of law or convict people of crimes without honoring their rights to a jury trial, to the assistance of counsel, and to present their own witnesses and to confront the witnesses against them.

More

Democracy vs. Representative Government

2011-09-08T19:45:00.000+03:00

Bill of Rights Institute
September 8, 2011

Court to Give Bundestag Bigger Say in Bailouts

2011-09-05T17:00:00.000+03:00

Spiegel
September 5, 2011

On Wednesday, Germany's highest court will announce its ruling on a legal challenge against last year's Greek bailout. It is expected to strengthen the role of the German parliament in future euro bailouts. But German Finance Minister Wolfgang Schäuble has warned that the move could hamper the rescue fund's ability to act.

On Wednesday, eight German Federal Constitutional Court judges will announce their ruling on whether the German contributions to the first Greek bailout in 2010 and to the euro rescue fund were lawful, following a legal challenge brought last year. But they already made up their minds some time ago. Ever since the public hearing on the case in July, it is seen as certain that they will demand that the German parliament be substantially involved in all further rescue operations.

It was "partly accidental, partly intentional" that the date of the ruling, on Sept. 7, comes just a few weeks before the parliamentary vote on the latest measures to stabilize the single currency, the president of the Constitutional Court, Andreas Vosskuhle, said with a smile during a book presentation in Berlin last week.

More

Why talk about global justice on the anniversary of 9/11?

2011-08-07T02:00:00.000+03:00

by Martha Nussbaum

The Chronicle of Higher Education
August 7, 2011

Well, why not? It is a day when people, immersed in busy lives, may actually stop to think in ways that they usually don't. So why not talk about a vitally important topic that usually occupies too little of most people's time? Indeed, shortly after September 11, 2001, I wrote that it might be that disaster itself that would force people's imaginations outward, getting Americans, often so insular, to learn more about the developing world and its problems, since now those other parts of the world had impinged on our own safety.

But here are two discouraging facts about the moral imagination: It is typically narrow, focused on people and things that affect one's own daily life. And it is easily engaged by sensational singular events, rather than by long-term mundane patterns. Adam Smith, in The Theory of Moral Sentiments, drew attention to both defects when he talked about how an earthquake in China would initially arouse great compassion in a "man of humanity" in Europe—until daily life returned with its predictable self-focused events and that same man found himself caring more about a pain in his own finger than about the deaths of a million people he had never met.

By now we know that Smith was right. Studies of our primate heritage (especially by Frans de Waal of Emory University) have shown that the capacity for compassion is one that we share with a number of species. Meanwhile, studies of human infants (particularly by Paul Bloom of Yale University) have demonstrated that from a very early age we are adept "mind readers," able to see the world from someone else's viewpoint. But, like apes, we humans typically deploy our compassion narrowly, with favoritism to ourselves and our circle of relations. And a disaster befalling some particular person whom we vividly imagine often has more force in guiding behavior than a general principle about who is worthy of help and when.

More

The Menace Within

2011-07-12T11:31:00.000+03:00

by Romesh Ratnesar

Stanford Magazine
July/August 2011

What happened in the basement of the psych building 40 years ago shocked the world. How do the guards, prisoners and researchers in the Stanford Prison Experiment feel about it now?

It began with an ad in the classifieds.

Male college students needed for psychological study of prison life. $15 per day for 1-2 weeks. More than 70 people volunteered to take part in the study, to be conducted in a fake prison housed inside Jordan Hall, on Stanford's Main Quad. The leader of the study was 38-year-old psychology professor Philip Zimbardo. He and his fellow researchers selected 24 applicants and randomly assigned each to be a prisoner or a guard.

Zimbardo encouraged the guards to think of themselves as actual guards in a real prison. He made clear that prisoners could not be physically harmed, but said the guards should try to create an atmosphere in which the prisoners felt "powerless."

The study began on Sunday, August 17, 1971. But no one knew what, exactly, they were getting into.

Forty years later, the Stanford Prison Experiment remains among the most notable—and notorious—research projects ever carried out at the University. For six days, half the study's participants endured cruel and dehumanizing abuse at the hands of their peers. At various times, they were taunted, stripped naked, deprived of sleep and forced to use plastic buckets as toilets. Some of them rebelled violently; others became hysterical or withdrew into despair. As the situation descended into chaos, the researchers stood by and watched—until one of their colleagues finally spoke out.

More

Death Penalty, Still Racist and Arbitrary

2011-07-09T11:47:00.000+03:00

by David R. Dow

New York Times
July 8, 2011

Last week was the 35th anniversary of the return of the American death penalty. It remains as racist and as random as ever.

Several years after the death penalty was reinstated in 1976, a University of Iowa law professor, David C. Baldus (who died last month), along with two colleagues, published a study examining more than 2,000 homicides that took place in Georgia beginning in 1972. They found that black defendants were 1.7 times more likely to receive the death penalty than white defendants and that murderers of white victims were 4.3 times more likely to be sentenced to death than those who killed blacks.

What became known as the Baldus study was the centerpiece of the Supreme Court’s 1987 decision in McCleskey v. Kemp. That case involved a black man, Warren McCleskey, who was sentenced to die for murdering a white Atlanta police officer. Mr. McCleskey argued that the Baldus study established that his death sentence was tainted by racial bias. In a 5-to-4 decision, the Supreme Court ruled that general patterns of discrimination do not prove that racial discrimination operated in particular cases.

More

Το Θεσμικό Έλλειμμα

2011-07-06T16:01:00.005+03:00

του Αριστείδη Χατζή

Φύλλα Ελευθερίας
Forum για την Ελλάδα
Ιούνιος 2011

Κατέβασε το κείμενο σε PDF

Η Ελλάδα βρίσκεται στο μέσο της χειρότερης πολιτικής, οικονομικής και θεσμικής κρίσης μετά την μεταπολίτευση. Η κρίση είναι κυρίως οικονομική αλλά είναι και πολιτική, καθώς προφανώς θα οδηγήσει μεσοπρόθεσμα στο ριζικό μετασχηματισμό του κομματικού συστήματος που διαχειρίστηκε την Ελληνική δημοκρατία τα τελευταία 35 χρόνια. Η οικονομική και η πολιτική κρίση όμως αποτελούν τα συμπτώματα της πολύ σοβαρότερης θεσμικής κρίσης.

Μια επιδερμική προσέγγιση της θεσμικής κρίσης θα την απέδιδε στην απίσχναση της πολιτικής νομιμοποίησης, στην απαξίωση θεσμών όπως το κοινοβούλιο, η κυβέρνηση, η παιδεία, ακόμα και η δικαιοσύνη. Πρόκειται όμως και πάλι για τα εμφανή συμπτώματα μιας βαθύτερης θεσμικής κρίσης που συνοδεύει την ελληνική πολιτεία από την ίδρυσή της. Η κρίση αυτή οφείλεται στην θεσμική ανωριμότητα της ελληνικής κοινωνίας.

Η θεσμική ανωριμότητα, για τους σκοπούς αυτού του σύντομου κειμένου, ορίζεται απλά ως υπανάπτυξη των θεσμών. Πριν συνεχίσουμε θα πρέπει να δώσουμε κάποιες απαραίτητες διευκρινίσεις και να κάνουμε κάποιες θεμελιώδεις διακρίσεις.

Οι θεσμοί (με την στενή έννοια του όρου που θα χρησιμοποιήσουμε εδώ) είναι σύνολα κανόνων που σκοπό έχουν να ρυθμίσουν τη συμπεριφορά των ατόμων μέσα σε μία μικρή κοινότητα αλλά και σε μια μεγάλη κοινωνία. Μπορεί να συνδέονται ή όχι με την κοινωνική ηθική, τη θρησκεία, ή κάποια ιδεολογία αλλά ο βασικός σκοπός τους είναι ένας: η επίτευξη της ομαλής συμβίωσης και της κοινωνικής ευημερίας. Ένα θεσμικό πλαίσιο που δεν εξασφαλίζει ένα από τα δύο είναι βέβαιο ότι θα αποτύχει.

Οι θεσμοί μπορεί να είναι τυπικοί θεσμοί (formal institutions) που έχουν τη μορφή των τεθειμένων κανόνων δικαίου. Το Σύνταγμα, οι νόμοι και τα κανονιστικά διατάγματα αποτελούν τέτοιου είδους τυπικούς θεσμούς που ουσιαστικά μετουσιώνουν σε κανόνες δικαίου τις επιλογές μιας συγκεκριμένης χρονικά και τοπικά κοινωνίας (ή τουλάχιστον των εκλεγμένων εκπροσώπων της).

Υπάρχουν όμως και οι άτυποι θεσμοί (informal institutions), κυρίως κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς (social norms), που αποτελούν το απαραίτητο υπόβαθρο για να λειτουργήσουν οι τυπικοί θεσμοί. Οι κανόνες αυτοί δεν πηγάζουν από τη νομοθετική διαδικασία. Διαμορφώνονται μέσα στην κοινωνία, ιδίως όταν υπάρχει απουσία τυπικών θεσμών ή όταν οι τυπικοί θεσμοί δεν φαίνεται να επιλύουν αποτελεσματικά τα κοινωνικά προβλήματα. Η κοινωνία αντιδρά στην αταξία που προκαλούν οι ελλιπείς ή προβληματικοί τυπικοί θεσμοί δημιουργώντας μία «αυθόρμητη τάξη» (spontaneous order) κατά τον F.A. Hayek που διασφαλίζει την ομαλή συμβίωση και ενισχύει την κοινωνική ευημερία.

Βέβαια τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά στην πραγματικότητα όσο φαίνονται στη θεωρία. Πολλές φορές η κοινωνία αργεί πολύ να εμφανίσει τους άτυπους θεσμούς ή αυτοί που εμφανίζει δεν επιλύουν τα προβλήματα και ίσως δημιουργούν χειρότερα. Σε αρκετές περιπτώσεις θεσμοί που ήταν κάποτε αποτελεσματικοί έχουν γίνει παρωχημένοι και πλέον δεν μπορούν να επιτελέσουν τον ρόλο τους αλλά αποτελούν μάλλον τροχοπέδη.

Μία τέτοιου είδους προβληματική περίπτωση είναι και η ελληνική. Εδώ το πρόβλημα είναι το σοβαρό θεσμικό έλλειμμα και σε τυπικούς και σε άτυπους θεσμούς.

Καταρχήν υπάρχει σοβαρό έλλειμμα στους τυπικούς θεσμούς ή μάλλον σε αποτελεσματικούς τυπικούς θεσμούς. Η Ελλάδα δεν διαθέτει το κατάλληλο νομικό πλαίσιο για την οικονομική ανάπτυξη. Το πλαίσιο αυτό περιλαμβάνει την προστασία της ιδιοκτησίας, την εφαρμογή των συμβάσεων, την αποτελεσματική λειτουργία της δικαιοσύνης, τις θεσμικές λύσεις στις αποτυχίες των αγορών, τα κίνητρα για επενδύσεις, την υψηλή ποιότητα του ρυθμιστικού περιβάλλοντος, την ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας και κυρίως την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Φυσικά υπάρχει πλήθος νόμων και διατάξεων που υποτίθεται ότι επιχειρούν να πετύχουν όλα τα παραπάνω. Όμως αυτό το νομικό πλαίσιο συνήθως είναι απαρχαιωμένο ή βασίζεται σε σκουριασμένες ιδεολογίες και αντιλήψεις. Το παράδειγμα των κανόνων που ρυθμίζουν την ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα και ιδιαίτερα το πατερναλιστικό και συντηρητικό άρθρο 16 του Συντάγματος, αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Αλλά ακόμα και στην περίπτωση που το θεσμικό πλαίσιο είναι επαρκές, οι στόχοι του δεν επιτυγχάνονται αυτόματα. Ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα οι νομικοί έχουν μάθει να ξεχωρίζουν το δίκαιο των βιβλίων από το δίκαιο της πράξης (law in books / law in action κατά τον χρήσιμο διαχωρισμό του μακροβιότερου κοσμήτορα της Νομικής Σχολής του Harvard, Roscoe Pound). Δεν έχει σημασία τι νόμους έχεις, πόσο πλήρεις είναι, ποια είναι η νομοτεχνική ποιότητά τους. Αυτό που μετράει είναι αν εφαρμόζονται και πώς εφαρμόζονται. Αυτό που πραγματικά ισχύει (και όχι αυτό που υποτίθεται ότι πρέπει να ισχύει) είναι το πραγματικό δίκαιο, το δίκαιο της πράξης.

Αν δούμε για παράδειγμα τη νομοθεσία που προσπαθεί να περιορίσει και να καταπολεμήσει τη διαφθορά στην Ελλάδα και να εξασφαλίσει συνθήκες αξιοκρατίας, υγιούς ανταγωνισμού και περιορισμού της προσοδοθηρίας (rent-seeking) θα αντιληφθούμε γιατί ο συνδυασμός ενός αναποτελεσματικού θεσμικού πλαισίου και της ακόμα αναποτελεσματικότερης εφαρμογής του οδηγούν στην ελληνική εκδοχή του «δικαίου της πράξης» που πολλές φορές ταυτίζεται ακόμα και με την ανομία.

Ενώ πιο πάνω υπονοήσαμε ότι ο ρόλος των άτυπων θεσμών είναι καταρχήν επικουρικός, στην πραγματικότητα είναι όχι μόνο πρωταγωνιστικός αλλά και καθοριστικός για την ανάπτυξη των τυπικών θεσμών. Οι κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς, η εμπιστοσύνη (trust), το κοινωνικό κεφάλαιο (social capital) δημιουργούν το απαραίτητο θεσμικό υπόστρωμα για να λειτουργήσει το δίκαιο. Ακόμα και το πιο αποτελεσματικό δίκαιο των συμβάσεων δεν μπορεί να διασφαλίσει την ομαλή λειτουργία της αγοράς που δεν βασίζεται στην εμπιστοσύνη και δεν αξιολογεί υψηλά την «καλή φήμη» (reputation) που αποκτάται από την καλή συναλλακτική συμπεριφορά. Ακόμα και το πιο προωθημένο και σύγχρονο συνταγματικό δίκαιο δεν μπορεί να διασφαλίσει το κράτος δικαίου αν δεν βασίζεται σε μία παράδοση κοινωνίας πολιτών (civil society) – που δυστυχώς στην Ελλάδα απουσιάζει.

Το επίπεδο των άτυπων θεσμών στην Ελλάδα είναι παρατηρήσιμο ακόμα και δια γυμνού οφθαλμού (χωρίς δηλαδή να είναι απαραίτητη η χρήση των εργαλείων που προσφέρουν οι κοινωνικές επιστήμες για να εντοπισθούν οι θεσμικές στρεβλώσεις). Ο τρόπος οδήγησης, παρκαρίσματος, ο σεβασμός των οδηγών προς τους πεζούς, η συνολική οδική συμπεριφορά στην Ελλάδα σε σχέση με εκείνη στις χώρες της δυτικής Ευρώπης αποτελεί μια από τις χαρακτηριστικές περιπτώσεις όπου η θεσμική ανωριμότητα φτάνει στο ακραίο παράδειγμα της απουσίας ακόμα και των απολύτως απαραίτητων κανόνων συντονισμού (coordination). Ένα διαφορετικό παράδειγμα (αλλά όμοιο στην ουσία του) αποτελεί ο τρόπος (κατά)χρήσης των δημόσιων αγαθών ενώ δεν μπορεί κανείς να μην αναφέρει και πάλι το παράδειγμα της διαφθοράς όπου η κοινωνική ανοχή απέναντί της εξασφαλίζει την σχεδόν καθολική και αυτόματη συμμετοχή.

Μια κοινωνία όμως που πάσχει θεσμικά είναι μια κοινωνία που δεν μπορεί να δράσει συλλογικά. Αυτό σημαίνει ότι η Ελληνική κοινωνία βρίσκεται ουσιαστικά σε μια Χομπσιανού τύπου «κατάσταση της φύσης» (state of nature), όπου ο καθένας αντιμετωπίζει τον άλλο ως εχθρό του, σε μια κατάσταση αέναου διλήμματος του φυλακισμένου. Σ’ αυτή την κατάσταση, ό,τι και να κάνουν οι άλλοι, εσένα σε συμφέρει να επιδιώξεις μυωπικά το δικό σου στενό προσωπικό συμφέρον. Βέβαια στο τέλος θα βγεις κι εσύ χαμένος – αλλά δεν υπάρχει άλλη καλύτερη εναλλακτική - είναι η «κυρίαρχη στρατηγική» (dominant strategy). Για να ξεπεράσεις το δίλημμα θα πρέπει να έχεις την απαραίτητη ωριμότητα που θα σε υποχρεώσει να βλέπεις μακροπρόθεσμα και να αντιμετωπίζεις τα άτομα δίπλα σου όχι ως ευκαιριακούς ανταγωνιστές ή πιθανά θύματα αλλά ως μακροχρόνιους συνεργάτες.

Το δίλημμα του φυλακισμένου αποτελεί τη μεγαλύτερη αποτυχία του μηχανισμού της «αόρατης χειρός» (invisible hand) που οδηγεί την κοινωνία στην αυτορρύθμιση και την αύξηση της κοινωνικής ευημερίας παρά το ότι τα άτομα φέρονται εγωιστικά. Στις περιπτώσεις διλήμματος φυλακισμένου όμως η αδυναμία συντονισμού και η απουσία συνεργασίας οδηγεί όχι μόνο σε μείωση της κοινωνικής ευημερίας αλλά σε μείωση της ατομικής ευημερίας όλων των εμπλεκομένων (είναι δηλαδή από τη φύση του ένα παίγνιο αρνητικού αθροίσματος). Η μοναδική λύση στις καταστάσεις διλήμματος φυλακισμένου αλλά και στο γενικότερο πρόβλημα της συλλογικής επιλογής (collective action) είναι καταρχήν η ανάδυση άτυπων θεσμών και αν χρειαστεί η δημιουργία τυπικών θεσμών.

Οι ιστορικοί λόγοι για τους οποίους η ανάδυση άτυπων θεσμών στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από σημαντική υστέρηση αλλά και οι λόγοι για τους οποίους οι άτυποι θεσμοί που αναδύονται δεν αποτελούν αποτελεσματικούς κοινωνικούς κανόνες αλλά θεσμούς που μετατρέπουν τη διατομική σύγκρουση σε σύγκρουση διανεμητικών συσπειρώσεων στα πλαίσια μιας κατακερματισμένης κοινωνίας δεν μπορούν να συζητηθούν σε ένα σύντομο κείμενο όπως αυτό. Άλλωστε προφανώς η εξήγηση δεν είναι τόσο εύλογη, ούτε μπορεί να αναχθεί αποκλειστικά σε ιστορικές αιτίες.

Φυσικά το κρίσιμο ερώτημα έχει να κάνει με τον αν και με ποιους τρόπους μια κοινωνία μπορεί να ωριμάσει θεσμικά και στη συγκεκριμένη περίπτωση με ποιους τρόπους μπορεί να το πετύχει αυτό η Ελλάδα.

Προφανώς δεν υπάρχει συνταγή που να εγγυάται επιτυχία, ούτε είναι αποτελεσματική πάντοτε η μεταφορά επιτυχημένων θεσμών. Σε μια θεσμικά ανώριμη χώρα δεν μπορείς να εισάγεις θεσμούς που λειτουργούν ικανοποιητικά σε θεσμικά ώριμες χώρες αλλά μόνο θεσμούς που είναι κατάλληλοι γι’ αυτή. Δηλαδή θεσμούς που λαμβάνουν υπόψη τη θεσμική ανεπάρκεια και απευθύνονται σε πολίτες και αξιωματούχους με χαμηλό βαθμό θεσμικής ωριμότητας.

