Δικαιοσύνη, Κράτος Δικαίου, Δημοκρατία, Φιλελευθερισμός, Ελευθερία της Έκφρασης

radiobubble.gr
retrospectiva / episode 73
2 Ιουνίου 2012

Mια συζήτηση του Βασίλη Σωτηρόπουλου με τον καθηγητή φιλοσοφίας δικαίου κ. Αριστείδη Χατζή.

Εξακολουθεί να υπάρχει απόσταση ανάμεσα στην ουσιαστική δικαιοσύνη και το θετό δίκαιο; Νομιμοποιείται η πλειοψηφία να αποφασίζει για τα πάντα σε μια δημοκρατία; Η ενσωμάτωση του φιλελευθερισμού στο ισχύον δίκαιο αφήνει περαιτέρω χώρο για περαιτέρω φιλελεύθερη πολιτική διεκδίκηση; Η άμεση δημοκρατία είναι συμβατή με το κράτος δικαίου; Είναι θεμιτό να είναι υποψήφιοι βουλευτές άτομα που έχουν καταδικαστεί για ποινικά αδικήματα; Νοείται η δημοκρατία να αποκλείει από τις εκλογές πολιτικά κόμματα; Είναι αποτελεσματική η ποινικοποίηση των ρατσιστικών απόψεων;

Μαζί με τον Χρήστο Γραμματίδη θέτουμε αυτά και άλλα ερωτήματα και συζητάμε τις πιθανές απαντήσεις με τον Aριστείδη Χατζή.



Περισσότερα

Judges Should Write Their Own Opinions

by William Domnarski

New York Times
May 31, 2012

There is a crisis in the federal appellate judiciary. No, I’m not referring to the high number of judicial vacancies or overloaded case dockets — though those are real problems. The crisis I have in mind rarely is discussed because it raises too many embarrassing questions. I’m talking about the longstanding and well-established practice of having law clerks ghostwrite judges’ legal opinions. We have become too comfortable with the troubling idea that judging does not require that judges do their own work.

With so much news and controversy about what federal appellate judges say in their opinions, it would be natural for a layperson to assume that such opinions actually come from judges’ own pens (or keyboards). But ever since the beginning of the law-clerk age, which dates back at least 70 years, most judges have been content to cast their vote in a case and then merely outline the shape of their argument — while leaving it to their clerks to do the hard work of shaping the language, researching the relevant precedents and so on. Almost all federal appellate judges today follow this procedure.

There are, of course, understandable reasons for this arrangement. For one thing, it’s efficient: it helps judges manage the ever increasing flow of cases to be decided. It’s also familiar: it resembles the modern law-firm model (known to many judges from earlier stages in their careers) in which associates draft documents and senior partners edit them. Furthermore, the law is not a literary pursuit but a system of rules, principles and arguments: in a legal opinion the fine points of language can seem less important than the underlying logic of the decision.

But in truth, much of importance is lost when judges outsource the writing of their opinions to their less experienced assistants. Judge-written opinions require greater intellectual rigor, exhibit more personal style and lend themselves to more honest and transparent conclusions.

More

An ever-deeper democratic deficit

Economist
May 26, 2012

For the past six decades, steps forward to greater European union have taken place at moments of incipient crisis. None, though, has been taken in a time of disaster. The next leap in integration looks set to change that. All the plausible solutions to the self-inflicted mess of the euro crisis require a significant new level of fiscal and potentially political union, not least because some countries, such as Germany, actively want greater political union and see it as the price of their co-operation. In order to make any such solution work, Europe’s elites will have to address a problem they have long shirked: that of the democratic deficit at the heart of integration. And they will have to do so under the worst of conditions.

The past week’s near-continuous high-level summitry has done little to reduce the risk of a Greek exit from the euro, which rose to higher levels than ever after the inconclusive results of the country’s election on May 6th. The risk shows no signs of receding before the next vote, on June 17th. After that, risk may become reality (see article).