Ας δούμε ένα παράδειγμα: δεν νομίζω να υπάρχει δημόσιος ή ιδιωτικός φορέας στον κόσμο που να προσλαμβάνει ένα στέλεχος ή και απλό υπάλληλο χωρίς προφορική συνέντευξη. Πέραν της επιβεβαίωσης των στοιχείων του βιογραφικού η συνέντευξη δίνει την ευκαιρία να γνωρίσεις πολύ καλύτερα την προσωπικότητα του μελλοντικού σου συνεργάτη απ’ ότι μια έντυπη αίτηση. Γι’ αυτό σχεδόν παντού η σχετική βαθμολογία είναι αποφασιστική για την πρόσληψη. Αλλά η προφορική συνέντευξη ως κριτήριο επιλογής ταιριάζει σε ώριμες θεσμικά κοινωνίες. Σε κοινωνίες ανώριμες θεσμικά, όπως η ελληνική, η συνέντευξη εξελίχθηκε σ’ αυτό που όλοι προέβλεψαν: σε παραθυράκι πελατειακών σχέσεων. Προφανώς λοιπόν η προφορική συνέντευξη δεν θα πρέπει να συγκαταλέγεται στους τρόπους επιλογής των δημοσίων υπαλλήλων στην Ελλάδα. Αντίθετα οι αυστηρές, τυπολατρικές, σχεδόν αυτοματοποιημένες διαδικασίες τύπου ΑΣΕΠ είναι κατάλληλες για την ελληνική πραγματικότητα.

Οι κανόνες που έχουν τη μορφή γενικών ρητρών (legal standards) και που παρέχουν διακριτική ευχέρεια είναι προφανώς ποιοτικά καλύτεροι στις περισσότερες περιπτώσεις. Οι ραγδαίες κοινωνικές αλλαγές και η υπερεκνομίκευση δημιούργησαν αποπνικτικές συνθήκες στα δίκαια των πιο ανεπτυγμένων χωρών. Ταυτόχρονα, η εμπέδωση των δημοκρατικών διαδικασιών, της διάκρισης των εξουσιών και κυρίως της φιλελεύθερης δημοκρατικής κουλτούρας επέτρεψαν την ευεργετική χρήση τους, απαλλαγμένης σε μεγάλο βαθμό από το κόστος τυχόν αυθαιρεσιών. Οι γενικές ρήτρες είναι κατάλληλες για ώριμες (πολιτικά, νομικά και κοινωνικά) κοινωνίες. Προσφέρουν στο νομικό τους σύστημα την απαραίτητη ευελιξία, χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια δικαίου και την πολιτική ισονομία.

Η Ελλάδα όμως δεν είναι μια από τις ώριμες κοινωνίες. Η απουσία κανόνων δεοντολογίας σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, η αναξιοπιστία της δημόσιας διοίκησης, η ιδιωτική ανεξέλεγκτη αυθαιρεσία και η κουλτούρα της διαφθοράς, αλλά και η αναγκαιότητα θεσμών όπως το ΑΣΕΠ ή οι πανελλήνιες εξετάσεις για την εισαγωγή στα ΑΕΙ, το υποδηλώνουν. Έτσι, η έλλειψη γενικά αποδεκτών και σεβαστών κανόνων κοινωνικής συμπεριφοράς καθιστά αναγκαίους τους αυστηρούς κανόνες. Η σταθερή εφαρμογή τους και η απαρέγκλιτη τήρησή τους μπορεί να οδηγήσει κάποτε σε μια θεσμική κουλτούρα που θα μπορεί να διαχειριστεί γενικές ρήτρες.

Ένας άλλος τρόπος απεμπλοκής από τον φαύλο κύκλο που δημιουργούν οι καταστάσεις διλήμματος του φυλακισμένου είναι μετά από σοβαρές πολιτικές και οικονομικές κρίσεις. Το σοκ που δημιουργεί στο σύστημα ένα φαινόμενο όπως αυτό της παγκοσμιοποίησης, που απαξιώνει και διαβρώνει απολιθωμένες πρακτικές και καθιστά ιδιαίτερα ζημιογόνους θεσμούς που μέχρι πρόσφατα γίνονταν ανεκτοί λόγω της αδράνειας, αποτελεί ένα καλό παράδειγμα.

Κινδυνεύοντας να εμπλακούμε σε μια συζήτηση που ξεκίνησαν οι αφελείς και εντυπωσιακά αντιεπιστημονικές απόψεις της Ναόμι Κλάιν, δεν θα πρέπει να παραλείψουμε την ευεργετική επίδραση που μπορεί να έχει μία σοβαρή κρίση σε μια κοινωνία που μαστίζεται από θεσμικές σκληρώσεις, καιροσκοπικές πρακτικές και απαξιωμένες ιστορικά ιδεοληψίες. Είναι χαρακτηριστικό και το εξής: τη θεωρία συνωμοσίας της Ναόμι Κλάιν που βλέπει πίσω από κάθε κρίση τον δάκτυλο μίας ανθρωπομορφικής αλλά και μεταφυσικών διαστάσεων παγκόσμιας τάξης, δέχτηκαν στην Ελλάδα με ανακούφιση οι φορείς των πλέον συντηρητικών, αντιδραστικών και ξεπερασμένων αντιλήψεων.

Η τρίτη πιθανή λύση στη θεσμική ανωριμότητα εμπλέκει τη νέα θεωρία των οικονομικών των θεσμών. Η θεωρία αυτή βασίζεται στο γνωστό θεώρημα (Coase theorem) του νομπελίστα Οικονομολόγου Ronald Coase και πρωτοτυπεί ως προς το εξής (σε σχέση με τα παραδοσιακά οικονομικά): θεωρεί τους θεσμούς όχι περιορισμούς αντίστοιχους των φυσικών περιορισμών αλλά αντίθετα εργαλεία για την οικονομική ανάπτυξη και την αύξηση της κοινωνικής ευημερίας. Στα πλαίσια των σχετικών θεωριών προτείνονται λύσεις που περιλαμβάνουν από συνταγματικές μεταρρυθμίσεις (συνταγματική κατοχύρωση του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού, συστήματα ελέγχων και ισορροπιών, θεσμικές δεσμεύσεις που καταπολεμούν την προσοδοθηρία και τη διαφθορά) έως απλές ρυθμίσεις που έχουν σκοπό να δημιουργήσουν ισχυρά κίνητρα για την εφαρμογή των κανόνων δικαίου και να αποτρέψουν συμπεριφορές λαθρεπιβάτη.

Είναι φανερό ότι η Ελλάδα, στο χειρότερο στάδιο της μεταπολιτευτικής της πορείας, έχει τουλάχιστον την τελευταία ευκαιρία που επιβάλλει ο ίλιγγος της αβύσσου. Αν αυτή η τελευταία ευκαιρία δεν περιλαμβάνει μια ριζική θεσμική μεταρρύθμιση, είναι απολύτως βέβαιο ότι το περισσότερο που θα καταφέρει θα είναι η ψευδαίσθηση ενός στέρεου εδάφους που στην πραγματικότητα όμως είναι κινούμενη άμμος.

Κατέβασε το κείμενο σε PDF

Τα Φύλλα Ελευθερίας στο Facebook

Εδώ θα βρείτε την ιστοσελίδα του Forum για την Ελλάδα και εδώ την σελίδα του στο Facebook.

Εδώ θα βρείτε ένα σχετικό επιστημονικό άρθρο (για τους τυπικούς και άτυπους θεσμούς στην Αρχαία Αθήνα) που έγραψα με τον συνάδελφο Τάσο Καραγιάννη, Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Μπορείτε να το κατεβάσετε δωρεάν από εδώ.

Αναθεώρηση του Συντάγματος μέσω δημοψηφίσματος;

2011-06-27T10:46:00.000+03:00

του Προκόπη Παυλόπουλου

Καθημερινή
27 Ιουνίου 2011

Οι νεφελώδεις αναφορές του πρωθυπουργού στην προσεχή αναθεώρηση του Συντάγματος, κατά την ομιλία του στη Βουλή -την 19/6/2011- με την ευκαιρία της έναρξης της συζήτησης για την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στη μετ’ ανασχηματισμόν κυβέρνησή του, δημιουργούν εύλογα ερωτήματα ως προς το τι εννοούσε, αλλά και πόσο το εννοούσε ο κ. Γ. Παπανδρέου. Ειδικότερα, οι αναφορές αυτές αφήνουν να φανεί ότι ο πρωθυπουργός σχεδιάζει δρομολόγηση -αμέσως ή εμμέσως- της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος μέσω δημοψηφίσματος. Τι άλλο, άραγε, μπορεί να σηματοδοτεί η καταληκτική του πρόταση «δηλαδή, το φθινόπωρο, να πάμε σε δημοψήφισμα για τις μεγάλες αλλαγές σ’ αυτόν τον τόπο»; Ομως οι διαφαινόμενοι σχεδιασμοί και αυτοσχεδιασμοί του κ. πρωθυπουργού είναι συνταγματικώς παντελώς αστήρικτοι και θεσμικώς εξαιρετικά επικίνδυνοι για τους εξής λόγους:

Αν ο κ. Γ. Παπανδρέου υπονοεί ότι η κυβερνητική πλειοψηφία θ’ αναλάβει πρωτοβουλία αναθεώρησης του Συντάγματος ευθέως μέσω δημοψηφίσματος, πρέπει ν’ αντιληφθεί πως τούτο συνιστά ευθεία παραβίαση του Συντάγματος -η οποία μάλιστα αγγίζει τα όρια της κατάλυσής του, κατά την έννοια του άρθρου 120 παρ. 2 επ.- συγκεκριμένα δε πρωτίστως του άρθρου 110 και, συνακόλουθα, του άρθρου 44 παρ. 2. Για να γίνω σαφέστερος:

Α. Αναθεώρηση του Συντάγματος μπορεί να γίνει μόνο κατά τις διατάξεις του άρθρου 110 του Συντάγματος και, κατ’ ακολουθία, μόνο με τήρηση όλων των όρων και προϋποθέσεων που προβλέπουν οι διατάξεις αυτές. Τόσον από πλευράς χρόνου εκκίνησης της διαδικασίας όσο και από πλευράς ουσίας της όλης αναθεώρησης. Αρα η επόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος μπορεί να ξεκινήσει -λόγω του ότι η προηγούμενη τελείωσε τον Ιούνιο του 2008 και απαιτείται μεταξύ δύο αναθεωρήσεων πενταετία- τον Ιούνιο του 2013 και να ολοκληρωθεί, μετά την παρεμβολή εθνικών εκλογών, από τη Βουλή η οποία τότε θα προκύψει.

Επισημαίνεται πως το άρθρο 110 συνθέτει τη sedes materiae του Συντάγματος, δεδομένου ότι από αυτό προκύπτει ο -συστατικός της θεσμικής πεμπτουσίας του- αυστηρός χαρακτήρας του. Ητοι η αδυναμία τροποποίησής του με διατάξεις υποδεέστερης τυπικής ισχύος. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ιδίως το άρθρο 110 περιλαμβάνεται, από την ίδια του τη φύση, στις μη αναθεωρητέες διατάξεις του Συντάγματος.

Αναγκαία απόληξη των ως άνω συλλογισμών είναι, λοιπόν, το ότι αναθεώρηση του Συντάγματος μέσω δημοψηφίσματος συνιστά ευθεία και κραυγαλέα παραβίαση του άρθρου 110, κυρίως διότι θα οδηγούσε και σε -ούτως ή άλλως εντελώς απαγορευμένη- αναθεώρηση των μη αναθεωρητέων διατάξεων του άρθρου αυτού.

Περισσότερα

The Fear of Reason: In defense of rational argument

2011-06-24T11:40:00.000+03:00

by Leon Wieseltier

New Republic
June 23, 2011

“I just want to point out,” declared the student at the far end of the seminar table, “that when Maimonides offers a proof of God’s existence, he is not saying that he has really proved it. What he’s saying is: This works for me, and if it works for you, great.” I was teaching a graduate seminar on The Guide of the Perplexed at a fine American university, and I was pleased to see my students warming to my insistence that the old masterpiece is still alive, and one of the most formidable obstacles ever erected against a thoughtless existence. We returned repeatedly to the question of what medievals can teach moderns about the indispensability of a worldview, and about the proper methods for justifying one. But the young man’s comment about the subjectivism of Maimonides’s proof—anyway the least interesting part of the book--startled me. It was so American and so wrong. After explaining why it was not just historically correct, but also philosophically respectable, to conclude from the text that its author really could have believed that a proof was possible, I proposed that we quit the twelfth century and put a little pressure on the talismanic words “and if it works for you, great.” I began a discussion of the shortcomings of pragmatism, which allowed me to launch into a withering—and of course intellectually devastating—analysis of the ideas of Richard Rorty and their poisonous impact upon thinking in America. My students offered surprisingly little resistance; but then they had signed up for a winter of rationalism and religion--this countercultural band was not ashamed of its interest in the idea of truth. Yet the Rortyan shrug was still there in the young man’s comment, and so I asked him for his opinion about reason. He said that it frightened him and discouraged him. The problem with reason, he explained, was that it claimed to settle matters once and for all, and that this was arrogant, and that it left him with nothing more to say. Rationalism made him feel excluded and late. I replied that he had it backward. It is not reason, but unreason, that shuts things down. You cannot argue against an emotion, but you can argue against an argument. That is why we were still contending with Maimonides, and why he was still contending with Aristotle. A reasoned discussion is always open and a reasoned intervention is always timely. Unreason is more arrogant, more impatient, more cruel, than reason. Since reason is general, it is inclusive. Reason, I said, is strict but fragile, forever hounded, forever distracted, the minority cause, provisional, fair, curious, fallible, public—not tyrannical but heroic, in its lonely insurrection against the happy and popular hegemony of passions and interests. I told my students about Maimonides’s life, the persecution, the tragedy, the depression, the paranoia, so that they would see the creatureliness of the rationalist, and honor his confidence in the mind as a human triumph. Reason is even poignant.

More

Does Anything Matter?

2011-06-14T01:51:00.000+03:00

by Peter Singer

Project Syndicate
June 13, 2011

Can moral judgments be true or false? Or is ethics, at bottom, a purely subjective matter, for individuals to choose, or perhaps relative to the culture of the society in which one lives? We might have just found out the answer.

Among philosophers, the view that moral judgments state objective truths has been out of fashion since the 1930’s, when logical positivists asserted that, because there seems to be no way of verifying the truth of moral judgments, they cannot be anything other than expressions of our feelings or attitudes. So, for example, when we say, “You ought not to hit that child,” all we are really doing is expressing our disapproval of your hitting the child, or encouraging you to stop hitting the child. There is no truth to the matter of whether or not it is wrong for you to hit the child.

Although this view of ethics has often been challenged, many of the objections have come from religious thinkers who appealed to God’s commands. Such arguments have limited appeal in the largely secular world of Western philosophy. Other defenses of objective truth in ethics made no appeal to religion, but could make little headway against the prevailing philosophical mood.

Last month, however, saw a major philosophical event: the publication of Derek Parfit’s long-awaited book On What Matters. Until now, Parfit, who is Emeritus Fellow of All Souls College, Oxford, had written only one book, Reasons and Persons, which appeared in 1984, to great acclaim. Parfit’s entirely secular arguments, and the comprehensive way in which he tackles alternative positions, have, for the first time in decades, put those who reject objectivism in ethics on the defensive.

More

Το φάντασμα του Μνημονίου και η εθνική κυριαρχία

2011-06-12T15:12:00.002+03:00

του Αντώνη Μανιτάκη

Καθημερινή
12 Ιουνίου 2011

Έχει υποστηριχθεί, εντύπως και τηλεοπτικώς σε προωινές εκπομπές, από έγκριτο και σεβαστό συνάδελφο, τον κ. Κασιμάτη -συνεπικουρούμενο από τον κ. Κατρούγκαλο- ότι η Σύμβαση Δανειακής Διευκόλυνσης των ογδόντα εκατομμυρίων ευρώ, που συνοδεύεται από το Μνημόνιο, και συνήψε η Ελλάδα με τα άλλα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης, τον Μάιο του 2010, περιέχει όρο (άρθρο 14 παρ. 5) «παραίτησης της Ελλάδος από τις ασυλίες της εθνικής κυριαρχίας» και ότι «πρόκειται για όρο που παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του δικαίου σε όλα τα επίπεδα: του διεθνούς, του ευρωπαϊκού και του εθνικού δικαίου». Επιπλέον, ότι ο όρος αυτός είναι «πρωτοφανής στις διεθνείς οικονομικές συνθήκες των σύγχρονων δημοκρατιών, παραβιάζει τη θεμελιώδη αρχή σεβασμού της κυριαρχίας του κράτους, απειλεί, θέτει σε κίνδυνο και προσβάλλει στον πυρήνα τους τα κυριαρχικά δικαιώματα, την ίδια την κυριαρχία και την υπόσταση της χώρας» (βλ. το πλήρες κείμενο στον δικτυακό τόπο του Ομίλου «Αριστόβουλος Μάνεσης»).

Θα επιχειρήσω να δείξω με νομικά -αναγκαστικά- επιχειρήματα ότι οι ισχυρισμοί των συναδέλφων είναι αβάσιμοι και ότι οι κίνδυνοι στην κρατική μας κυριαρχία είναι ανυπόστατοι έως φανταστικοί.

Πρώτον, η ρήτρα παραίτησης του Δημοσίου από τις αποκαλούμενες -κακώς- «ασυλίες εθνικής κυριαρχίας», δεν είναι πρωτοφανής. Πρόκειται για μια τυποποιημένη (standard) ρήτρα των διεθνών οικονομικών συναλλαγών, που απαντάται σε όλες τις συμβάσεις δανείων και εγγυήσεων στις οποίες εμπλέκεται το κράτος. Ανάλογη δέσμευση συναντάμε και στις εκδόσεις των κρατικών ομολόγων με τη βοήθεια των οποίων αντλήσαμε εκατοντάδες δισεκατομμύρια και οδηγηθήκαμε στην υπερχρέωση και στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Και στην περίπτωση αυτή η Ελληνική Δημοκρατία δεσμευόταν να εξοφλήσει τους κομιστές των ομολόγων χωρίς καμία αίρεση και κανένα όρο. Ωστόσο, οι δεσμεύσεις αυτές του ελληνικού κράτους απέναντι στους δανειστές του δεν έφταναν μέχρι την παραίτησή του από αρμοδιότητες κυριαρχίας. Η παραίτησή του αφορούσε τα γνωστά δικονομικά και ουσιαστικού δικαίου προνόμια ή ασυλίες που απολαμβάνει το ίδιο ως προς την περιουσία του και μόνον.

Περισσότερα

Η ιστοσελίδα του Ομίλου "Αριστόβουλος Μάνεσης"

Νόμοι α λα καρτ

2011-06-11T14:17:00.000+03:00

του Πάσχου Μανδραβέλη

Καθημερινή
11 Ιουνίου 2011

Ακόμη κι εκείνοι που δυσανασχέτησαν με την εικόνα του κατηγορούμενου Ντομινίκ Στρος-Καν να οδηγείται στο δικαστήριο με χειροπέδες, δεν μπόρεσαν να κρύψουν τον θαυμασμό τους για ένα νομικό σύστημα που δεν κάνει διακρίσεις. Οι δικαστικές αρχές της Νέας Υόρκης οδήγησαν στη φυλακή έναν από τους ισχυρότερους ανθρώπους του πλανήτη, μετά την καταγγελία μιας μετανάστριας καμαριέρας. «Ενώ, στην Ελλάδα δεν γίνονται αυτά», είπαν. «Ο νόμος εφαρμόζεται κατά περίπτωση».

Το ερώτημα, όμως είναι άλλο. Θέλουμε να εφαρμόζεται ο νόμος καθολικά, ανεξαρτήτως του πόσο ισχυρός και προβεβλημένος είναι κάποιος; Οχι. Ούτε εμείς θέλουμε να εφαρμόζεται, αλλά ούτε και οι αρχές θέλουν να τον εφαρμόζουν.

Ο κ. Μίκης Θεοδωράκης είναι ένας μεγάλος συνθέτης και μια προβεβλημένη προσωπικότητα στη χώρα και στο εξωτερικό. Ζήτησε να παραβιαστεί ο διοικητικός κανόνας του Δήμου Θεσσαλονίκης, που απαγορεύει τις συγκεντρώσεις στην πλατεία Αριστοτέλους. Ας ξεχάσουμε προς στιγμήν την ειρωνεία ότι ο εν λόγω συνθέτης κάνει νέα πολιτική καριέρα, καταγγέλλοντας τους πολιτικούς γιατί παρέβησαν τον νόμο. Κι ας θεωρήσουμε ότι αυτά είναι τα ψιλά γράμματα της υποκριτικής που συνηθίζονται στην πολιτική. Παρά το γεγονός ότι του προτάθηκαν πολλές εναλλακτικές λύσεις ο κ. Θεοδωράκης επέμενε και κατέλαβε την πλατεία. Εκανε τη συναυλία και τη συγκέντρωσή του αυθαιρετώντας. Μπορούσε να το κάνει ατιμώρητα ένας απλός μη-επώνυμος πολίτης;

Περισσότερα

Hands off Ken Clarke! He can reconcile British pride with European justice

2011-06-09T21:00:00.001+03:00

by Timothy Garton Ash

Guardian
June 8, 2011

The Daily Mail has found a new European dragon to slay. "Euro judges," it shrieks, "trample UK sovereignty and insist: You will give prisoners the vote." "Killers and rapists go to European court of human rights to win full state benefits," it chunters, over a story reporting an application to – but not a decision by – the Strasbourg court. The venting spleen of Tory Britain even denounces David Cameron for not delivering on promises he made in opposition – when, we are told, he "solemnly vowed … to do something about the European court's human rights laws which are making a mockery of British justice".

Of all the targets a Eurosceptic organ could choose to take aim at, this is one of the oddest. The Strasbourg court has nothing to do with the European Union and its Brussels bureaucrats, which is what Brits usually mean when they excoriate "Europe". It is part of the Council of Europe, which Winston Churchill was instrumental in establishing, and which is an almost entirely intergovernmental organisation, now including 47 states. (Only Belarus stands apart.) The court's job is to enforce the European convention on human rights, a resonant post-1945 statement of human rights and freedoms, largely drafted by a British lawyer, Sir Oscar Dowson.

The Strasbourg court is the one place to which anyone in any of those 47 countries can turn, from Portugal to Russia and from Norway to Turkey, if they feel that their rights have been trampled upon and that they cannot secure redress at home. For example, in a case heard last year it held that someone should not be obliged by the Turkish state to disclose her or his religion on identity documents.

States may not always act to comply with these judgments, but sometimes they do. As many a persecuted woman and man will tell you, this is a whole lot better than having no external redress at all. With all its faults, it is the closest thing we have to a realisation of Churchill's dream of "a European court … before which cases of the violations of these rights … might be brought to the judgment of the civilised world".

More

Ελληνική μετάφραση στο Βήμα

Κίνδυνος χωρίς λύση

2011-06-08T11:37:00.000+03:00

του Γιάννη Πρετεντέρη

Τα Νέα
8 Ιουνίου 2011

Για να είμαι ειλικρινής, δύσκολα πλέον µε ξαφνιάζει κάτι στην πολιτική – µε τα χρόνια έχω εκπαιδευτεί να θεωρώ τους πολιτικούς ικανούς για όλα...Ακόµη κι έτσι, όµως, δεν περίµενα ποτέ να θεωρήσει ο Πρωθυπουργός ότι η λύση στα προβλήµατα που αντιµετωπίζει η χώρα µπορεί να είναι κάποιο... δηµοψήφισµα!

∆ημοψήφισμα για ποιο θέµα; Με ποιο ερώτηµα; Με ποιο ζητούµενο; Με ποιες διαδικασίες; Και για ποια λύση;

Ομολογώ ότι η σχετική αναφορά του Πρωθυπουργού στο Υπουργικό Συµβούλιο δεν µε έκανε σοφότερο. Έδωσε, λέει, εντολή στον υπουργό Εσωτερικών «να ετοιµάσει άµεσα τις σχετικές νοµοθετικές ρυθµίσεις». Ακούγεται περισσότερο σαν απειλή παρά σαν εξήγηση.

Κι αυτό ακριβώς είναι. ∆ιότι ένα δηµοψήφισµα εγκυµονεί έναν τεράστιο κίνδυνο χωρίς να λύνει κανένα πρόβληµα.

Ο κίνδυνος είναι να καταγράψει απλώς το λαϊκό αίσθηµα της στιγµής. Ένα λαϊκό αίσθηµα, το οποίο (ευλόγως) θέλει να λυθούν τα προβλήµατα ως διά µαγείας, χωρίς κόστος και θυσίες. Ένα λαϊκό αίσθηµα που έχει δοκιµαστεί από µια πολιτική χωρίς λύσεις και προσδοκά λύσεις χωρίς πολιτική.

Περισσότερα

Θολώνοντας το τεκμήριο αθωότητας

2011-05-29T16:08:00.000+03:00

του Πάσχου Μανδραβέλη

Καθημερινή
29 Μαΐου 2011

Tην περασμένη εβδομάδα τα πρωτοσέλιδα των ελληνικών εφημερίδων ήταν γεμάτα με φονικά και φονιάδες. Σταχυολογούμε κάποιους τίτλους της Παρασκευής 20.5.2011: «Οι δολοφόνοι πούλησαν την κάμερα για 120 ευρώ», «Χειροπέδες στους φονιάδες», «Επιασαν τους αδίστακτους φονιάδες», «Αφγανοί οι δολοφόνοι του 44χρονου πατέρα», «Πιάστηκαν οι δολοφόνοι του 44χρονου», «Αφγανοί οι δολοφόνοι του 44χρονου», «Αφγανοί οι δράστες της άγριας δολοφονίας», «Αφγανοί δολοφόνοι για 120 ευρώ».

Στις μέσα σελίδες των εφημερίδων τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Υπήρχαν άρθρα επί άρθρων, κλαυθμός και οδυρμός, για την καταστρατήγηση του τεκμηρίου αθωότητας ενός κατηγορουμένου για απόπειρα βιασμού και ομηρία μιας 32χρονης στην Αμερική. Το επιχείρημα ήταν ότι ένας άνθρωπος (που μπορεί να αποδειχθεί και αθώος) υπέστη την τιμωρία της διαπόμπευσης. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης μετέδωσαν την εικόνα του, ενώ μεταφερόταν σιδηροδέσμιος από το αστυνομικό τμήμα στο δικαστήριο.

Κάποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι «άλλο ο Στρος - Καν κι άλλο δύο ανώνυμοι Αφγανοί μετανάστες». Σωστά· έτσι κι αλλιώς όλοι οι Αφγανοί έχουν το ίδιο χρώμα. Επιπλέον, ο πρώην διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου χάνει πολύ περισσότερα από την είδηση της σύλληψής του, απ’ ό,τι χάνουν δύο μετανάστες από τα βάθη της Ασίας. Αλλά πρέπει να θέσουμε ένα ερώτημα: πότε τα ΜΜΕ καταστρατηγούν το τεκμήριο της αθωότητας; Οταν μεταδίδουν –έστω με εικόνα– ότι κάποιος κατηγορείται για βιασμό, ή όταν εκδίδουν την δικαστική απόφαση «ιδού οι δολοφόνοι του 44χρονου στην οδό Ηπείρου»; Να σημειώσουμε ότι και στις δύο περιπτώσεις οι δημοσιογράφοι δεν έχουν τη δικογραφία, δεν μπορούν να εκτιμήσουν τα πραγματικά στοιχεία και, φυσικά, δεν μπορούν να ξέρουν πέραν πάσης αμφιβολίας ούτε αν ο Στρος - Καν είναι βιαστής ούτε αν οι δύο Αφγανοί είναι δολοφόνοι. Και στις δύο περιπτώσεις, έχουμε κατηγορούμενους και τίποτε περισσότερο.

Περισσότερα

The Strauss-Kahn Case: Free Press, Fair Trial?

2011-05-28T11:08:00.001+03:00

New York Times
Room for Debate
May 27, 2011

In a letter to the Manhattan district attorney, the lawyers for Dominique Strauss-Kahn have complained that his "right to a fair trial is being compromised by the public disclosure of prejudicial material." They said they were holding on to damaging information about the hotel housekeeper who has accused the former I.M.F. chief of sexual assault.

The letter was seen as legal gamesmanship — allowing Mr. Strauss-Kahn’s lawyers to hint at negative material about the victim without revealing it -- but the lawyers also raised the general issue of the role of "the media frenzy" in the case.

We asked legal analysts, including well-known defense lawyers, for their views on what difference the intense pretrial media scrutiny might make at a trial. How does the barrage of coverage affect potential jurors? Or press-shy prosecution witnesses? We also asked a French lawyer, François Quintard-Morénas, an expert in the history of presumption of innocence in the U.S. and France, to explain why the French remain so rankled about the "Anglo-Saxon media" coverage of this case.

"The French Have a Legal Point"
François Quintard-Morénas, French lawyer

"Publicity vs. the Plea"
Kendall Coffey, defense lawyer, "Spinning the Law"

"Remember: Kobe Walked"
Laurie L. Levenson, professor, Loyola Law School

"The Voir Dire Is Key"
Shawn Holley, defense lawyer

"Pursue Justice, Not Rumors"
Anne Bremner, lawyer and legal analyst

"Jurors and Reasonable Doubt"
Gerald Shargel, New York defense attorney

More

Δίκιο και Δίκαιο

2011-05-26T15:57:00.000+03:00

του Κώστα Μποτόπουλου

Τα Νέα
26 Μαΐου 2011

Η προχθεσινή απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των ανθρωπίνων Δικαιωµάτων στην υπόθεση «Κώνστα κατά Ελλάδος» δεν αφορά τα «γεγονότα του Παντείου» καθεαυτά, αλλά κρίσιµα ηθικά, πολιτικά και νοµικά τους παρεπόµενα. Το νοµικώς ενδιαφέρον στοιχείο έγκειται κυρίως στη διατύπωση της θέσης ότι οι ανώτατοι κρατικοί λειτουργοί (στη συγκεκριµένη περίπτωση, ο πρωθυπουργός της προηγούµενης κυβέρνησης και δύο υπουργοί του) όχι µόνο οφείλουν να σέβονται το τεκµήριο αθωότητας κάθε κατηγορουµένου όταν εκφράζονται δηµόσια, αλλά οφείλουν να το σέβονται περισσότερο από κάθε άλλον, δεδοµένης της θεσµικής τους θέσης και της δυνατότητας επηρεασµού της κοινής γνώµης και της Δικαιοσύνης. Η πολιτική διάσταση ανευρίσκεται στον κόλαφο που επιδαψιλεύει – όχι για πρώτη φορά – ένα διεθνές δικαστήριο στον τρόπο µε τον οποίο διεξάγεται η πολιτική αντιπαράθεση στην Ελλάδα, γίνεται σεβαστό το κράτος δικαίου και λειτουργεί (ή µάλλον δεν λειτουργεί) στην πράξη η διάκριση των εξουσιών. Ηθικά τέλος ζητήµατα γεννιούνται από την ευκολία µε την οποία ένας κατηγορούµενος (ιδίως όταν είναι «επώνυµος») χαρακτηρίζεται τούτο ή το άλλο από έχοντες δηµόσια εξουσία και λόγο, επηρεάζοντας έτσι, ίσως ανεπανόρθωτα, την προσωπική του εικόνα αλλά και, γενικότερα και κρισιµότερα, τις προϋποθέσεις απονοµής της Δικαιοσύνης σε µια χώρα διαρκούς επικάλυψης των θεσµών από τις κραυγές.

Περισσότερα

Δωρητές οργάνων διά νόµου;

2011-05-25T13:21:00.002+03:00

του Αριστείδη Χατζή

Τα Νέα
25 Μαΐου 2011

Το νομοσχέδιο που κατατέθηκε στην Βουλή με θέμα τη «δωρεά και μεταμόσχευση οργάνων» έχει σαν σκοπό να αντιμετωπίσει ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα: την ελάχιστη αλλά και σταθερά μειούμενη προσφορά οργάνων για μεταμόσχευση στην Ελλάδα. Προφανώς το πρόβλημα στην Ελλάδα, όπως και παγκόσμια, είναι η πολύ μικρή προσφορά οργάνων. Για να αυξήσει αυτήν την προσφορά η ελληνική κυβέρνηση υιοθέτησε μια κακή ιδέα που έχει ήδη εφαρμοστεί σε αρκετές χώρες: εάν δεν δηλώσουμε ρητά το αντίθετο, θεωρούμαστε όλοι δωρητές οργάνων μετά τον θάνατό μας. Είναι κακή ιδέα γιατί είναι πατερναλιστική και ταυτόχρονα αναποτελεσματική.

Πρόκειται για έναν ιδιότυπο πατερναλισμό που ονομάζεται καταχρηστικά «φιλελεύθερος πατερναλισμός» (τον οποίον προτείνουν οι Cass Sunstein και Richard Thaler στο πολυσυζητημένο βιβλίο τους Nudge). Η ιδέα είναι η εξής: πώς θα υποχρεώσουμε τα άτομα να φερθούν με τον τρόπο που θέλουμε χωρίς να περιορίζουμε τις επιλογές τους και να απαγορεύουμε όσες δεν μας αρέσουν. Θα εκμεταλλευτούμε την δύναμη της αδράνειας. Θα επιλέγουμε εμείς γι' αυτά και μετά θα τους δίνουμε τη δυνατότητα να αλλάξουν την επιλογή που εμείς κάναμε για το καλό τους. Πολλά άτομα δεν θα κάνουν τον κόπο να αλλάξουν την αυτόματη επιλογή. Άρα θα πετύχουμε αυτό που θέλουμε με μικρό κόστος για την αυτονομία του ατόμου. Δεν θα το υποχρεώσουμε να κάνει κάτι, απλά θα το σπρώξουμε (nudge) προς την «ορθή» κατεύθυνση. Θα φερθούμε πατερναλιστικά αλλά με «φιλελεύθερο» τρόπο! Όμως ο «φιλελεύθερος πατερναλισμός» αποτελεί λογικό οξύμωρο - διότι ο πατερναλισμός δεν μπορεί να είναι φιλελεύθερος.

Περισσότερα

Κατεβάστε το άρθρο σε PDF (όπως δημοσιεύτηκε)

News Alert! Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε επί της αρχής και μάλιστα με σύφωνη γνώμη ΠΑΣΟΚ-ΝΔ. Πάντα υπάρχει συναίνεση στον πατερναλισμο... Δες εδώ.

Εδώ θα βρεις όλα τα σχετικά κείμενα (σχέδιο νόμου, εισηγητική έκθεση κλπ.), εδώ θα βρεις τη δημόσια διαβούλευση για το σχέδιο νόμου και εδώ ένα σχετικό ρεπορτάζ στο Βήμα.

Εδώ θα βρεις το δελτίο τύπου του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων (όπου εκφράζονται πολλές αντιρρήσεις). Ο Πρόεδρος του Οργανισμού μάλιστα παραιτήθηκε χθες. Εδώ θα βρεις της θέσεις του ΕΟΜ.

Εδώ θα βρεις το σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δωρεά οργάνων και τις μεταμοσχεύσεις.

Εδώ θα βρεις ένα εξαιρετικό debate στους New York Times με θέμα το presumed consent ("Should Laws Push for Organ Donation?") με αφορμή σχέδιο νόμου που κατατέθηκε στο Κοινοβούλιο της Πολιτείας της Νέας Υόρκης, εδώ ένα ενημερωτικό άρθρο του BBC και εδώ μία από τις καλύτερες πρόσφατες εμπειρικές έρευνες.

Εδώ θα βρεις άλλο ένα εξαιρετικό debate για την αγορά οργάνων, εδώ ένα σχετικό άρθρο στην Wall Street Journal, εδώ ένα άλλο στην USA Today και εδώ μία παρουσίαση στο ιατρικό περιοδικό Lancet των κινήτρων που δίνει το κράτος του Ισραήλ για να αυξηθεί η προσφορά.

Εδώ μπορείς να ακούσεις την Καθηγήτρια Φιλοσοφίας στο Πανεπιστημίο της Οξφόρδης Janet Radcliffe-Richards να υπερασπίζεται την απελεύθερωση της αγοράς οργάνων με πολύ ισχυρά επιχειρήματα (συζητώντας με το γνωστό φιλόσοφο David Edmonds στο BBC). Μην την χάσετε! Επίσης εδώ θα βρείτε ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον debate για το θέμα στο Journal of Medical Ethics και εδώ όλα τα κείμενα της Sally Satel που ασχολείται χρόνια με το θέμα και ως ασθενής. Διαβάστε την συγκλονιστική προσωπική της ιστορία εδώ.

Διάβασε επίσης σχετικά κείμενα για το σχέδιο νόμου από τους Βάσω Κιντή, Πάσχο Μανδραβέλη, Τάκη Μίχα, Λίνα Παπαδοπούλου και του Μητροπολίτη Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαου - αλλά και ένα ενδιαφέρον σχετικό επιστημονικό άρθρο του Τάκη Βιδάλη.

Εδώ θα βρεις περισσότερα για το Nudge και τον "φιλελεύθερο πατερναλισμό" και εδώ ένα πρόσφατο επιστημονικό άρθρο που τον αντιμεωπίζει κριτικά.

Εδώ και εδώ θα βρεις άρθρα μου σε εφημερίδες ενάντια στον πατερναλισμό (δες επίσης εδώ, εδώ, εδώ και εδώ για σχετικά κείμενα) και εδώ ένα επιστημονικό άρθρο για το νομικό πατερναλισμό με ένα ευρύτερο ενδιαφέρον (δες επίσης άλλα δύο σχετικά επιστημονικά άρθρα εδώ και εδώ).

* Ο συγγραφέας του άρθρου είναι δωρητής οργάνων από τα 18. Η συναίνεση του όμως είναι πραγματική, όχι εικαζόμενη.

Το ολιγοπώλιο της βίας

2011-05-24T12:00:00.001+03:00

του Αριστείδη Χατζή

The Books' Journal
Ιούνιος 2011

Το παράδοξο σε ένα φιλελεύθερο κράτος δικαίου είναι ότι αυτό το κράτος διατηρεί το μονοπώλιο της βίας. Είναι παράδοξο γιατί το κράτος δικαίου έχει σαν αποστολή την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών αλλά και κάτι επιπλέον, όπως θαυμάσια το έχει εκφράσει ο φιλόσοφος Avishai Margalit: να εξασφαλίσει ότι η κοινωνία που ρυθμίζει είναι «αξιοπρεπής», δηλαδή μια κοινωνία στην οποία οι πολίτες ζουν με αξιοπρέπεια και δεν ταπεινώνονται από το κράτος και τους θεσμούς του, αλλά διατηρούν την προσωπική τους αυτονομία και τον αυτοσεβασμό τους. Το παράδοξο λοιπόν είναι ότι αυτό το κράτος διατηρεί την αποκλειστικότητα της χρήσης βίας και μάλιστα κυρίως κατά των πολιτών του.

Εξηγείται όμως εύκολα, με ένα άλλο παράδοξο: Το κράτος δικαίου έχει σαν κύριο σκοπό την μεγιστοποίηση της ελευθερίας και αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο εφόσον αυτή περιοριστεί σε κάποιον βαθμό. Το κράτος δικαίου θα περιορίσει την ελευθερία του ληστή, του βιαστή, του δολοφόνου, του απατεώνα, του παιδεραστή, του χούλιγκαν. Ο περιορισμός της ελευθερίας τους («δεν σου επιτρέπουμε να κάνεις όσα θέλεις να κάνεις κι αν τα κάνεις θα σε τιμωρήσουμε») αυξάνει την ελευθερία όλων μας. Αυτός ο αναγκαίος περιορισμός μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την κρατική, οργανωμένη, νομιμοποιημένη βία που ασκείται όμως με απόλυτο σεβασμό στο Σύνταγμα και τους νόμους.

Μέχρι ποιο σημείο νομιμοποιείται το κράτος να περιορίσει την ελευθερία μας για να την μεγιστοποιήσει; Μέχρι το σημείο όπου το κόστος από τον περιορισμό της ελευθερίας είναι μικρότερο από το όφελος. Το κράτος δικαιούται να περιορίζει την ελευθερία μόνο εφόσον ο περιορισμός της αυξάνει τη συνολική ελευθερία για όλους. Βέβαια τίποτα δεν είναι τόσο απλό όσο ακούγεται. Η περίφημη προειδοποίηση του Λόρδου Acton, «η εξουσία διαφθείρει και η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα» έχει επανειλημμένα αποδειχτεί και εμπειρικά. Αλλά και η άλλη περίφημη ρήση του Abraham Maslow, «όταν έχεις το σφυρί, βλέπεις όλα τα προβλήματα σαν καρφιά» έχει κι αυτή επιβεβαιωθεί στην Ελλάδα: όταν έχεις ένα γκλομπ είναι εύκολο να ξεχάσεις ότι αυτό που χτυπάς είναι ένα κεφάλι.