A consensus is slowly emerging that, whether a Greek exit is to be averted or weathered, there will have to be a greater level of integration in the euro zone, with tighter constraints on the freedom of national governments. Some countries, under some conditions, may put up with seeing their governments so constrained for a while: Italy and Greece (until recently) have had unelected, technocratic prime ministers, in large part as a result of pressure from outside creditors. But elsewhere, and in the long run, people seem likely to want to do the constraining they think proper by means of the ballot box, rather than having it forced upon them.

More

Οι «δημοκρατικοί» αντίπαλοι της Δημοκρατίας

του Πάσχου Μανδραβέλη

Καθημερινή
13 Μαΐου 2012

Η Δημοκρατία δεν ευλογεί την παραβίαση των κανόνων συμβίωσης, απλώς επιτρέπει σε όλους να συμμετάσχουν στον ορισμό αυτών των κανόνων.

«Σε μια δημοκρατία», έγραψε ο Αμερικανός δικαστής Φίλιξ Φρανκφούρτερ, «το υψηλότερο αξίωμα είναι αυτό του πολίτη». Αυτό είναι μια άλλη ανάγνωση του πρώτου άρθρου στα συντάγματα όλων των χωρών, που περίπου λένε ό,τι και το ελληνικό: «Θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία. Ολες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό...». Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε πολίτης από μόνος, κατέχοντας το υψηλότερο αξίωμα, μπορεί να κάνει ό,τι γουστάρει, αλλά οι περισσότεροι πολίτες μαζί ορίζουν την τύχη μιας χώρας· είτε προς το καλύτερο είτε προς το χειρότερο.

Την περασμένη Κυριακή, οι Ελληνες άσκησαν την ύψιστη εξουσία τους και ίσως πρέπει να ξεκαθαρίσουμε μερικά πράγματα. Και αυτό, διότι όπως συμβαίνει και με όλα τα άλλα πράγματα, στην Ελλάδα και η έννοια της δημοκρατίας έχει κακοποιηθεί τόσο πολύ ώστε τα πάντα κατέληξαν πολτός. Τα πολιτικά δικαιώματα συγχέονται με τα ατομικά· ο νόμος της πλειοψηφίας με το «δίκιο» μιας τάξης· η υποχρέωση τήρησης των νόμων με το δικαίωμα (υπό όρους) της πολιτικής ανυπακοής· η δημοκρατία με την οχλοκρατία· η πολιτική με τον χουλιγκανισμό· το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου με τις βιαιότητες· το δικαίωμα της συνάθροισης με τις καταλήψεις· η νόμιμη βία, που οφείλει να ασκεί τηρώντας τους κανόνες το κράτος, με την παράνομη βία εκείνου που θεωρεί ότι αδικείται.

Το αποτέλεσμα αυτής της ιδεολογικής θολούρας αποτυπώνεται στην καθημερινότητά μας και στην κατάσταση που βρίσκεται η χώρα σήμερα. Υμνώντας τη δημοκρατία, φτάσαμε στην τυραννία των μειοψηφιών, που αποτρέπουν βιαίως την εφαρμογή των νόμων, στο όνομα ενός «ανώτερου» και αυτοπροσδιοριζόμενου «δίκιου» το οποίο ορίζεται ανάλογα με τα γούστα ή τις ιδεοληψίες καθενός κι αδιαφορώντας για τις προτεραιότητες των άλλων.

Ομως, η δημοκρατία δεν είναι ένα σύστημα απόλυτης ελευθερίας· είναι το πιο ελεύθερο σύστημα που έχουμε γνωρίσει μέχρι τώρα. Δεν ευλογεί την παραβίαση των κανόνων συμβίωσης, απλώς επιτρέπει σε όλους να συμμετάσχουν στον ορισμό αυτών των κανόνων. Δεν είναι ένα σύστημα που επιτρέπει στις μειοψηφίες να κάνουν ό,τι θέλουν· είναι ένα σύστημα που επιτρέπει στις μειοψηφίες να λένε ό,τι θέλουν, έτσι ώστε να πείσουν και να γίνουν με τη σειρά τους κάποια στιγμή πλειοψηφία για να ορίσουν τους κανόνες. Δεν επιτρέπει καν στην πλειοψηφία να κάνει ό,τι θέλει. Υπάρχουν τα θεμελιώδη δικαιώματα κάθε ατόμου, που δεν μπορεί να καταπατήσει ούτε το 99,9% του υπόλοιπου λαού.

Περισσότερα

Does the Law Matter in China?

by Nicholas Bequelin

New York Times
May 13, 2012

Does the law matter in China? A cursory look at the two crises that have hit the Chinese government in recent weeks — one at the very top, with the purge of Bo Xilai, and one at the grassroots, with the escape from unlawful house arrest of the blind activist Chen Guangcheng — suggests not.

The two cases have in common an overt and blatant disregard for legality, an unwillingness of the central government to correct manifest injustices, and the notion that only U.S. diplomatic compounds are safe-havens in China.

Bo, the maverick princeling, turned a brutal anti-mafia campaign in the southwestern metropolis of Chongqing into an instrument of personal power designed to garner popularity through swift “justice” and to eliminate political rivals. His suspension by the Party’s Central Committee came only after his police chief took refuge in the United States Consulate.

Chen, the dauntless rural activist from Shandong province, had attempted to use the existing legal system to expose wide-ranging abuses of power by local officials, only to be sentenced in 2006 to more than four years in prison on trumped-up charges by a local court. Upon his release in September 2010, local officials and hired thugs unlawfully kept him confined in his home. He too, after dramatically escaping his captors, sought refuge in a U.S. diplomatic enclave.

Both cases are widely seen as emblematic. Bo’s embodies the corruption of an unchecked political elite: Communist Party members are investigated by the party’s own disciplinary committee, and not by the courts. Chen’s case is rife with the predatory behavior of local officials whose conduct is more reminiscent of China’s feudal past than of the “new socialist countryside” Beijing leaders claim to be building.

Yet it would be a mistake to conclude that the law doesn't matter in China.

More

Unleash the Judges: The libertarian case for judicial activism

by Damon W. Root

Reason
July 2005

Speaking to the Heritage Foundation in 1996 on the topic of "judicial activism," the conservative commentator Pat Buchanan denounced the Supreme Court as a "judicial dictatorship"; the Court's beneficiaries, he said, were "criminals, atheists, homosexuals, flag burners, illegal immigrants (including terrorists), convicts, and pornographers." In his influential 1996 book Slouching Towards Gomorrah: Modern Liberalism and American Decline, former federal appeals court judge Robert H. Bork declared that "the Supreme Court has usurped the powers of the people and their elected representatives." Dissenting from the majority in Lawrence v. Texas (2003), which nullified that state's anti-sodomy law, Supreme Court Justice Antonin Scalia argued that the Texas legislature's "hand should not be stayed through the invention of a brand-new 'constitutional right' by a Court that is impatient of democratic change."

Such views are widely shared on the right, where few subjects produce greater outrage than judicial activism, which conservatives blame for the forced imposition of liberal values on American society. But libertarians, who have frequently allied with conservatives in the effort to rein in the federal government, should not join their battle against the judiciary. There is no inconsistency between principled judicial activism and limited government.

More

The constitutional right to be left alone

by George F. Will

Washington Post
April 19, 2012

Judge J. Harvie Wilkinson III, a Reagan appointee to the U.S. Court of Appeals for the 4th Circuit, is a courtly Virginian who combines a manner as soft as a Shenandoah breeze with a keen intellect. His disapproval of much current thinking about how the Constitution should be construed is explained in his spirited new book — slender and sharp as a stiletto — Cosmic Constitutional Theory: Why Americans Are Losing Their Inalienable Right to Self-Governance.