Περισσότερα

Μια ασήμαντη γυναίκα

2011-05-21T14:16:00.000+03:00

του Σταύρου Τσακυράκη

Τα Νέα
21 Μαΐου 2011

Έπειτα από καταγγελία µιας ασήµαντης γυναίκας, για να χρησιµοποιήσω τον τίτλο και την ειρωνεία του έργου του Οσκαρ Ουάιλντ, µιας νέας µετανάστριας από την Αφρική, που εργάζεται ως καθαρίστρια σε πολυτελές ξενοδοχείο της Νέας Υόρκης, οι διωκτικές Αρχές σταµάτησαν το αεροπλάνο που ετοιµαζόταν να αναχωρήσει για την Ευρώπη και συνέλαβαν τον επικεφαλής του ∆ιεθνούς Νοµισµατικού Ταµείου Ντοµινίκ Στρος-Καν κατηγορούµενο για πράξεις σεξουαλικής βίας. Τηνεποµένη,ο κρατούµενος οδηγείται ενώπιον δικαστηρίου. Η τηλεόραση τον δείχνει να µεταφέρεται συνοδεία αστυνοµικών, µε τα χέριαστην πλάτη (προφανώς µε χειροπέδες). Το δικαστήριο διατάσσει την προσωρινή κράτησή του και ο κατηγορούµενος οδηγείται στη φυλακή.

Η κοινή γνώµη στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στη Γαλλία µένει εµβρόντητη από τα γεγονότα που µοιάζουν µε πλοκή κινηµατογραφικής ταινίας. Πολύ γρήγορα επικρατεί ένας γενικός σκεπτικισµός. Το 57% των Γάλλων,πιστεύει ότι πρόκειται για στηµένη ιστορία.

Αµέσως διάφοροι φίλοι του Στρος-Καν, πολιτικοί και διανοούµενοι, βγήκαν να τον υπερασπισθούν. Παραπονέθηκαν για τη «µεταχείριση» του κατηγορουµένου, επικαλέστηκαν το τεκµήριο αθωότητας και µερικοί εξέφρασαν καθαρά τον σκεπτικισµό τους για την αλήθεια της καταγγελίας. Τι γύρευε µόνη της στο δωµάτιο, είπε ο φιλόσοφος Μπερνάρ Ανρί-Λεβί, όταν συνήθως µια στρατιά από καθαρίστριες αναλαµβάνουν να τακτοποιήσουν τη σουίτα ενός πολυτελούς ξενοδοχείου. Κοινό σηµείο όλων όσοι βρήκαν κάτι να προσάψουν (και ενδεχοµένως να ξεπεράσουντο αίσθηµα ταπείνωσης από το γεγονός ότι ένας τόσο σηµαντικός άνδρας κατηγορείται για τόσο σοβαρά κακουργήµατα) ήταν ο αποτροπιασµός για ένα δικαστικό σύστηµα που επιτρέπει τη «διαπόµπευση» του κατηγορουµένου. Με αφορµή αυτή τηνιστορία έγιναν φανερές µερικές διαφορές νοοτροπίας µεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης. Υποθέτω ότι ουδείς στις ΗΠΑ ξαφνιάστηκε από τον «ζήλο» των διωκτικών Αρχών να αντιµετωπίσουν µε σοβαρότητα την καταγγελία της καθαρίστριας και να σπεύσουν να συλλάβουν τον διάσηµο Στρος-Καν. Στην Αµερική είναι δεδοµένο ότι τα κρατικά όργανα οφείλουν να επιδεικνύουν ίση µεταχείριση προς όλους και όταν αυτό συµβαίνει δεν ξαφνιάζει κανέναν. Εµείς που δεν θεωρούµε αυτονόητη την ισονοµία, όχι µόνο ξαφνιαζόµαστε αλλά τη βρίσκουµε και ύποπτη. ∆εν είµαστε εµείς Αµερικανάκια να χάβουµε ότι ολόκληρος Στρος-Καν αντιµετωπίζεται το ίδιο µε ένα πρεζόνι του Χάρλεµ. Κάποιο λάκκο έχει η ιστορία. Ακόµη, όµως, κι αν έχουν δίκιο οι πονηροί, και η υπόθεση αποδειχθεί στηµένη, το µάθηµα της ισονοµίας παραµένει ισχυρό και καλά θα κάνουµε να το αποδεχτούµε ανεπιφύλακτα.

Περισσότερα

Ο χιμπαντζής που βρυχάται

2011-05-21T12:29:00.000+03:00

του Τάκη Θεοδωρόπουλου

Τα Νέα
21 Μαΐου 2011

Όταν ζεις σε µια χώρα όπου το αίσθηµα της αδικίας είναι εξίσου δηµοκρατικά µοιρασµένο µε τη βεβαιότητα της ατιµωρησίας, τότε είναι απολύτως φυσικό να αισθάνεσαι ανακούφιση όταν σου δίνεται η ευκαιρία να διαπιστώσεις πως τα πράγµατα δεν είναι παντού και πάντα έτσι. Πως η ελληνική υποκρισία δεν είναι συγγενής διαµαρτία της ανθρώπινης φύσης, πως υπάρχουν και τόποι, σ' αυτόν και όχι στον άλλον κόσµο, όπου η ισονοµία δεν έχει χάσει τη σηµασία της, µαζί και µε άλλες βαρύγδουπες εκφράσεις όπως «κράτος δικαίου», «διαχωρισµός των θεσµών» και τα συµπαροµαρτούντα.

Όταν η ∆ικαιοσύνη προστατεύει την καµαριέρα ενός ξενοδοχείου από τον φερόµενο ως βιαστή της, όσο ισχυρός κι αν είναι αυτός, τότε δικαιούσαι κι εσύ να διατηρείς κάποια ελπίδα ότι ο κόσµος µας δεν είναι απλώς µια σατανική µηχανή όπου ο δυνατός τρώει τον αδύναµο. Ναι, η υπόθεση Στρος-Καν έδειξε πως στις ΗΠΑ µπορεί να κυβερνούν οι νόµοι και όχι οι άνθρωποι, όπως έγραφε η Χάνα Αρεντ όταν εγκατέλειπε τη ναζιστική Γερµανία για να ζητήσει καταφύγιο στην άλλη πλευρά του ωκεανού.

Περισσότερα

Η διαπόμπευση του Στρος - Καν

2011-05-19T10:35:00.001+03:00

του Πάσχου Μανδραβέλη

Καθημερινή
19 Μαΐου 2011

Στη Γαλλία πολλοί συγκλονίστηκαν από την εικόνα του σιδηροδέσμιου Ντομινίκ Στρος - Καν και στην Ελλάδα εξεπλάγημεν. Πολλοί συνέκριναν αυτήν την εικόνα με τα καθ’ ημάς και έφτασαν στο ασφαλές (λόγω εμπειρίας) ότι «στην Ελλάδα δεν γίνονται αυτά».

Σε πρώτη ανάγνωση, η διαπίστωση είναι ακριβής. Στην Ελλάδα οι ισχυροί -όχι μόνο της πολιτικής, αλλά και του χρήματος και της show biz- χαίρουν πάντα μιας πολύ διακριτικής αντιμετώπισης και από τις διωκτικές, αλλά και από τις δικαστικές αρχές. Είναι νωπό το παράδειγμα του πρώην ισχυρού μετόχου και προέδρου της ασφαλιστικής εταιρίας «Ασπίς - Πρόνοια», κ. Παύλου Ψωμιάδη, ο οποίος αν και κατηγορείται για κατάχρηση δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ κυκλοφορούσε -μέχρι πρότινος- ελεύθερος με την εξωφρενική εγγύηση των 100.000 μόλις ευρώ. Αλλά και υποθέσεις ναρκωτικών στις οποίες ήταν αναμεμιγμένοι κάποιοι προβεβλημένοι της τηλεοπτικής διασκέδασης, έτυχαν ιδιαίτερου χειρισμού από τη Δικαιοσύνη, αλλά και από τα ΜΜΕ. «Το πρόσωπο του κατηγορουμένου είναι ιερό» αποφάνθηκαν πολλοί, και έχουν δίκιο. Αλλά σε τι ακριβώς είναι ιερό; Και γιατί τα πρόσωπα κάποιων κατηγορουμένων είναι πιο «ιερά» από άλλα;

Πάνω στην «ιερότητα του προσώπου» οι νομοθέτες απαγόρευσαν την παρουσία τηλεοπτικής κάμερας έξω από τα δικαστήρια και τη δημοσίευση ονομάτων και φωτογραφιών κατηγορουμένων. Ετσι, ζήσαμε το «έπος της 36χρονης», τις κατηγορίες κατά του «40χρονου» και τη δίωξη του «60χρονου». Διακηρυγμένος στόχος του νόμου ήταν «να προστατευτούν από τη διαπόμπευση» οι κατηγορούμενοι. Φυσικά, ο νόμος κατέρρευσε αμέσως με πρωτοβουλία των αρχών. «Τις χειροπέδες τις είδατε;», ρώτησε ρητορικά κάποιος υπουργός της κυβέρνησης στην «υπόθεση των κουμπάρων» το 2005. Οι κουμπάροι εμφανίστηκαν σε όλα τα τηλεοπτικά δίκτυα και σε όλες τις εφημερίδες σιδηροδέσμιοι. Η εικόνα βοηθούσε στον επικοινωνιακό σχεδιασμό ενός ντροπιαστικού για την κυβέρνηση σκανδάλου. Ετσι, η Ελλάδα απέκτησε ακόμη έναν ανεφάρμοστο νόμο, πασπαλισμένο με μπόλικη υποκρισία.

Περισσότερα

Χειροπέδες και πολιτική

2011-05-19T00:40:00.000+03:00

του Χαράλαμπου Ανθόπουλου

Έθνος
18 Μαΐου 2011

Ας θυμηθούμε το άρθρο 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αυτό που απαγορεύει τα βασανιστήρια και την απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση. Ισως τελικά είναι αυτό το άρθρο που κάνει τη διαφορά ανάμεσα στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. Οτι τα βασανιστήρια είναι ανεκτά στις ΗΠΑ, το γνωρίζαμε από τις ανακριτικές μεθόδους που ακολούθησαν οι Αμερικανοί στρατιώτες στο Αμπου Γκράιμπ και το Γκουαντάναμο. Τώρα, με την υπόθεση Στρος Καν, βεβαιωθήκαμε ότι στις ΗΠΑ είναι κάτι το φυσιολογικό και η εξευτελιστική μεταχείριση των προσώπων που υποβάλλονται σε νόμιμη σύλληψη.

Πράγματι, η προσαγωγή του Στρος Καν με χειροπέδες στο δικαστήριο αποτελεί, με βάση τα ευρωπαϊκά νομικά δεδομένα, μια όχι απάνθρωπη μεν, αλλά σίγουρα εξευτελιστική μεταχείριση. Όπως έκρινε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, εξευτελιστική μεταχείριση κατά το άρθρο 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης αποτελεί η χρήση χειροπεδών όταν συνιστά αδικαιολόγητη διαπόμπευση του συλληφθέντος (βλ. την απόφαση του Erdogan Yagiz κατά Τουρκίας, της 6ης Μαρτίου 2007). Αλλά και το άρθρο 278 παρ. 2 του ελληνικού Κώδικα Ποινικής Δικονομίας επιτρέπει τη χρήση χειροπεδών μόνο όταν το συλληφθέν πρόσωπο αντιστέκεται, είναι επικίνδυνο ή είναι ύποπτο φυγής. Τίποτε από όλα αυτά δεν συνέτρεχε στην περίπτωση του Στρος Καν και η χρήση χειροπεδών φαίνεται ότι δεν είχε άλλο σκοπό παρά μόνο τη δημόσια, μάλλον την παγκόσμια, διαπόμπευσή του. Ισως όμως ο στόχος να μην ήταν μόνο ο Στρος Καν αλλά και η Ευρωπαϊκή Ενωση, που θέλει πάντοτε να έχει τον πρώτο λόγο στον ορισμό του Γενικού Διευθυντή του ΔΝΤ.

Περισσότερα

Νίκος Αλιβιζάτος: Ίσως τα καταφέρουμε

2011-05-18T21:48:00.001+03:00

Συνέντευξη στην Αγγελική Μπιρμπίλη

Athens Voice
18 Μαΐου 2011

Είναι πρωί, στο γραφείο επικρατεί ηρεμία, στοίβες τα βιβλία δίνουν τον τόνο. Έξω, η πόλη είναι ανήσυχη. Τα συνδικάτα ετοιμάζονται για τη γενική απεργία, η κυβέρνηση για τη σκληρή διαπραγμάτευση του νέου μνημονίου, οι «πατριώτες» περιμένουν τη νύχτα για να πάρουν το νόμο στα χέρια τους – με κοινωνική ανοχή. Πόσες τραγωδίες αντέχει η πόλη;

Όλη την εβδομάδα μετράμε τραυματίες και νεκρούς. Ενδοκυβερνητικές συγκρούσεις, συγκρούσεις στους δρόμους. Τυφλές ρατσιστικές επιθέσεις και πράξεις «συμβολικής βίας» από «επαναστάτες» που αποδέχονται σαν παράπλευρη απώλεια την πιθανότητα να καούν κάποιοι τυχαίοι στη διπλανή λαϊκή. Έχουμε χάσει την ψυχή μας;

Η οικονομική κρίση έχει εκτραπεί σε πολιτική και κοινωνική κρίση, η συναίνεση μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων είναι αδύνατη, η παρακμή είναι ασυγκράτητη. Στο μεταξύ στην Ευρώπη άλλοι αποφασίζουν την τύχη μας για τα επόμενα πολλά χρόνια. Η ιστορία επαναλαμβάνεται, διαπιστώνω διαβάζοντας το εξαιρετικό βιβλίο Το Σύνταγμα και οι εχθροί του στη νεοελληνική Ιστορία, 1800-2010 (εκδ. Πόλις). Μια μελέτη επτακοσίων σελίδων, πολύτιμος οδηγός συμπυκνωμένων πληροφοριών, αποκαλυπτικός για τη νεότερη Ελλάδα. Μια ιστορική και πολιτική αναδρομή που, μέσα από τις γραμμές των Συνταγμάτων, μεταδίδει σε πείσμα της ζοφερής επικαιρότητας αισιοδοξία.

Στο γραφείο του, o Νίκος Αλιβιζάτος με υποδέχεται με ηρεμία. Μια ηρεμία που η πόλη και η κοινωνία χρειάζεται απελπισμένα. Ηρεμία που θα νοσταλγήσουμε...

Κύριε καθηγητά, ποια πιστεύετε ότι είναι η σοβαρότερη εχθρική πράξη εναντίον του Συντάγματος, από την μεταπολίτευση μέχρι σήμερα;

Δύσκολη ερώτηση. Υπάρχουν δηλώσεις που αμφισβητούν το κύρος του Συντάγματος, για παράδειγμα, η αμφισβήτηση της αμεροληψίας των Δικαστών. Υπάρχει αμφισβήτηση των θεσμών - η περίφημη δήλωση του Ανδρέα στην Κοζάνη, «δεν υπάρχουν θεσμοί παρά μόνο ο λαός». Αν μιλάτε όμως για συγκεκριμένες πράξεις, συμβολικής ίσως σημασίας, θα έλεγα ότι ήταν η αποδοχή ενός ποσού, αν δεν κάνω λάθος, 2.000.000 δολαρίων κατατεθειμένων σε Ελβετικό λογαριασμό ως ενίσχυση πολιτικού κόμματος από τον Αντιπρόεδρο της Κυβερνήσεως το 1988 ή 1989. Το ποσό αυτό, υπενθυμίζω, είχε καταβάλει –και δε νομίζω ότι αμφισβητείται– ο επιχειρηματίας Κοσκωτάς.

Για ποιους λόγους υπάρχουν τόσο έντονες και συχνές διαφωνίες μεταξύ των συνταγματολόγων; Υπάρχουν πολλαπλοί τρόποι ανάγνωσης της συνταγματικότητας;

Νομίζω και της νομιμότητας γενικότερα. Περίπου για όλα τα ζητήματα εμείς οι νομικοί μπορούμε να υποστηρίξουμε διαφορετικές απόψεις. Μόνο ένα παράδειγμα θα σας πω για να χαμογελάσετε. Μιλάμε για την ψήφο Αλευρά το 1985. Με στο Πανεπιστήμιο υπάρχει μεγάλη ένταση και εξετάζω προφορικά. Λέω στους φοιτητές, πως εν πάση περιπτώσει υπάρχουν μερικές διατάξεις του Συντάγματος που δε μπορούν να αμφισβητηθούν, παραδείγματος χάρη, ότι η θητεία της Βουλής είναι τετραετής. Πετάγεται ένας στην προφορική εξέταση και λέει «Γιατί κύριε Καθηγητά; Κι αυτό μπορεί να αμφισβητηθεί». «Τι εννοείτε;». «Ότι τα έτη είναι Κινέζικα. Πού λέει το Σύνταγμα ότι δεν είναι;» Με άλλα λόγια, για να σοβαρέψουμε, πάντοτε υπάρχουν διχογνωμίες. Ο βαθμός ωριμότητας μιας χώρας, κατά τη γνώμη μου, προκύπτει από το πόσο ανεβάζεις τον πήχη, δηλαδή το πόσο μερικές ρυθμίσεις, πραγματικά δεν μπορούν να αμφισβητηθούν –τι σημαίνει, για παράδειγμα, αδιάβλητες εκλογές; Νομίζω ότι εάν δεν υπάρχει αμφισβήτηση εκεί, η χώρα είναι σε καλό δρόμο.

Περισσότερα

Justice Breyer Sounds Hopeful Note at Holocaust Museum

2011-05-18T03:15:00.000+03:00

Wall Street Journal
May 17, 2011

Supreme Court Justice Stephen Breyer Tuesday capped the National Days of Remembrance, the congressionally-mandated commemoration of the Holocaust, by focusing on a legal legacy stretching from the Nuremberg Tribunal to present-day efforts to hold war criminals accountable, such as the International Criminal Court.

“I come here as a judge and a Jew,” Justice Breyer said in a keynote address at a Capitol ceremony sponsored by the Holocaust Memorial Museum, in part to remember “that the Holocaust story ended with a fair trial.”

Justice Breyer recalled that the late Justice Robert Jackson called his service as chief prosecutor at Nuremberg, which tried 24 surviving Nazi leaders for crimes against humanity, “infinitely more important than my work on the Supreme Court.”

Justice Jackson had opened his case by telling the world that “the wrongs we seek to condemn and punish have been so calculated, so malignant and so devastating, that civilization cannot tolerate their being ignored because it cannot survive their being repeated.”

More

Read the Speech

See also

Should Laws Push for Organ Donation?

2011-05-03T11:31:00.000+03:00

New York Times
Room for Debate
May 2, 2011

A New York assemblyman has introduced a bill aimed at making the state the first to presume people want to donate their organs unless they specifically say otherwise. Under current law, people give permission to donate their organs by checking a box on their driver’s licenses or filling out a donor card.

The legislation, introduced by Assemblyman Richard Brodsky, a Westchester Democrat, is in two parts: the first step would end the right of the next of kin to challenge the decisions of their dead or dying relatives to donate their organs.

In a second measure, which is far more contentious, people would have to indicate in official documents — their driver’s licenses, most commonly — that they specifically don’t want to donate organs. If the box is not checked, it is presumed the person wants to donate.

What are the ethical and practical issues involved in changing the law? Is a “presumed consent” system an effective way to increase the number of organs available, and thus save lives, or will it deter public support for donation?

Arthur Caplan, professor of bioethics

Kieran Healy, sociologist

Sally Satel, American Enterprise Institute

Elaine Berg, New York Organ Donor Network

Mary Ann Baily, Hastings Center

More

Μορφή και περιεχόμενο της μη-κρατικής πολιτικής βίας

2011-04-29T18:23:00.000+03:00

του Ανδρέα Μοσχονά

Το Βήμα
29 Απριλίου 2011

Η αύξηση τελευταία στον τόπο μας πράξεων "διάχυτης ανυπακοής" και "άλογης βίας", στο πλαίσιο της κοινωνικής και πολιτικής αντιπαράθεσης, εγείρει εύλογα ερωτήματα ως προς τη μορφή και το περιεχόμενο της μη-κρατικής πολιτικής βίας, ως θεωρητικό αντικείμενο και ως εμπειρική πρακτική, ιδιαίτερα στην ελληνική κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα. Αυτό ακριβώς το θέμα θα προσπαθήσω να φωτίσω στη συνέχεια, ως συμβολή στον δημόσιο διάλογο.

Η φιλελεύθερη πολιτική θεωρία στηρίζεται στην αρχή ότι η άσκηση πολιτικής βίας αποτελεί προνόμιο της κρατικής εξουσίας, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή περιβάλλεται από την πολιτική νομιμοποίηση των πολιτών σύμφωνα με τις αρχές της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Στην ιστορία όμως της φιλελεύθερης/ κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, το προνόμιο αυτό στην άσκηση πολιτικής βίας έχει αμφισβητηθεί από κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που δυνητικά επιδιώκουν τη μεταρρύθμιση ή/και αυτή ακόμη τη ριζική αλλαγή των πολιτικών και κοινωνικών θεσμών του αστικού καθεστώτος.

Αποτελεί συνεπώς ζητούμενο η μορφή και το περιεχόμενο αυτής της μη-κρατικής πολιτικής βίας καθώς και τα όριά της σε σχέση με τη φιλελεύθερη/κοινοβουλευτική δημοκρατία. Με βάση την ιστορική εμπειρία, η μη-κρατική πολιτική βία εντάσσεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: (i) την πολιτική βία που αποτελεί απλώς συμπλήρωμα της ευρύτερης κοινωνικής (ταξικής) στρατηγικής, και (ii) την πολιτική βία που τείνει να αποτελεί αυτοσκοπό της κοινωνικής και πολιτικής δράσης.

Περισσότερα

Direct Democracy: Vox populi or hoi polloi?

2011-04-21T14:18:00.000+03:00

Economist
April 20, 2011

In 2004, while tossing chunks of meat to his pet Bengal tigers, Saif Qaddafi (then seen as the Libyan ruler’s reformist scion) outlined to a foreign visitor his plans to convert his father’s rambling theory of direct democracy into a real political system. Something on Swiss lines would be ideal.

The particular ambition may seem risible now. Yet the general sentiment is common. The Alpine federation’s political system, in which citizens may vote 30-plus times a year in a mixture of local and national polls, is proving seductive for politicians and voters of all stripes.

Some Swiss votes are ordered by politicians, yet many, known as “initiatives”, are binding votes on national legislation triggered by citizens’ petitions. In recent years these have widened state health-insurance to cover alternative medicine; enforced deportation of foreigners guilty of serious crimes and benefit fraud; and banned the building of mosques with minarets.

Helvetian zeal for direct votes skews global statistics. Nearly a quarter of all recorded national referendums have taken place there. Countries hold almost twice as many referendums as they did 50 years ago, says David Altman, a political scientist at the Catholic University of Chile. In the past 20 years more than 100 have introduced some sort of direct voting, says the Initiative and Referendum Institute Europe (IRI-E), a think-tank.

Politicians may be getting keener on public support for new laws. But few want to allow voters to write them: that would be not so much democracy, they say, as ochlocracy—mob rule. Compact and cohesive electorates, such as in a Swiss canton, are unusually good places for such votes to work: voters are more likely to ponder the issues fully beforehand, and to deal maturely with the result afterwards.

More

Λαθρεπιβάτες της απείθειας

2011-04-21T14:10:00.000+03:00

του Κωστή Παπαϊωάννου

Τα Νέα
21 Απριλίου 2011

Καθώς η χώρα βυθίζεται ταχύτατα στη δίνη της πολυεπίπεδης κρίσης, η επιµονή στην ακριβολογία φαντάζει ίσως περιττή πολυτέλεια ή εθελοτυφλία. Κι όµως, τώρα είναι που οι λέξεις βαραίνουν περισσότερο.

Μια έννοια που «ελαφραίνει επικίνδυνα» τον τελευταίο καιρό είναι η πολιτική ανυπακοή. Ο γεννήτοράς της, ο Χένρι Ντέιβιντ Θορό (δείτε το βιβλίο του Περί πολιτικής ανυπακοής, που πρωτοκυκλοφόρησε το 1849), υποστήριζε πως ο πολίτης που δεν εκχωρεί τη συνείδησή του στον νοµοθέτη µπορεί να παραβιάζει έναν άδικο νόµο µε σκοπό να καταργηθεί. Και ο Τζον Ρολς (κορυφαίο του βιβλίο, η Θεωρία της δικαιοσύνης, ελληνική έκδοση Πόλις, 2001) υποστήριζε πως η πολιτική ανυπακοή εµπνέεται από τις αρχές της δικαιοσύνης οι οποίες διαπνέουν το Σύνταγµα και τους κοινωνικούς θεσµούς. Τελείται µη βίαια, δηµόσια, ανοιχτά και έπειτα από κατάλληλη προειδοποίηση.

Αυτή η ανυπακοή λοιπόν µπορεί να καταξιώσει εκείνον που µε τις πράξεις του επιβεβαιώνει και ολοκληρώνει την ιδιότητα του πολίτη. Εκείνον που δρα ως επώνυµο πρόσωπο και αναλαµβάνει τις ευθύνες των πράξεών του όταν – και µόνο όταν – τα νόµιµα µέσα κατά µιας ουσιώδους και σαφούς αδικίας αποδεικνύονται άχρηστα. Αυτού του είδους η ανυπακοή, έλεγε ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, εκφράζει σεβασµό προς τον νόµο. Ο Κινγκ δεν επαγγελλόταν οποιαδήποτε ανυπακοή ή αντίσταση στον άδικο νόµο αλλά εκείνη που γίνεται δηµόσια, αποφεύγει τη βία και είναι έτοιµη να αποδεχθεί την ενδεχόµενη κύρωση για την παράβαση του νόµου.

Περισσότερα

Εμείς και τα πτώματα

2011-04-15T12:30:00.000+03:00

του Τάκη Μίχα

Protagon.gr
15 Απριλίου 2011

Στην πρόσφατη συζήτηση για την δωρεά οργάνων με αφορμή την παρουσίαση του σχετικού νομοσχεδίου εκφράσθηκαν δυο εκ πρώτης όψεως διαμετρικά αντίθετα απόψεις. Η μια η σοσιαλιστική (του π.χ. ΠΑΣΟΚ) δίνει την κυριότητα του νεκρού σώματος (και συνεπώς των οργάνων του) εν μέρει στο κράτος. Η άλλη η φιλελεύθερη (που εξέφρασε π.χ. η Δημοκρατική Συμμαχία) αντιστέκεται στην όπως την αποκαλεί «κρατικοποίηση» του σώματος και προτείνει ότι μόνο το ζων άτομο έχει το δικαίωμα να αποφασίσει τι θα γίνει με το νεκρό σώμα «του».

Πιστεύω ότι και οι δυο απόψεις είναι στη βάση τους αντιφιλελεύθερες. Αυτό είναι προφανές με την άποψη του κυβερνώντος κόμματος που όπως σωστά εκτιμήθηκε στην ουσία «κρατικοποιεί» το πτώμα. Όμως είναι λιγότερο προφανές με την άποψη της Δημ.Συμ. Πώς άλλωστε θα μπορούσε να θεωρηθεί αντιφιλελεύθερη μια άποψη που δίνει στο άτομο το δικαίωμα να αποφασίσει τι θα γίνει με το σώμα «του» μετά τον θάνατο του;

Ας αποκαλέσουμε τον ζωντανό Γιώργο « Γ1» και τον πεθαμένο Γιώργο «Γ2». Σύμφωνα με την λεγόμενη «φιλελεύθερη» άποψη ο Γ1 έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να αποφασίσει για το τι μέλλει γενέσθαι με τον Γ2. Ερώτημα: Γιατί; Τι το κοινό έχει ο Γ1 έχει με τον Γ2 και που θεμελιώνεται το δικαίωμα της κυριότητας του πρώτου επί του δεύτερου;

Ο Γ1 και ο Γ2 είναι δυο εντελώς διαφορετικά όντα που δεν έχουν τίποτα κοινό. Ο Γ2 δεν ψηφίζει, δεν κάνει σεξ, δεν παίζει τένις,δεν έχει συνείδηση, μνήμη κλπ-γενικώς δεν έχει απολύτως κανένα κοινό χαρακτηριστικό με τον Γ1.Πρόκειται για μια εντελώς διαφορετική οντότητα. Με ποιό λοιπόν δικαίωμα ο Γ1 θα αποφασίσει για το τι μέλλει γενέσθαι με τον Γ2;

Περισσότερα

The Court of Literature

2011-04-15T03:41:00.000+03:00

by Eric A. Posner

New Republic
April 14, 2011

The law plays an unacknowledged role in much of Shakespeare’s work. Trials—real trials, quasi-trials, mock trials—recur. In many plays, characters refer to contemporary laws and legal institutions; and the plays raise larger questions about justice and the workings of the law. Lawyers, then, can help to illuminate Shakespeare’s plays, and many have done so by explaining the early modern legal background and Shakespeare’s exploitation of persistent legal puzzles for dramatic purposes.

Kenji Yoshino, a law professor at NYU, argues that Shakespeare’s plays contribute to modern debates about law and justice, and he draws crisp lessons from twelve of those plays. He argues that Titus Andronicus teaches us that in a world devoid of the rule of law, individuals protect their interests by taking revenge against those who violate them—and that revenge begets revenge in a cycle of retribution that spins out of control and throws society into chaos. Portia’s character in The Merchant of Venice illustrates the hazards of legal rhetoric: lawyers can manipulate law for private ends, subverting justice and social order. Measure for Measure proves that legal decisionmakers should avoid the two extremes of rigid legalism and excessive mercy, and strive to take a path down the middle. Othello illustrates the hazards of legal fact-finding; the four Henry plays the fallibility and the trickery of sovereigns; and Macbeth the fallacy of natural justice—the view that justice will prevail even without human intervention. Hamlet warns that intellectuals make bad rulers because their idealism interferes with the pragmatics of governance. King Lear teaches us of “the unavoidable injustice of death.” The Tempest argues that great leaders voluntarily relinquish power.

The quality of Yoshino’s readings varies considerably. In general, he does better at the retail level—teasing out the meanings of complex passages—than at spinning out overall readings that are both original and persuasive. Scholars have long noted that anxiety about the absence of the rule of law animates revenge tragedies such as Titus Andronicus, and the legal themes in Measure for Measure have fascinated lawyers for decades. Some of Yoshino’s other readings display more originality but they often seem strained. It is true that Hamlet is an intellectual and that he temporizes before killing Claudius, but he does not resemble the utopians to whom Yoshino likens him—he does not, for example, harbor any particular vision for Denmark that he hopes to implement come what may. More successfully, Yoshino argues that Othello illustrates the value of legal processes by contrasting the impartial deliberations of a jury-like council of Venetian nobles, which acquits Othello of the charge of witchcraft, and the wild accusations of Othello himself, who falsely convicts Desdemona of adultery.

More

Νόμος ή ψήφος;

2011-04-14T13:43:00.000+03:00

του Γιάννη Πρετεντέρη

Τα Νέα
14 Απριλίου 2011

Η δικαστική καταδίκη και η ενδεχόµενη έκπτωση του Ψωµιάδη θέτουν ένα ενδιαφέρον ερώτηµα. Τι πρέπει τελικά να υπερισχύει στη δηµοκρατία; Ο νόµος ή η ψήφος;

Με άλλα λόγια, έχουν δικαίωµα οι πολίτες της Κεντρικής Μακεδονίας να χαίρονται τον περιφερειάρχη που εξέλεξαν ανεξαρτήτως των δικαστικών αποφάσεων που τον βαραίνουν ή έχει δικαίωµα µια δικαστική απόφαση να ακυρώσει την επιλογή τους; Το κακό είναι ότι αυτό το ενδιαφέρον ερώτηµα έχει απαντηθεί προ πολλού και τελεσίδικα. Κι ούτε νοµίζω ότι υπάρχουν πολλοί σοβαροί άνθρωποι που θα διαφωνήσουν: της ψήφου προφανώς υπερισχύει ο νόµος. ∆ιότι, κατ' αρχήν και εκτός όλων των άλλων, η ψήφος εκφράζεται µόνο µέσα στα πλαίσια του νόµου. Αυτό ισχύει σε όλες τις πολιτισµένες δηµοκρατίες, γι' αυτό άλλωστε και αιρετοί πολιτικοί συµβαίνει παντού να διώκονται, να καταδικάζονται και, φυσικά, να εκπίπτουν από τα αξιώµατα στα οποία έχουν εκλεγεί.

Περισσότερα

Η σιωπή δεν συνιστά συναίνεση

2011-04-07T12:21:00.000+03:00

της Βάσως Κιντή

Το Βήμα
7 Απριλίου 2011

Το προσχέδιο νόμου που παρουσίασε η κυβέρνηση σχετικά με τη δωρεά και τη μεταμόσχευση οργάνων, και το οποίο προβλέπει ότι όλοι οι πολίτες είναι δυνάμει δότες, εκτός εάν έχουν ρητώς εκφράσει τη βούλησή τους ότι δεν επιθυμούν να χρησιμοποιηθούν τα όργανά τους για μεταμόσχευση, προσπαθεί να αντιμετωπίσει την αυξημένη ζήτηση μοσχευμάτων. (Ένας άλλος τρόπος που έχει υιοθετηθεί στο παρελθόν και ο οποίος προτείνεται από ορισμένους και για το μέλλον είναι να αλλάξει ο ορισμός του θανάτου και να μετατεθεί π.χ. νωρίτερα ώστε να μεγαλώσει ο αριθμός των δυνάμει δοτών.)

Η ρύθμιση της κυβέρνησης προϋποθέτει τη λεγόμενη εικαζόμενη συναίνεση των δυνάμει δοτών. Αυτό σημαίνει ότι η πολιτεία υποθέτει ότι οι πολίτες επιθυμούν να είναι δότες αλλά, για συγκυριακούς λόγους, παρέλειψαν να το δηλώσουν. Εικάζει, επομένως, ότι η σιωπή τους συνιστά έκφραση της συναίνεσής τους. Με ποια έννοια όμως μπορεί να εκλαμβάνεται η σιωπή ως συναίνεση ειδικά μάλιστα όταν στη μη εικαζόμενη αλλά πραγματική συναίνεση απαιτούμε τεκμήρια που να δείχνουν ότι η συναίνεση δίδεται ελεύθερα και μετά την κατάλληλη ενημέρωση; Επιπλέον, πώς τεκμαίρεται ότι οι πολίτες θα ήθελαν πράγματι να είναι δότες ώστε να εικάζεται η συναίνεσή τους;

Συνήθως γίνεται αναφορά σε έρευνες γνώμης όπου οι πολίτες εκφράζονται θετικά γενικά για τη μεταμόσχευση οργάνων. Ωστόσο αυτή η αφηρημένη επιδοκιμασία δεν σημαίνει κατ΄ ανάγκην ότι επιθυμούν να γίνουν και οι ίδιοι δότες οργάνων. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ τα ποσοστά όσων διάκεινται θετικά προς τις μεταμοσχεύσεις οργάνων είναι πολύ υψηλά, πολύ λίγοι καταγράφουν τη βούλησή τους να γίνουν οι ίδιοι δωρητές σώματος. Εχουν μάλιστα παρατηρηθεί σημαντικές διαφορές ανάμεσα στο ποσοστό που δηλώνει στις έρευνες ότι είναι οι ίδιοι δότες και στα επίσημα στοιχεία. Αυτό δεν οφείλεται σε λάθος ή αμέλεια. Αυτό σημαίνει ότι ο κόσμος έχει ακόμη, για διάφορους λόγους, δικαιολογημένους ή όχι, πολλούς δισταγμούς να δωρίσει τα όργανά του ενώ αναγνωρίζει την ευρύτερη σημασία μιας τέτοιας δωρεάς. Αλλωστε, αυτή η ερμηνεία είναι και ο λόγος που, κατά τη γνώμη μου, αντιστρέφεται η ως τώρα πρακτική.

Περισσότερα

Εικασία χωρίς ηθική βάση

2011-04-07T12:13:00.000+03:00

του Μητροπολίτη Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαου

Το Βήμα

7 Απριλίου 2011

Oι μεταμοσχεύσεις αποτελούν μοναδικό επίτευγμα της σύγχρονης ιατρικής τεχνολογίας. Χάρις σε αυτές, σήμερα περισσότεροι από ένα εκατομμύριο συνάνθρωποί μας, άλλως καταδικασμένοι σε θάνατο, ζουν μια μακράς διάρκειας και υψηλής ποιότητας ζωή, που μάλιστα τη δανείζονται από άλλους. Οργανα που δεν μπορούν να συντηρήσουν στη ζωή κάποιους, μπορούν να δώσουν ζωή σε τρίτους. Αρκεί να βρεθεί ο δωρητής. Η επιτυχία τους πλέον στηρίζεται όχι τόσο στη χειρουργική τεχνική όσο στην ύπαρξη μοσχευμάτων. Δυστυχώς το έλλειμμα αυτών των τελευταίων είναι συχνά πιεστικό και το τίμημά του καθοριστικό για το αν κάποιοι θα συνεχίσουν να ζουν ή όχι.

Ως τώρα οι μεταμοσχεύσεις στηρίχτηκαν στην ιδέα της δωρεάς οργάνων. Αυτή παρουσιάστηκε ως πράξη ύψιστης εθελοντικής προσφοράς και συναλληλίας. Και πράγματι έτσι είναι. Επειδή όμως είτε η συναλληλία μας είναι περιορισμένη είτε άλλες αδυναμίες του συστήματος και της ζωής μας είναι αυξημένες, η χώρα μας είναι πολύ φτωχή σε δωρητές και συνεπώς σε δότες.

Αυτός είναι ο λόγος που κάποιοι, προφανώς μη σχετικοί με τις λεπτομέρειες των μεταμοσχεύσεων, σκέφτηκαν να επινοήσουν μια συναίνεση που εικάζεται, μεταμορφώνοντας την αγάπη σε χρησιμοθηρία και τον δωρητή σε δεξαμενή οργάνων.

Περισσότερα

Η σωτήρια αντιστροφή...

2011-04-02T12:25:00.000+03:00

του Πάσχου Μανδραβέλη

Καθημερινή
2 Απριλίου 2011

H αλήθεια είναι ότι μόλις πεθάνουμε δεν έχουμε καμιά κυριότητα στο σώμα μας. Οχι νομικά, αλλά πρακτικά. Κάποιοι άλλοι αποφασίζουν, αφού δεν υπάρχει η δυνατότητα να μάς ρωτήσουν. Και μάς θάβουν. Ετσι κι αλλιώς αι βουλαί των νεκρών δεν είναι απλώς άγνωστοι· δεν υπάρχουν. Μόνο οι ζωντανοί μπορούν να ορίσουν τι θα γίνει το σώμα τους μετά τον θάνατό τους. Κι αν θέλουν κάτι εναλλακτικό από τα παραδοσιακά -κηδεία και ταφή- θα πρέπει να το δηλώσουν. Αν θέλουν να γίνουν δωρητές οργάνων πρέπει να απευθυνθούν στον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων.

Η δήλωση έχει κάποιο κόστος χρόνου, το οποίο υφίστανται μόνον όσοι θέλουν να ξεφύγουν από τον παραδοσιακό κανόνα, τον οποίο κάποιοι άλλοι έφτιαξαν. Αν κάποιος θέλει να γίνει δωρητής οργάνων πρέπει να υποστεί και την γραφειοκρατία που ενέχει αυτή η διαδικασία. Γι' αυτό πολλές φορές δεν το κάνει ή το «αφήνει για αργότερα»· τόσο «αργότερα» μέχρι που μετά το τέλος η παράδοση αποφασίζει την τύχη του σώματός του.