A “cosmic theory,” Wilkinson says, is any theory purporting to do for constitutional questions what Freud and Einstein tried to do concerning human behavior and the universe, respectively — provide comprehensive and final answers. The three jurisprudential theories Wilkinson criticizes are the “living Constitution,” “originalism” and “constitutional pragmatism.” Each, he says, abets judicial hubris, leading to judicial “activism.”

Those who believe the Constitution is “living” believe, Wilkinson says, that judges should “implement the contemporary values” of society. This leads to “free-wheeling judging.” So Wilkinson apparently agrees somewhat with Justice Antonin Scalia, who stresses the “antievolutionary purpose of a constitution,” which “is to prevent change — to embed certain rights in such a manner that future generations cannot readily take them away.” Future generations or contemporary majorities.

More

Προσωπικά δεδομένα και αδιαφάνεια

του Πάσχου Mανδραβέλη

Καθημερινή
11 Μαρτίου 2012

Η προστασία των προσωπικών δεδομένων είναι μεγάλη κατάκτηση. Αφορά τις προηγμένες χώρες, όπου υπάρχει οργάνωση και μηχανοργάνωση, εκεί δηλαδή που κρατικοί και ιδιωτικοί μηχανισμοί μπορούν να απειλήσουν αυτό που οι Αγγλοσάξονες ονομάζουν privacy, μια έννοια τόσο ξένη στην Ελλάδα, που ακόμη δεν έχουμε κοινά αποδεκτή λέξη γι’ αυτή· άλλοι την ονομάζουν «ιδιωτικότητα», άλλοι «προστασία της ιδιωτικής ζωής».

Αλλά και στις αγγλοσαξονικές χώρες η προστασία της ιδιωτικής ζωής είναι σχετικά νέα υπόθεση. Υπάρχει στο εθιμικό δίκαιο (common law) της Βρετανίας αλλά αφορούσε τη φυσική παραβίαση του οικογενειακού ασύλου («το σπίτι μου είναι το κάστρο μου») και όχι τη διάχυση πληροφοριών για τα άτομα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το δικαίωμα στην προστασία της ιδιωτικής ζωής δεν υπάρχει στο Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, που παραμένει το πιο φιλελεύθερο του κόσμου. Υπάρχει μεγάλη συζήτηση που ξεκινά από ένα σημαντικό άρθρο των Samuel D. Warren και Louis D. Brandeis στο Harvard Law Review το 1890, υπάρχουν δικαστικές αποφάσεις, αλλά όχι και συνταγματική διάταξη.

Η προστασία των προσωπικών δεδομένων όμως προβλέπεται από το ελληνικό Σύνταγμα. Με την αναθεώρηση του 2000 τα πράγματα είναι σαφέστατα: «Καθένας έχει δικαίωμα προστασίας από τη συλλογή, επεξεργασία και χρήση, ιδίως με ηλεκτρονικά μέσα, των προσωπικών του δεδομένων, όπως ο νόμος ορίζει. Η προστασία των προσωπικών δεδομένων διασφαλίζεται από ανεξάρτητη αρχή που συγκροτείται και λειτουργεί όπως νόμος ορίζει» (άρθρο 9Α). Είναι μια εξαιρετικά προχωρημένη διάταξη διότι, όπως προείπαμε, η ιδιωτική ζωή απειλείται σοβαρά σε χώρες όπου υπάρχει οργάνωση και μηχανοργάνωση. Ετσι, στην Ελλάδα μπορεί να μην έχουμε π.χ. ηλεκτρονική συνταγογράφηση, αλλά τουλάχιστον έχουμε όλο το νομικό οπλοστάσιο για να προστατευθούμε από την αθέμιτη χρήση της.