Γι' αυτό τον λόγο, πολλές ευρωπαϊκές χώρες (και τώρα η Ελλάδα) αποφάσισαν να μεταθέσουν αυτό το κόστος χρόνου και σχετικής γραφειοκρατίας από εκείνους που θέλουν να προσφέρουν σε εκείνους που θέλουν απλώς να θαφτούν. Οι σχετικές νομοθεσίες θεωρούν ότι όλοι οι άνθρωποι είναι δότες οργάνων, εκτός αν δηλώσουν το αντίθετο. Αντί να εικάζουν, δηλαδή, ότι κάποιος δεν θα ήθελε εν ζωή να γίνει δωρητής οργάνων μετά θάνατον, εικάζουν το ακριβώς αντίθετο. Και στις δύο περιπτώσεις έχουμε μία εξίσου αστήρικτη, αλλά ταυτοχρόνως εξίσου θεμιτή εικασία. Αλλά από την άλλη έχουμε μια μεγαλοφυή και σωτήρια για χιλιάδες ζωντανούς αντιστροφή. Η ελευθερία βούλησης του ατόμου δεν επηρεάζεται κατ' ελάχιστον· όλοι οι ζωντανοί έχουν την επιλογή τι θα κάνουν το σώμα τους μετά θάνατον. Απλώς ο νόμος δεν εγκολπώνεται την παράδοση, προσπαθεί να ικανοποιήσει τις σύγχρονες ανάγκες.

Περισσότερα

Νεκρός ατομικισμός

2011-04-01T12:27:00.000+03:00

της Λίνας Παπαδοπούλου

Έθνος
1 Απριλίου 2011

Σύμφωνα με προσχέδιο νόμου περί δωρεάς και μεταμόσχευσης οργάνων που δόθηκε προχθές στη δημοσιότητα και σε αντίθεση με την ισχύουσα σήμερα ρύθμιση, που προϋποθέτει γραπτή δήλωση της σχετικής βούλησης του δωρητή, δότες οργάνων μετά θάνατον θα τεκμαίρεται πως είναι όλοι, εκτός όσων έχουν ρητά δηλώσει το αντίθετο στον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ). Πρόκειται για την άλλη όψη της απαγόρευσης δωρεάς οργάνων εν ζωή, με την εξαίρεση εκείνης προς συγγενικά ή πολύ αγαπημένα πρόσωπα. Στόχος των δύο ρυθμίσεων είναι προφανώς η αύξηση των διαθέσιμων μοσχευμάτων αφενός, δεδομένης της μειωμένης στην Ελλάδα εθελοντικής προσφοράς τους, και για λόγους αδράνειας και αδιαφορίας, αλλά και η καταπολέμηση της εμπορίας οργάνων λόγω ακριβώς της ελλιπούς διαθεσιμότητάς τους.

Το ερώτημα που εγείρεται είναι κατά πόσο το μοντέλο αυτό της εικαζόμενης συναίνεσης ανταποκρίνεται μεν στην αυξημένη ζήτηση μοσχευμάτων, παραβιάζει όμως το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια του νεκρού. Το επιχείρημα εντάσσεται στο πνεύμα ενός διαδικαστικού φιλελευθερισμού και ενός απόλυτου ατομικισμού, στη βάση των οποίων βρίσκεται η πεποίθηση πως το άτομο έχει το απόλυτο δικαίωμα να διαφεντεύει το σώμα του όχι μόνο εν ζωή -αυτό δεν αμφισβητείται- αλλά και μετά θάνατον.

Το επιχείρημα είναι αβάσιμο για πολλούς λόγους: καταρχάς, ο αυτοκαθορισμός δεν ανατρέπεται, εφόσον υπάρχει η δυνατότητα αυτοεξαίρεσης. Το αντεπιχείρημα ότι η τελευταία θα επισύρει το κοινωνικό στίγμα προϋποθέτει αφενός τη δημοσιοποίηση, που δεν είναι αυτονόητη, αφετέρου την αναγνώριση της κοινωνικής αξίας της δωρεάς, και άρα την παιδαγωγική λειτουργία του νόμου που κάθε άλλο παρά ως αρνητική μπορεί να κριθεί.

Περισσότερα

Necessary and Sufficient

2011-03-24T23:32:00.003+02:00

by William Galston

New Republic
March 24, 2011

Writing in 1977 on the topic of humanitarian interventions, a noted political philosopher had this to say:

[W]hen a government turns savagely upon its own people, we must doubt the very existence of a political community to which the principle of self-determination might apply. ... When a people are being massacred, we don’t require that they pass the test of self-help before coming to their aid. It is their very incapacity that draws us in. ... Any state capable of stopping the slaughter has the right, at least, to try to do so.

Returning to this topic in 1999, he observed that “the greatest danger most people face in the world today comes from their own states, and the chief dilemma of international politics is whether people in danger should be rescued by military forces from the outside.” The problem, he argued, is not that individual states are prone to engage in such interventions, but the reverse: There have been “a lot of unjustified refusals to intervene.” It is, he said, “more this neglect of intervention [by individual nations] than any resort to it that leads people to look for a better, more reliable, form of agency.” And he offered a number of reasons why humanitarian interventions conducted under U.N. auspices might well meet this standard.

I agree with this distinguished scholar, who is (as you may have guessed) Michael Walzer. And that is why I disagree with his recent critique for TNR of our intervention in Libya.

More

The Case Against Our Attack on Libya

2011-03-20T23:33:00.001+02:00

by Michael Walzer

New Republic
March 20, 2011

There are so many things wrong with the Libyan intervention that it is hard to know where to begin. So, a few big things, in no particular order:

First, it is radically unclear what the purpose of the intervention is—there is no endgame, as a U.S. official told reporters. Is the goal to rescue a failed rebellion, turn things around, use Western armies to do what the rebels couldn’t do themselves: overthrow Qaddafi? Or is it just to keep the fighting going for as long as possible, in the hope that the rebellion will catch fire, and Libyans will get rid of the Qaddafi regime by themselves? Or is it just to achieve a cease-fire, which would leave Qaddafi in control of most of the country and probably more than willing to bide his time? The size of the opening attack points toward the first of these, but success there would probably require soldiers on the ground, which no one in France, Britain, or the United States really wants. The second is the most likely goal, though it would extend, not stop, the bloodshed.

More

Να επέμβει στρατιωτικά η Δύση στη Λιβύη;

2011-03-13T14:55:00.000+02:00

του Κωνσταντίνου Παπαγεωργίου

Το Βήμα
13 Μαρτίου 2011

Η Ρουάντα, η Βοσνία, το Κόσοβο και κατά έναν άτυπο τρόπο το Ιράκ συνέβαλαν τις τελευταίες δεκαετίες στην αναθεώρηση του τρόπου ανάγνωσης, αν όχι του ίδιου του διεθνούς δικαίου, τουλάχιστον των αντιλήψεών μας ως προς τα όρια της κυριαρχίας και την ηθική και πολιτική νομιμοποίηση των επεμβάσεων. Αυτό δεν έγινε τυχαία, ούτε ξαφνικά.

Η συζήτηση είναι παλιά και ήδη τον 19ο αιώνα ο Τζον Στιούαρτ Μιλ αναστοχάζεται σε ένα μικρότερο κείμενό του (1859) πάνω στις προϋποθέσεις κάποιων «εξαιρέσεων» στην παραδεδομένη αρχή της μη επέμβασης που αφορά εθνοαπελευθερωτικές επαναστάσεις (Ουγγαρία, Ελλάδα κ.λπ.) στους κόλπους των παρακμαζουσών αυτοκρατοριών της εποχής.

Ο Μιλ ως φιλόσοφος της αυτονομίας πιστεύει ότι όχι μόνο τα άτομα αλλά και οι λαοί οφείλουν να κατακτήσουν την κυριαρχία τους μέσα από τον επώδυνο καμιά φορά δρόμο της εξελικτικής αυτοσυνειδησίας, άρα αναγκαστικά μέσα από την εμπειρία της αντιπαράθεσης με έναν υποδεέστερο, ατομικό ή συλλογικό, εαυτό.

Ο Μιλ δέχεται ότι η αρχή της μη επέμβασης κάμπτεται όταν οι περιστάσεις δεν υποστηρίζουν το σκεπτικό της, όταν φέρ΄ ειπείν η επέμβαση πρέπει να γίνει για την εξουδετέρωση μιας άλλης επέμβασης ή όταν η (εμφύλια) σύγκρουση είναι τόσο παρατεταμένη και οδυνηρή ώστε να είναι αδύνατη η ηθική αυτογνωσία που θα οδηγήσει σε μια αυτονόμηση. Εκ πρώτης όψεως ο Μιλ έχει δίκιο. Η πιο στέρεα ελευθερία είναι φυσικά εκείνη που ένας άνθρωπος ή ένας λαός κατακτάει μόνος του· μια δοτή ελευθερία μπορεί να είναι σαθρή και να κάνει ακόμη μεγαλύτερο κακό.

Περισσότερα

Libya and the West

2011-03-13T14:54:00.000+02:00

Pat Bagley (Salt Lake Tribune)

Olle Johansson (Sweden)

Η ηθική υπεράνω του συμφέροντος

2011-03-13T14:52:00.001+02:00

της Βάσως Κιντή

Το Βήμα
13 Μαρτίου 2011

Δικαιολογείται ηθικά η ξένη ανθρωπιστική παρέμβαση σε μια χώρα; Η ίδια η αναφορά στην ηθική σε ό,τι αφορά τη διεθνή πολιτική και τις διεθνείς σχέσεις δημιουργεί αμέσως επιφυλάξεις και σκεπτικισμό, αν όχι μειδιάματα και ειρωνεία. Θεωρείται δεδομένο ότι τα κράτη στη διεθνή σκηνή ενεργούν με βάση ένα στενά νοούμενο ίδιον συμφέρον, ότι η διεθνής πολιτική δεν είναι παρά συσχετισμός ισχύος και ότι η τυχόν επίκληση της ηθικής από τους διεθνείς παίκτες δεν είναι παρά ένα προπέτασμα καπνού που κρύβει τη σκληρή επιδίωξη ιδιοτελών στόχων.

Ωστόσο, ακόμη και ο πιο ρεαλιστής των διεθνών σχέσεων θα πρέπει, νομίζω, να αναγνωρίσει ότι οι κινήσεις στη διεθνή σκηνή μπορούν να αποτιμηθούν ηθικά, ότι ηθικές αξίες και αρχές ενσωματώνονται στους διεθνείς κανόνες και ότι η απόρριψη της ηθικής διάστασης μιας συμπεριφοράς υποδηλώνει και αυτή μια ηθική στάση.

Ποια ηθικά ζητήματα εγείρονται σε σχέση με τις λεγόμενες ανθρωπιστικές παρεμβάσεις; Ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ατομικών ελευθεριών, ζητήματα δικαιοσύνης, γενικού συμφέροντος, αυτονομίας και αξιοπρέπειας, ανθρωπιστικής αλληλεγγύης και βοήθειας. Επί Ψυχρού Πολέμου, ενώ δεν έλειπαν οι επεμβάσεις σε ξένα κράτη (π.χ., η επέμβαση της ΕΣΣΔ στην Τσεχοσλοβακία, των ΗΠΑ στη Γρενάδα, κτλ.), το θέμα της ανθρωπιστικής παρέμβασης δεν απασχολούσε τόσο πολύ διότι το διπολικό σύστημα της εποχής με τις παγιωμένες σφαίρες επιρροής δεν επέτρεπε πολλές κινήσεις.

Με την κατάρρευση του ΄89, χαλάρωσαν οι περιορισμοί που επέβαλλε ο ανταγωνισμός των υπερδυνάμεων και εντάθηκε η συζήτηση για το κατά πόσον είναι ηθικά θεμιτές οι παρεμβάσεις, δεδομένων των εξελίξεων στα Βαλκάνια, στον Κόλπο ή στην Αφρική, αλλά και της εξαιρετικής εμβέλειας και επιρροής που απέκτησε ο λόγος περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο οποίος μέχρι τότε αντιμετωπιζόταν από αρκετούς ως δάκτυλος του ιμπεριαλισμού.

Περισσότερα

A European's Warning to America

2011-03-12T14:40:00.000+02:00

by Daniel Hannan

Wall Street Journal
March 11, 2011

On a U.S. talk-radio show recently, I was asked what I thought about the notion that Barack Obama had been born in Kenya. "Pah!" I replied. "Your president was plainly born in Brussels."

American conservatives have struggled to press the president's policies into a meaningful narrative. Is he a socialist? No, at least not in the sense of wanting the state to own key industries. Is he a straightforward New Deal big spender, in the model of FDR and LBJ? Not exactly.

My guess is that, if anything, Obama would verbalize his ideology using the same vocabulary that Eurocrats do. He would say he wants a fairer America, a more tolerant America, a less arrogant America, a more engaged America. When you prize away the cliché, what these phrases amount to are higher taxes, less patriotism, a bigger role for state bureaucracies, and a transfer of sovereignty to global institutions.

He is not pursuing a set of random initiatives but a program of comprehensive Europeanization: European health care, European welfare, European carbon taxes, European day care, European college education, even a European foreign policy, based on engagement with supranational technocracies, nuclear disarmament and a reluctance to deploy forces overseas.

No previous president has offered such uncritical support for European integration. On his very first trip to Europe as president, Mr. Obama declared, "In my view, there is no Old Europe or New Europe. There is a united Europe."

More

Κανένας Νόμος να μην Περιορίζει την Ελευθερία του Λόγου και της Έκφρασης

2011-03-10T18:21:00.003+02:00

του Αριστείδη Χατζή

Το Βήμα
10 Μαρτίου 2011

Στις 4 Οκτωβρίου 1976 ο Frank Collin, ηγέτης μιας μικρής ομάδας νεοναζί στο Σικάγο ζήτησε άδεια για να παρελάσει με την ομάδα του στο προάστιο Σκόκι. Οι δημοτικές αρχές έθεσαν κάποιες προϋποθέσεις που καθιστούσαν αδύνατη την παρέλαση και οι νεοναζί κατέφυγαν στα δικαστήρια.

Στις 28 Απριλίου 1977 το τοπικό δικαστήριο δικαίωσε τον δήμο καθώς στο Σκόκι οι 40.000 από τους 70.000 κατοίκους του ήταν εβραϊκής καταγωγής, οι 5.000 μάλιστα από αυτούς ήταν επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος. Γι’ αυτό άλλωστε οι νεοναζί επέλεξαν το Σκόκι για την παρέλασή τους. Στην παρέλαση αυτή σχεδίαζαν να φορέσουν στολές του γερμανικού ναζιστικού κόμματος και να φέρουν σημαίες με σβάστικες.

Ο στόχος των ναζί ήταν προφανής: η παρέλαση μπροστά από τα σπίτια ανθρώπων που επέζησαν από το ολοκαύτωμα ή έστω ανθρώπων που έχασαν αγαπημένα πρόσωπα σ’ αυτό θα προκαλούσε ισχυρή ψυχική οδύνη στον εβραϊκής καταγωγής πληθυσμό του Σκόκι.

Αυτό ισχυρίστηκαν οι δικηγόροι της κοινότητας του Σκόκι στα δικαστήρια, τονίζοντας ακόμα ότι ο λόγος μίσους, ο ρατσιστικός και μισαλλόδοξος λόγος, δεν θα πρέπει να προστατεύεται καθώς ισοδυναμεί με φυσική βία (και ορισμένες φορές είναι πολύ πιο οδυνηρός). Επιπλέον η παρουσία των Ναζί στο Σκόκι θα οδηγούσε οπωσδήποτε σε βίαιες συγκρούσεις που δεν θα μπορούσαν να ελεγχθούν από τις αρχές.

Όμως οι νεοναζί βρήκαν έναν ανεπιθύμητο γι’ αυτούς σύμμαχο. Την American Civil Liberties Union (ACLU), τη μεγαλύτερη φιλελεύθερη οργάνωση προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων στις Η.Π.Α. Η ACLU κατέφυγε στα ομοσπονδιακά δικαστήρια και κέρδισε εκ μέρους των νεοναζί όλες τις δικαστικές διαμάχες με αποκορύφωμα τις αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου της Πολιτείας του Ιλλινόι και του 7ου Περιφερειακού Εφετείου.

Τα αμερικάνικα δικαστήρια δικαίωσαν ουσιαστικά όχι τους Ναζί (που τελικά δεν παρέλασαν στο Σκόκι) αλλά την ACLU που έδωσε και συνεχίζει να δίνει αγώνες για την μεγαλύτερη δυνατή προστασία της ελευθερίας του λόγου και της έκφρασης που την έχει κατοχυρώσει η περίφημη πρώτη τροποποίηση του Αμερικανικού Συντάγματος:

«Το Κογκρέσο δεν θα θεσπίσει κανένα νόμο που να περιορίζει την ελευθερία του λόγου ή του τύπου.»

Και «όταν λέμε κανέναν, εννοούμε κανένα νόμο» έλεγε ο ανώτατος αμερικανός δικαστής Hugo Black. Αν και η ACLU έχασε 30.000 μέλη και $500.000 σε εισφορές δεν υποχώρησε, ενώ πολλοί από τους δικηγόρους της που υπερασπίστηκαν με πάθος το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης των ναζί ήταν εβραϊκής καταγωγής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ

Εδώ θα βρεις το Σχέδιο Νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης με θέμα «Καταπολέμηση ορισμένων μορφών και εκδηλώσεων ρατσισμού και ξενοφοβίας μέσω του Ποινικού Δικαίου».

Εδώ, εδώ και εδώ θα βρείς περισσότερα για την πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των Η.Π.Α. και εδώ και εδώ για την πρόσφατη απόφαση του Richard Posner στο 7ο Περιφερειακό Εφετείο των Η.Π.Α.

Εδώ θα δείτε πώς αντέδρασαν οι αμερικανοί γελοιογράφοι (όλων των ιδεολογικών αποχρώσεων) στην απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου.

Για το ελληνικό σχέδιο νόμου διάβασε εδώ και εδώ άρθρα του Πάσχου Μανδραβέλη στην Καθημερινή και εδώ άρθρο του Νάσου Θεοδωρίδη στην Αυγή.

Εδώ θα βρεις το blog του νομικού Βασίλη Σωτηρόπουλου ο οποίος έχει αρκετά διαφορετικές απόψεις από τις δικές μου και υπερασπίζεται με ενδιαφέροντα επιχειρήματα την ποινικοποίηση του ρατσιστικού και μισαλλόδοξου λόγου.

Εδώ, εδώ, εδώ και εδώ μπορείς να βρεις online editions του On Liberty του John Stuart Mill.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ SKOKIE

Διάβασε το άρθρο του Geoffrey R. Stone, "Remembering the Nazis in Skokie"

και το πολύ ενδιαφέρον ρεπορτάζ των New York Times

Βλ. εδώ την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των Η.Π.Α.

Μάθε περισσότερα για την American Civil Liberties Union

Για περισσότερες πληροφορίες διάβασε ένα από τα παρακάτω βιβλία:

και δες αυτή την πολύ ενδιαφέρουσα τηλεταινία:

Μικρό και χρήσιμο Σύνταγμα

2011-03-06T17:29:00.000+02:00

του Πάσχου Μανδραβέλη

Καθημερινή
6 Μαρτίου 2011

Τι είναι το Σύνταγμα; Μην είναι οι κάμποι; Μην είναι τ’ άσπαρτα ψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα; Στην Ελλάδα, οι πολιτικοί θεωρούν το Σύνταγμα κάτι σαν το κατάρτι του Οδυσσέα. Ενα πράγμα που τους δένει για να μην υποκύπτουν στις σειρήνες του λαϊκισμού. Ετσι έγινε συνταγματική επιταγή η απαγόρευση μονιμοποίησης των συμβασιούχων του Δημοσίου· κάτι που θα μπορούσε να προβλέπεται από έναν απλό νόμο. Συνταγματικά, επίσης, επιχειρήθηκε να προστατευτεί το ήθος των βουλευτών, δηλαδή να μη δουλεύουν το πρωί στη Βουλή και το απόγευμα να γίνονται θεράποντες δικηγόροι κατηγορουμένων για διάφορα εγκλήματα. Κατά τον ίδιο τρόπο έγινε συνταγματική διάταξη και ο βασικός μέτοχος, σε μια προσπάθεια να μην υποκύπτουν οι υπουργοί στους γητευτές των καναλιών.

Ετσι φτάσαμε να έχουμε ένα λεπτομερέστατο Σύνταγμα, που όπως και οι απλοί νόμοι, βρίθει νεκρών διατάξεων. Δεν είναι μόνο το άρθρο 14 παρ. 9 που το κοιτάμε σαν ένα ρημαγμένο κάστρο στη μάχη της διαπλοκής, είναι και το 14.8 που από το 1974 προβλέπει ότι «Νόμος ορίζει τις προϋποθέσεις και τα προσόντα για την άσκηση του δημοσιογραφικού επαγγέλματος».

Τώρα, το μελλοντικό Σύνταγμα, που θα προκύψει από την αναθεώρηση της επόμενης Βουλής, κινδυνεύει να ξεχειλώσει από δύο άλλες διατάξεις. Την πρώτη εξήγγειλε ο πρωθυπουργός κ. Γεώργιος Παπανδρέου, η οποία θα απαγορεύει σε μελλοντικές κυβερνήσεις να πωλούν δημόσια γη. Αν κρίνουμε από τον κλαυθμό εκείνου του Σαββατοκύριακου (για τις δηλώσεις του κ. Σερβά Ντερούς για αποκρατικοποιήσεις ύψους 50 δισ.), μάλλον η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού αντιτίθεται στην ιδιωτικοποίηση εκτάσεων. Προτιμάμε να τις ιδιωτικοποιούμε μόνοι μας –παρανόμως και λίγο λίγο– διά των καταπατήσεων.

Περισσότερα

Η ανάπηρη ευρωπαϊκή δημοκρατία

2011-03-03T02:58:00.001+02:00

του Γεώργιου Π. Μαλλούχου

Το Βήμα
2 Φεβρουαρίου 2011

Σε λιγότερο από ένα μήνα, στη σύνοδο κορυφής της 25ης Μαρτίου, θα ληφθούν αποφάσεις καθοριστικές για το μέλλον όχι μόνον της Ελλάδας που βρίσκεται στο χείλος του γκρεμού, αλλά και πολλών εκατομμυρίων ευρωπαίων πολιτών χωρών που δεν αντιμετωπίζουν τέτοιου είδους πρόβλημα.

Η υιοθέτηση του Συμφώνου Ανταγωνιστικότητας με όποιο τελικά περιεχόμενο καταλήξει αυτό να λάβει, θα αποτελέσει την τροχιά επί της οποίας αυστηρά θα κινηθούν τα επόμενα χρόνια οι οικονομίες και, συνεπώς, οι κοινωνίες της ευρωζώνης. Δηλαδή, αυτό που θα αποφασιστεί στην Κορυφή, έχει ασύγκριτα μεγαλύτερη πραγματική σημασία για το μέλλον των λαών της, από ότι πολλά ερωτήματα και διακυβεύματα που τίθενται ως κεντρικά σε πολλές εθνικές εκλογικές αναμετρήσεις. Θα περάσει άραγε, έστω και μετά, από τον έλεγχο ή την κύρωση των κοινοβουλίων των κρατών μελών;

Εδώ ακριβώς λοιπόν, τίθεται το ερώτημα: τι ξέρουν για όλα αυτά οι ίδιοι οι λαοί της Ευρώπης; Ποιος τους ρώτησε και πότε; Κανείς ποτέ. Πλην ίσως των τελευταίων εκλογών στην Ιρλανδία, καμιά άλλη εκλογική αναμέτρηση δεν είχε στην ατζέντα της ένα τέτοιο Σύμφωνο, ώστε οι λαοί να μπορούν να πάρουν, με κάποιο τρόπο κάποια θέση. Αυτοί, απλώς ακούν και βλέπουν ότι μεταδίδεται από τα μέσα ενημέρωσης. Αλλά, για όσα αποφασιστούν σε περίπου είκοσι ημέρες, ουδείς λαός έχει, με τον α ή β τρόπο, ερωτηθεί.Οχι μόνον από τους μικρούς κι αδύναμους συγκριτικά λαούς. Ούτε από τους μεγάλους. Κι όλα αυτά, μας μοιάζουν αυτονόητα. Κακώς. Γιατί δεν είναι.

Στις έμμεσες αντιπροσωπευτικές δημοκρατίες, το πολίτευμα – σφραγίδα του ελεύθερου δυτικού κόσμου, ο λαός εκλέγει αντιπροσώπους κι εκείνοι νομοθετούν και κυβερνούν. Έτσι δουλεύει το σύστημα. Και, παρά τα προβλήματά του, δουλεύει καλά. Λίαν παραδόξως, στην Ευρωπαϊκή Ένωση του 21ου αιώνα, που δημιουργήθηκε και απαρτίζεται από μερικές από αυτές τις πιο προηγμένες δημοκρατίες, δουλεύει αλλιώς: οι λαοί εκλέγουν βουλές και μέσα από αυτές σχηματίζουν κυβερνήσεις όχι για να κυβερνηθούν, αλλά για να… αντιπροσωπευθούν ακόμα παραπέρα: η αντιπροσώπευση, της αντιπροσώπευσης.

Περισσότερα

Jury Nullification Advocate Is Indicted

2011-02-26T01:44:00.000+02:00

New York Times
February 25, 2011

Julian P. Heicklen sat silent and unresponsive as his bail hearing began one day recently in federal court in Manhattan; his eyes were closed, his head slumped forward.

“Mr. Heicklen?” the magistrate judge, Ronald L. Ellis, asked. “Mr. Heicklen? Is Mr. Heicklen awake?”

“I believe he is, your honor,” a prosecutor, Rebecca Mermelstein, said. “I think he’s choosing not to respond but is certainly capable of doing so.”

There was, in fact, nothing wrong with Mr. Heicklen, 78, who eventually opened his eyes and told the judge, “I’m exercising my Fifth Amendment right to remain silent.”

Indeed, it was not his silence that landed Mr. Heicklen, a retired Pennsylvania State University chemistry professor, in court; it was what he had been doing outside the federal courthouse at 500 Pearl Street.

Since 2009, Mr. Heicklen has stood there and at courthouse entrances elsewhere and handed out pamphlets encouraging jurors to ignore the law if they disagree with it, and to render verdicts based on conscience.

That concept, called jury nullification, is highly controversial, and courts are hostile to it. But federal prosecutors have now taken the unusual step of having Mr. Heicklen indicted on a charge that his distributing of such pamphlets at the courthouse entrance violates the law against jury tampering. He was arraigned on Friday in a somewhat contentious hearing before Judge Kimba M. Wood, who entered a not guilty plea on his behalf when he refused to say how he would plead. During the proceeding, he railed at the judge and the government, and called the indictment “a tissue of lies.”

Mr. Heicklen insists that he never tries to influence specific jurors or cases, and instead gives his brochures to passers-by, hoping that jurors are among them.

But he feels his message must be getting out, or the government would not have brought charges against him.

“If I weren’t having any effect, would they do this?” said Mr. Heicklen, whose former colleagues recall him as a talented and unconventional educator. “You don’t have to be a genius to figure this thing out.”

More

Professors ask Congress for an ethics code for Supreme Court

2011-02-25T01:47:00.000+02:00

Washington Post
February 24, 2011

A group of more than a hundred law professors from across the country has asked Congress to extend an ethical code of conduct to the Supreme Court - for the first time - and clarify when individual justices should step away from specific legal cases.

The group's appeal on Wednesday, in a letter to the House and Senate Judiciary committees, comes after recent controversies involving travel and appearances at political events by several Supreme Court justices, including Clarence Thomas and Antonin Scalia. Rep. Christopher S. Murphy (D-Conn.) said he plans to introduce legislation that addresses the issue.

Thomas and Scalia have been criticized by a public interest group for attending private political meetings sponsored in January 2007 and 2008 by David and Charles Koch, conservative billionaires who made large contributions during last year's election and have financially backed the tea party movement.

Precisely what happened at those meetings remains unclear, but neither of the justices' routine financial disclosures mentioned that the Kochs had organized the events. Supporters of reform say that would change if the same ethics rules that applied to lesser judges were applied to the Supreme Court.

The Kochs own oil, gas and paper businesses involved in hundreds of legal cases in federal court. The nonprofit group Common Cause has complained that the controversial Citizens United v. Federal Election Commission decision on campaign financing last year - on a narrow majority backed by Thomas and Scalia - opened the door to heightened corporate contributions from the Koch empire.

More

Read the Letter

Huck and Jim and Law

2011-02-22T12:23:00.002+02:00

by Eric A. Posner

New Republic
February 21, 2011

There is a story about the University of Chicago economist who complained in a seminar that he did not have any friends. “Buy one!" came a call from the back. A similar response will greet Ethan J. Leib’s new book, which argues that friendship should be promoted as a matter of public policy and subjected to legal regulation. If you think that friendship should be legally regulated, you just don’t understand friendship.

Leib anticipates this reaction and spends a great deal of time trying to refute it. Courts already do regulate friendships, he observes, and no one seems to have a problem with this. In many states, friends owe fiduciary duties to each other. This means that if you sell your old car to a friend, you have an obligation to mention the leaky carburetor and perhaps to charge a fair price—obligations that one does not owe to strangers. Friends who form business ventures and then fall out may discover that courts hold them to a higher standard of conduct. Since friends trust each other, they are vulnerable to being taken advantage of, and some courts take this factor into account when resolving cases. A stranger who breaches a contract is not as odious as a friend who betrays his trust: although their behavior may be identical, a court might come down harder on the friend than on the stranger.

Leib also points out that the most intimate relationships are shot through with legal regulation. We sometimes think that marriages are “outside” law. In fact, husbands and wives owe countless legal obligations to each other. They must provide care and support, and if the marriage falls apart, the state intervenes and arranges the most intimate details of their lives, such as how long each may spend with the children. In return, spouses get tax breaks (although sometimes they have a heavier tax burden) and they enjoy special legal privileges—to make life and death decisions when the other is in a coma, to refrain from testifying against each other at trial, to take leave from work when the other is sick. If husband and wife, why not friend and friend?

More

Read the Response by Prof. Leib

Law and the Stranger

2011-02-18T10:53:00.001+02:00

Law and Politics Book Review
Vol. 21 No. 2 (February, 2011)
pp.50-54

Reviewed by Leila Kawar, Department of Politics, Bates College.

Law and the Stranger is the sixth entry in the Amherst series of publications in Law, Jurisprudence and Social Thought, all of which have been edited by Austin Sarat, Lawrence Douglas, and Martha Merrill Umphrey. The essays contained in the book were originally prepared for and presented as a seminar series at Amherst College. In their introduction, “Negotiating (with) Strangers,” the editors present the collection as a meditation on “the ways in which law, and in particular liberal legal regimes, identifies and responds to strangers within and across their borders, both historically and in the present day” (p.1). The six essays that ensue address this theme, with varying degrees of directness, from perspectives that range from critically-oriented sociolegal analysis, to jurisprudence, to literary interpretation.

The editors’ introduction binds the volume together and it provides a rich review of scholarly work in the field of political theory, both classical and contemporary, as it relates to the volume’s broad theme. The avowed willingness of the editors to draw insights from both liberal and critical materialist frameworks is reflected in their choice to solicit contributions from scholars working in these divergent traditions. Adopting an approach drawn from the humanities, the chapters are grouped not according to theoretical affinity but rather as pairs within (somewhat ad hoc) subthemes. Nevertheless, this theoretical ecumenism provides the reader with a provocative challenge to follow the editors in thinking inductively and synthetically rather than being caught up on the points of irreconcilability among the theories invoked.

Among the contributions that problematize the constructed nature of the citizen/stranger division, two stand out. Pheng Cheah’s chapter “Necessary Strangers: Law’s Hospitality in the Age of Transnational Migrancy” draws on two cases of the legal incorporation/exclusion of migrants in East and Southeast Asia to take issue with Kant’s conceptualization of hospitality as the right not to be treated with hostility. Kant foresaw global commerce as leading to the state of “perpetual peace” in which sovereign restrictions on transnational right would diminish towards zero, allowing for a more open form of sociability such that foreigners’ rights would no longer be conditional and all rational beings would be fully included in moral calculations. Contemporary transnationalists have theorized globalization in much the same way, as a process eroding the distinction between citizen and alien. Yet Cheah shows that global circuits of migrant labor actually intensify the extent to which foreigners and other strangers are marked as separate from community. Global capitalism, far from bringing us closer to perpetual peace, instead produces permanent dislocation, so that subaltern workers are viewed as disposable by migrant-receiving states and remain “permanently in exile” even after returning to their “homelands.” Cheah emphasizes that migrant rights, even when framed as human rights, remain conditional because they are administered by the state. She finds Derrida’s conceptualization of pure hospitality (distinguished from the conditional hospitality of the law) to hold greater potential for inclusive justice, and nicely illustrates this form of unconditional hospitality by describing a cinematic rendering of the welcoming community generated informally among excluded and vulnerable migrant workers in Hong Kong and China, a form of solidarity that does not depend on law or state.

More

David Cameron warned Britain could end up like Greece under the colonels

2011-02-17T14:52:00.001+02:00

by Nicholas Watt

Guardian
February 16, 2011

Britain takes great pride in its position as one of the few countries in Europe that has been governed continuously through a system of parliamentary democracy for centuries.

Any suggestion therefore that Britain does not abide by the principles of democracy and – worst of all – shows sign of dictatorship is bound to provoke an angry reaction.

So the president of the European Court of Human Rights found himself under fire tonight from Eurosceptics and pro-Europeans after suggesting that Britain will look like Greece under the rule of the colonels if it refuses to abide by the court's ruling on prisoners.

Jean-Paul Costa drew the parallel with the colonels' dictatorship of 1967-74 when he was asked by the BBC what would happen if Britain withdrew from the court or refused to abide by its ruling on prisoners. The comments by the Tunisian-born French president came a week after MPs voted overwhelmingly to uphold the blanket ban which prevents prisoners from voting. The court ruled last October that Britain had to lift the ban.

This is what Costa said when he was asked what would happen if Britain abandoned the European Convention on Human Rights or refused to abide by the European Court of Human Rights ruling on prisoners. Costa told Shirin Wheeler, the presenter of the BBC Parliament programme The Record Europe:

I would say that it would be a disaster. A disaster certainly for the Council of Europe and the court but also a disaster for the United Kingdom. I say it respectfully. The UK was one of the states founding the convention, one of the founding states of the Council.

[The] UK has always been a supporter for the court and many times model for the legal systems of other countries. Many systems took advantage through the case law of our court of the legal traditions of Britain.

Wheeler asked why it would be a disaster for Britain. Costa said:

For the image of Britain I will say a simple things and again I hope this will not be considered as not respectful. The only country which denounced the convention actually was Greece in 1967 at the time of dictatorship of the Colonels. Of course after seven years, when democracy was restored in Greece, Greece returned to the Council of Europe and the convention.

I cannot imagine – even if I can understand some irritation that [the] UK which is a great country I admire the UK – could be in the same situation as the Colonels in 1967.

More

Letter to the editor: "Court president did not liken UK to Greek dictatorship"

Μνηµόνιο και για τη Δικαιοσύνη

2011-02-14T11:51:00.000+02:00

του Σταύρου Τσακυράκη

Τα Νέα
14 Φεβρουαρίου 2011

Μέσα στον καταιγισµό των ειδήσεων για την καταβολή της τέταρτης δόσης του δανείου, τις περιπέτειες του πανεπιστηµιακού ασύλου, άντε και, για να ανοίγουµε και ένα παράθυρο στον κόσµο, για όσα συµβαίνουν στην Τυνησία και την Αίγυπτο, πέρασε στα ψιλά των εφηµερίδων µία σηµαντική απόφαση του Ευρωπαϊκού ∆ικαστηρίου ∆ικαιωµάτων του Ανθρώπου (Ε∆∆Α). Είναι η απόφαση «Βασίλειος Αθανασίου και άλλοι κατά Ελλάδας» (21.12.2010), η οποία αναφέρεται στο πρόβληµα της υπερβολικής διάρκειας εκδίκασης των υποθέσεων από τα ελληνικά δικαστήρια. Στη συγκεκριµένη περίπτωση, η δίκη ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων για την επιδίκαση ενός επιδόµατος σε πρώην στρατιωτικούς διήρκεσε περίπου δεκατέσσερα χρόνια. Η διαδικασία ενώπιον του Συµβουλίου της Επικρατείας κράτησε από µόνη της περίπου επτά χρόνια. Τώρα θα πείτε, «και πού βρίσκεται το ενδιαφέρον της απόφασης;». Αν κάποιος επισκεφθεί τον ιστότοπο του Ευρωπαϊκού ∆ικαστηρίου ∆ικαιωµάτων του Ανθρώπου, θα διαπιστώσει ότι τα δέκα τελευταία χρόνια, το Ε∆∆Α έχει εκδώσει πάνω από τριακόσιες αποφάσεις, οι οποίες διαπιστώνουν παραβίαση του δικαιώµατος σε δίκαιη δίκη λόγω των καθυστερήσεων των ελληνικών δικαστηρίων στην εκδίκαση διαφορών.

Η «Βασίλειος Αθανασίου», δεν αποτελεί απλώς άλλη µία παραβίαση στον ήδη µακρύ κατάλογο. Το ενδιαφέρον της απόφασης βρίσκεται στο γεγονός ότι αποτελεί την πρώτη απόφαση - πιλότο (pilot judgement) για την Ελλάδα. Τι σηµαίνει αυτό; Σηµαίνει ότι το Ε∆∆Α δεν περιόρισε την κρίση του αποκλειστικά στην επίδικη διαφορά. Προχώρησε παραπέρα και, µε αφορµή τη συγκεκριµένη υπόθεση, τόνισε ότι η κατάσταση που επικρατεί στη διοικητική δικαιοσύνη σχετικά µε τις υπερβολικές καθυστερήσεις αποτελεί δοµικό πρόβληµα της ελληνικής έννοµης τάξης. Αναφέρθηκε έτσι σε προηγούµενες αποφάσεις του επί του ιδίου προβλήµατος, καθώς και σε αποφάσεις άλλων οργάνων του Συµβουλίου της Ευρώπης, οι οποίες έχουν ήδη κάνει λόγο στο παρελθόν για συστηµικό πρόβληµα της διοικητικής δικαιοσύνης. Χαρακτηριστικά, τονίζεται στην απόφαση ότι από το 2007 µέχρι σήµερα το Ε∆∆Α έχει διαγνώσει επανειληµµένως παραβιάσεις του δικαιώµατος εκδίκασης των διοικητικών διαφορών µέσα σε εύλογο χρόνο σε περισσότερες από πενήντα υποθέσεις. Οπως υπογραµµίζει το Ευρωπαϊκό ∆ικαστήριο, σε πολλές περιπτώσεις η δίκη ξεπέρασε τα δέκα χρόνια για τρεις βαθµούς δικαιοδοσίας, ενώ οξύτατο εµφανίζεται το πρόβληµα των καθυστερήσεων ενώπιον του Συµβουλίου της Επικρατείας. Μάλιστα, το Ευρωπαϊκό ∆ικαστήριο τόνισε τη σηµασία του προβλήµατος, δεχόµενο ότι «αυτού του είδους οι καθυστερήσεις είναι ικανές να υποσκάψουν την εµπιστοσύνη των πολιτών στην αποτελεσµατικότητα του δικαστικού συστήµατος. Η καθυστέρηση έκδοσης απόφασης για υπερβολικό χρονικό διάστηµα µπορεί να θεωρηθεί αρνησιδικία, η οποία προσβάλλει και το δικαίωµα πρόσβασης σε δικαστήριο».

Περισσότερα

Βλ. επίσης και εδώ

Ανυπακοή α λά ελληνικά...

2011-02-13T13:08:00.000+02:00

του Χαρίδημου Tσούκα

Καθημερινή
13 Φεβρουαρίου 2011

Οταν στην επίσημη επίσκεψή του στην Αυστραλία, το 2003, ο πρόεδρος Μπους εκφώνησε ομιλία σε κοινή συνεδρία των δύο νομοθετικών σωμάτων της χώρας, η παράσταση δεν ήταν τόσο απρόσκοπτη όσο φανταζόταν. Κάποια στιγμή, ο γερουσιαστής Μπράουν, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος των Πρασίνων, σηκώθηκε από το έδρανό του και διέκοψε με έντονο ύφος τον ομιλητή, διαμαρτυρόμενος για την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ και την απάνθρωπη μεταχείριση των κρατουμένων στο Γκουαντάναμο. Ακολούθησε θόρυβος. Ο πρόεδρος της Βουλής επενέβη άμεσα. Με εντολή του, οι υπεύθυνοι ασφαλείας οδήγησαν τον θορυβοποιό βουλευτή έξω από την αίθουσα, ενώ αποβλήθηκε για 24 ώρες από τη Βουλή! Ο γερουσιαστής δεν αντιστάθηκε. Διαμαρτυρίες δεν ακούστηκαν. Η ομιλία συνεχίστηκε. Αλλά και η διαμαρτυρία καταγράφηκε...

Ηταν μια μικρή πράξη ανυπακοής: η ανάγκη της προσωπικής διαμαρτυρίας κατίσχυσε του σεβασμού των κοινοβουλευτικών κανόνων περί κόσμιας συμπεριφοράς. Ο γερουσιαστής αφενός μεν εξέφρασε με πάθος την άποψή του, αφετέρου δε υπέστη τις συνέπειες της ανορθόδοξης συμπεριφοράς του. Αποδεχόμενος τις σχετικές κυρώσεις, επιβεβαίωσε άρρητα το σεβασμό του στους κανόνες του κοινοβουλίου. Ανυπακοή και υπακοή συνυπήρξαν στο ίδιο επεισόδιο.

Το αυτοαποκαλούμενο «κίνημα ανυπακοής» στην Ελλάδα έχει τόση σχέση με την πολιτική ανυπακοή σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα όση η θρησκόληπτη μισαλλοδοξία με τη χριστιανική αγάπη. Οσοι βανδαλίζουν τα ακυρωτικά μηχανήματα εισιτηρίων στους σταθμούς του μετρό, όσοι αρνούνται να καταβάλουν διόδια στις εθνικές οδούς, όσοι μηχανεύονται τρόπους να πληρώνονται για τις ημέρες της απεργίας τους, όσοι καταλαμβάνουν δημόσια κτίρια ή δεν σέβονται δικαστικές αποφάσεις εγγράφονται λιγότερο στη μακρά δημοκρατική παράδοση της πολιτικής ανυπακοής και περισσότερο στη νεοελληνική παράδοση του ωμού τσαμπουκά – την ιδιοτελή άρνηση υπαγωγής σε κανόνες καθολικής ισχύος. Ενα μακρύ ιστορικό νήμα συνδέει τη σημερινή ανομία με την «αντίσταση» των κοτζαμπάσηδων και των ληστών του 19ου αιώνα στους θεσμούς του νεοσύστατου ελλαδικού κράτους.

Η πολιτική ανυπακοή απαιτεί προσωπικό θάρρος και εκλεπτυσμένη πολιτική κουλτούρα. Οι πολιτικά ανυπάκουοι, όπως ο Γκάντι, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ή περιβαλλοντικοί ακτιβιστές δεν παρακάμπτουν τις κυρώσεις. Αντιθέτως, τις επιζητούν. Με την αυταπάρνησή τους κερδίζουν ηθικό κύρος, προκειμένου να επιστήσουν την προσοχή της κοινωνίας σε νόμους που θεωρούν άδικους.

Η παρακμιακή Αριστερά, τόσο στη σταλινική όσο και στη ριζοσπαστικά παλιμπαιδίζουσα εκδοχή της, καταγγέλλει την «ποινικοποίηση» της «οργανωμένης ανυπακοής». Δεν αντιλαμβάνεται ότι η ανυπακοή αποκτά έλλογα χαρακτηριστικά, καθίσταται κατανοητή, μόνο όταν εκδηλώνεται στο εσωτερικό μιας κατά νόμον συγκροτημένης πολιτικής κοινότητας. Χωρίς νόμους δεν υφίσταται πολιτική κοινότητα· δίχως κυρώσεις αχρηστεύονται οι νόμοι· χωρίς νόμους δεν έχει καμιά αξία η ανυπακοή.

Περισσότερα

Η ουσία των νόμων

2011-02-13T12:52:00.002+02:00

του Πάσχου Μανδραβέλη

Καθημερινή
13 Φεβρουαρίου 2011

Οι χρυσαυγίτες με τους αριστεριστές έχουν ακραίες, αλλά και αντίθετες απόψεις. Οι πρώτοι ζητούν να απελαθούν όλοι οι μετανάστες και οι δεύτεροι να νομιμοποιηθούν όλοι. Η διαφορά των απόψεών τους είναι χαοτική.

Η επίλυσή αυτής της διαφοράς έχει δύο δρόμους. Η μία είναι να σφαχτούν (κάτι που επιχειρούν πολλάκις στην περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα) και στο τέλος να κερδίσουν εκείνοι που έχουν τα πιο γυμνασμένα μπράτσα. Αυτό γινόταν στο μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, εξουσίαζαν κι επέβαλλαν τις απόψεις τους εκείνοι που είχαν τη μεγαλύτερη δύναμη. Στη Γερμανία του Μεσοπολέμου, για παράδειγμα, συγκρούσθηκαν στους δρόμους οι δύο ακραίες απόψεις. Απέναντι στους μελανοχιτώνες των ναζί ήταν οι ερυθροχιτώνες των κομμουνιστών. Σφάχτηκαν για μια δεκαετία, περίπου, και στο τέλος κέρδισε ο Χίτλερ με καταστροφικά για τη Γερμανία και τον κόσμο αποτελέσματα.

Ο δεύτερος δρόμος είναι του δημοκρατικού κανόνα. Συζητούνται εξαντλητικά τα θέματα, οι άνθρωποι ψηφίζουν και στο τέλος όλοι -ακόμη κι εκείνοι που διαφωνούν- υποτάσσονται στον κανόνα της πλειοψηφίας. Αυτόν που ονομάζεται νόμος.

Ο δημοκρατικός κανόνας έχει μειονεκτήματα. Κατ’ αρχήν είναι χρονοβόρος. Οι αποφάσεις που προκύπτουν έπειτα από συζήτηση καθυστερούν σημαντικά σε σχέση με τις αποφάσεις εκείνου που έχει τα πιο γυμνασμένα μπράτσα. Το δεύτερο πρόβλημα είναι ότι τα αποτελέσματά του δεν είναι ποτέ και για κανέναν τέλεια. Οι νόμοι για να κερδίσουν την πλειοψηφία χρειάζονται συμβιβασμούς. Κάθε συμβιβασμός αναγκαστικά μάς απομακρύνει από το ιδανικό της τελειότητας, που καθένας ξεχωριστά έχει στο μυαλό του.

Επειδή οι νόμοι ποτέ δεν είναι τέλειοι, ο δημοκρατικός κανόνας προβλέπει διαδικασίες αλλαγής των. Είτε διά του Κοινοβουλίου, δηλαδή τη δημιουργία νέας πλειοψηφίας είτε διά των δικαστηρίων.

Περισσότερα

Από την αντίσταση στην κομματική στρέβλωση

2011-02-13T12:35:00.000+02:00

της Βασιλικής Γεωργιάδου

Το Βήμα
13 Φεβρουαρίου 2011

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ως πολιτική ανυπακοή ορίζεται ένα σύνολο μη θεσμοποιημένων μορφών πολιτικής έκφρασης και μαζικής κινητοποίησης που στοχεύει κατ΄ αρχάς στην ανάδειξη ενός προβλήματος στη δημοσιότητα. Με την πολιτική ανυπακοή ασκείται πίεση από την πλευρά των εντολέων προς τους εντολοδόχους και αξιωματούχους της εξουσίας προκειμένου να αναθεωρηθούν πολιτικές αποφάσεις που έχουν ληφθεί στο πλαίσιο της δημοκρατικής διαδικασίας. Τέτοιες μορφές κινητοποίησης προσλαμβάνουν συχνά χαρακτηριστικά εντυπωσιασμού και πρόκλησης, τα οποία βοηθούν να καταστεί ένα ζήτημα ορατό. Ο εντυπωσιασμός και η πρόκληση αφορούν ωστόσο το στυλ της πολιτικής δράσης, η οποία ως προς το περιεχόμενο και τον συνολικό τρόπο έκφρασής της περιορίζεται από τη δημοκρατική έννομη τάξη.

Σύμφωνα με τον Γιούργκεν Χάμπερμας, κάνοντας λόγο για πολιτική ανυπακοή αναφερόμαστε σε μη βίαιες πράξεις, στις οποίες οι κανόνες δικαίου «παραβιάζονται συμβολικά». Τούτο σημαίνει ότι ενέργειες πολιτικής ανυπακοής στρέφονται μεν κατά του νόμου, εναρμονίζονται όμως με μια υπερκείμενη αρχή του δικαίου, την υπεράσπιση της οποίας επικαλείται η ηθική συνείδηση του ανυπάκουου πολίτη. Επιπλέον, ο ιδεότυπος του ανυπάκουου ενσαρκώνει το πρότυπο του αντι-τζαμπατζή: όχι μόνο δεν επωφελείται από ενέργειες άλλων, όπως κάνει ένας τυπικός λαθρεπιβάτης (freerider), αλλά αναλαμβάνοντας προσωπικό κόστος που φτάνει μέχρι το ρίσκο της ποινικής δίωξης και καταδίκης του επιδιώκει την παραγωγή ενός αποτελέσματος από το οποίο μπορεί να ωφεληθούν πολλοί άλλοι. Στην Ελλάδα αυτό που ονομάστηκε «οργανωμένη (λαϊκή) ανυπακοή» υπήρξε ένα υβρίδιο. Ηταν η απάντηση της παραδοσιακής κομμουνιστικής Αριστεράς στην οικονομική κρίση και το μνημόνιο. Αν κύριο γνώρισμα της πολιτικής ανυπακοής είναι το στοιχείο της αυτοοργάνωσης των πολιτών, στην «οργανωμένη ανυπακοή» είναι το κόμμα που αναλαμβάνει να καθοδηγήσει τις μάζες. Και όχι μόνο αυτό· εκτός από πρωτοπορία, το κόμμα λειτουργεί ως πολιτικός προστάτης, προσφέροντας το αναγκαίο προκάλυμμα για την απόσειση των ατομικών ευθυνών που συνοδεύουν πράξεις μη θεσμοποιημένης πολιτικής δράσης. Το θεματικό ρεπερτόριο της «οργανωμένης ανυπακοής» είναι εξαιρετικά διευρυμένο- από το εισιτήριο στα λεωφορεία και τη μη καταβολή των διοδίων μέχρι τα εξέταστρα στα νοσοκομεία και καθετί που ορίζεται ως «λαϊκό δικαίωμα». Δι ευρυμένος και μαξιμαλιστικός είναι, κυρίως, ο επιδιωκόμενος στόχος μιας τέτοιας δράσης: αντί της συμβολικής παραβίασης των κανόνων προκειμένου οι πολιτικές αποφάσεις να ευθυγραμμιστούν στο πλαίσιο που διαγράφεται από τη δημόσια κριτική και το περί δικαίου αίσθημα, με την «οργανωμένη ανυπακοή» επιδιώκεται η πλήρης ανατροπή- της εξουσίας (για «λαϊκή εξουσία» γίνεται λόγος), της οικονομίας (που θα αντικατασταθεί από μια «λαϊκή οικονομία»), κ.λπ.

Περισσότερα

Ανομική δημοκρατία ή ολιγαρχικός πειρασμός;

2011-02-13T12:34:00.001+02:00

του Νικόλα Σεβαστάκη

Το Βήμα
13 Φεβρουαρίου 2011

Από διάφορες πλευρές μάς κατακλύζει η εικόνα μιας κοινωνίας που βρίσκεται σε ομηρεία από λίγους παντοδύναμους κακούς. Η φωτογραφία φτιάχνεται με σπαράγματα της επικαιρότητας που ανήκουν σε διαφορετικά «είδη» γεγονότων: αγριότητες που εμπίπτουν στη σφαίρα του αστυνομικού δελτίου, απεργιακά συμβάντα, μορφές συλλογικής ανυπακοής για την πληρωμή των διοδίων ή την κατασκευή ΧΥΤΑ. Το πιο σημαντικό είναι εδώ το δημόσιο σχόλιο το οποίο φροντίζει να ενοποιήσει όλες αυτές τις διαφορετικές φέτες της κοινωνικής πραγματικότητας. Για να προκύψει εντέλει ένας πίνακας ανωμαλιών, μια λίστα ανομημάτων και παρεκκλίσεων από τη λογική. Το στόρι προβλέπει οργανωμένες μειοψηφίες στρεφόμενες σαδιστικά εναντίον απροστάτευτων πολιτών, επαγγελματικές κάστες που εκβιάζουν τον δύσμοιρο καταναλωτή, πολιτικούς ακτιβισμούς οι οποίοι εκμεταλλεύονται τα δεινά των πιο αδύναμων για να κάνουν το καπρίτσιο τους. Και το σχήμα προβάλλει περίπου το ίδιο για όλες τις περιπτώσεις. Αν πιστέψουμε αυτή την ιστορία, οι απεργοί γιατροί, για παράδειγμα, δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να «βλάπτουν» την υγεία των ασθενών τους. Με τον ίδιο τρόπο άλλωστε βεβαιώθηκε αρμοδίως ότι όσοι συμπαραστάθηκαν ενεργά στην επιλογή των τριακοσίων μεταναστών για απεργία πείνας ζημίωσαν την υπόθεση των ίδιων των μεταναστών. Με άλλα λόγια, σε μια κοινωνία που πέρασε φάσεις ευημερίας δεν επιτρέπεται καμιά εκδοχή ανυπακοής: αυτή είναι κατάλληλη μόνο για τριτοκοσμικές δικτατορίες.

Η πιο πάνω προσέγγιση ανακαλύπτει κατά κανόνα το θέμα της «υπέρβασης των θεμιτών ορίων» με αφορμή κυρίως κινητοποιήσεις, μορφές και τρόπους διαμαρτυρίας. Οσοι την υιοθετούν έχουν την τάση να αποσπούν επιμέρους στιγμιότυπα από το πλαίσιο μέσα στο οποίο παράγονται και αναπαράγονται τα ρήγματα στο κοινωνικό συμβόλαιο. Αν δεν παραβλέπουν τελείως, υποτιμούν ωστόσο τη βάναυση διασάλευση που έχουν υποστεί οι όροι ζωής ευρύτερων στρωμάτων της κοινωνίας και παρατηρούν αφ΄ υψηλού- αν δεν τις αμφισβητούν ανοιχτά - τις σημαντικές υλικές και ψυχικές απώλειες των υποκειμένων. Βλέπουμε έτσι να ταυτίζεται η ευνομία με κάποια μεταφυσική υπέρβαση των κοινωνικών ανταγωνισμών και της διαπάλης των συμφερόντων. Ενώ και η ορθή κοινωνική συνείδηση συγχέεται με τη συμμόρφωση των πολιτών σε μία και μοναδική ερμηνεία για το γενικό συμφέρον και το δημόσιο αγαθό.

Περισσότερα

Αυτό που δεν κατάλαβαν οι δικαστές

2011-02-13T10:16:00.000+02:00

του Γιώργου Κουβελάκη

Το Βήμα
13 Φεβρουαρίου 2011

Ετσι λοιπόν· ένα τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε ότι ο συνταγματικός νομοθέτης «εμερίμνησε να διαφυλάξει την εθνική ομοιογένεια του κράτους» και ότι ο νόμος που καθορίζει τις προϋποθέσεις χορήγησης ιθαγένειας δεν μπορεί παρά να στηρίζεται στο «σταθερό κριτήριο του δικαίου του αίματος, δηλαδή την καταγωγή από έλληνες γονείς». Συνέπεια αυτής της σκέψης ήταν να κριθεί αντισυνταγματικός ο πρόσφατος νόμος, που δεν ακολούθησε το παραπάνω σκεπτικό.

Η απόφαση ξάφνιασε πολλούς, κυρίως εκείνους που έχουν συνδέσει το Συμβούλιο της Επικρατείας με την εικόνα ενός εξωστρεφούς και ανοιχτού σώματος και την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αξιών.

Περισσότερα

Sarkozy under pressure as French judges take to the streets

2011-02-11T11:38:00.001+02:00

Guardian
February 10, 2011

Thousands of judges and lawyers have taken to the streets in unprecedented protests against Nicolas Sarkozy, paralysing the legal system and shutting down almost all France's courthouses this week.

Magistrates' unions have for days expressed outrage at the president by hearing only urgent cases, after the president used a shocking murder case to attack judges for being too lax.

The gruesome Laetitia case gripped France after a teenage waitress disappeared one night after her shift in western France. Her severed limbs and head were found in the waters of an abandoned quarry after a lengthy search, but the rest of her remains have not been recovered. The suspect, a 31-year-old, refused to co-operate with the search or the inquiry. Recently out of prison after completing a sentence, he had 15 previous convictions.

The case struck a chord with Sarkozy's longrunning campaign to appeal to the rightwing vote by cracking down on repeat offenders. Sarkozy publicly branded the suspect "presumed guilty", slammed judges for incompetence and making mistakes after his prison release, and said: "Our duty is to protect society from these monsters."

Judges were furious that Sarkozy would declare a suspect guilty before either a trial or the end of investigations. They accused him of using the case to boost his "tough on crime" image ahead of what will be a tough race for presidential re-election next year.

"It's an old habit of his, using people's legitimate feelings of outrage ... for ends that are clearly electoral and demagogical," said Nicolas Leger, national secretary of the USM magistrates' union.

More

Greek protests show democracy in action

2011-02-08T13:31:00.000+02:00

by Costas Douzinas

Guardian
February 7, 2011

The Greek minister for public transport, Dimitris Reppas, stated last week that the government would not let "Greece [be] exposed to the risk of international disrepute and marginalisation, [the] destination of countries characterised by anomie. The attack on the social acceptability of the free-rider and the political dismantling of its simulacrum of progressiveness is paramount."

The harassed minister was referring to the mass protests that have gripped Greece in the last month. They include the "can't pay, wont pay" movement which encourages people to stop paying the extortionate tolls on Greece's atrocious roads or the public transport fares which went up 40% last week. Doctors have been on strike for a week and have occupied the ministry of health; strikes by public transport employees, despite repeated court decisions declaring them unlawful, have brought Athens to a standstill. A pending farmers' strike will complete the picture. Greece has entered a period of crisis highlighted by the condemnation of the inhumanity of the treatment of refugees by the European court of human rights last week. The minister confirmed it. When governments start claiming that citizens have an absolute duty to obey the law, they implicitly recognise that their policies – and therefore their moral authority – have failed.

What the minister, in his ignorance and desperation, called "anomie", political and legal theory examines under the term "civil disobedience". From Antigone to the campaigners for workers' and civil rights, pacifists, suffragettes and conscientious objectors, disobedience is not simple illegality. It is the outward sign of moral conscience and of political fidelity to the principles of justice and democracy. Throughout history, disobedience has changed regimes, constitutions and laws – as we are currently witnessing in Egypt.

The mass disobedience against racial discrimination and the Vietnam war in the US in the 60s and 70s led to a major debate among judges and political philosophers, which concluded that in certain circumstances disobedience was not only allowed but required – and the courts must protect those who undertake it. The argument following classical liberal philosophy went as follows. Political power is legitimate when it promotes individual autonomy. In its Rousseauian version, we the people are both legislators and subjects, masters and servants. Citizens have given their implicit consent to the constitution and government in a real or virtual social contract and have promised their obedience in return for laws that promote the common good and justice.

More