Στη χώρα της υπερβολής, και η προστασία των προσωπικών δεδομένων έγινε υπερβολική. Τα πάντα θεωρήθηκαν ιδιωτική ζωή. Υπήρξαν αποφάσεις της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) που θεωρούσαν παράνομη ακόμη και την οικειοθελή παραχώρηση προσωπικών στοιχείων. Αυτό έγινε τον Φεβρουάριο του 2004 όταν ο τότε πρόεδρος της Αρχής, Δημήτριος Γουργουράκης, απαγόρευε κατ’ ουσίαν στο ΠΑΣΟΚ να πραγματοποιήσει εκλογή αρχηγού από τη βάση, θεωρώντας ότι η εθελοντική καταγραφή των μελών και φίλων του Κινήματος αντίκειται στον νόμο περί προστασίας της ιδιωτικής ζωής.

Από εκεί και πέρα, η Αρχή πήρε φόρα. Επέβαλε πρόστιμο 5.000 ευρώ στην Ενωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ) επειδή δημοσιοποίησε τον κατάλογο των δημοσιογράφων στο Δημόσιο, δηλαδή των δημοσιογράφων που πληρώνει ο ελληνικός λαός. Ετσι εμείς οι φορολογούμενοι πολίτες δεν μπορούμε να μάθουμε ποιοι δημοσιογράφοι εργάζονται στο κράτος (ΕΡΤ, ΑΠΕ, γραφεία Τύπου κ.λπ.) διότι και η ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου εθεωρήθη προσωπικό δεδομένο!

Στα θολά νερά του «ιδιωτικού» επιχειρήθηκε να πνιγεί και η δημόσια πληροφορία των αμοιβών που έπαιρναν τα στελέχη του δημόσιου τομέα. Το 2007 μάλιστα δεν δόθηκαν στοιχεία στη Βουλή όταν η κυβέρνηση θεώρησε ότι οι μισθοί στις ΔΕΚΟ ήταν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα. Τα χρήματα που οι Ελληνες πολίτες έδιναν στους υπαλλήλους τους εθεωρήθησαν προσωπικά δεδομένα των υπαλλήλων.

Περισσότερα

Of Contraceptives and Same-Sex Marriage

by Geoffrey R. Stone

Huffington Post
February 12, 2012

This was an interesting week for religion in America. First, the Council of Catholic Bishops demanded that the president of the United States exempt Catholic hospitals and universities from a general requirement that all employers receiving federal funds must provide health insurance for their employees that includes coverage for contraceptives. On reflection, the president acceded to their demand, explaining that such institutions should not be required to do something that is fundamentally incompatible with their religious beliefs.

While all this was going on, a federal court of appeals ruled that California's Proposition 8, which attempted to strip gays and lesbians of the previously recognized state law right to marry, violated the federal Constitution. The court explained that Proposition 8, which had been aggressively promoted by the Catholic Church, the Mormon Church and evangelicals, was unconstitutional because it served "no purpose... other than to lessen the status and human dignity of gays and lesbians in California."

The juxtaposition of these two events sheds important light on the relationship between religion and government in the United States today.

Our nation's founders sought to shape the basic nature of that relationship in the First Amendment, which contains two distinct but intertwined clauses concerning religion. The Free Exercise Clause forbids government to make any law prohibiting "the free exercise of religion." The Establishment Clause forbids government to make any law "respecting an establishment of religion."

More

Live, From the Nation’s Capital, It’s ... the Supreme Court

Bloomberg
Editorial
February 9, 2012

Porcinophobia, fear of hams, is the main thing keeping the justices of the Supreme Court from opening their proceedings to television. They are afraid that showoff lawyers will perform for the cameras, rather than for the court, thereby lowering the tone to the level of, well, television.

This would be an odd way for lawyers to react. After all, the most important consideration -- for themselves and their own futures, as well as for their clients -- will remain winning the case. And if the justices do let the cameras in, it will be with gritted teeth (if not over their dead bodies, as former Justice David Souter described his lack of enthusiasm). They are likely to be more hostile, not less, to any sign of hamming it up.

The question of the Supreme Court allowing cameras in its courtroom is not new -- that Souter quote is from 1996. But it has renewed relevance and urgency thanks to next month’s oral arguments over the constitutionality of the Obama administration’s health-care law, a five-and-a-half-hour marathon scheduled for March 26-28. The court is now considering requests from scores of lawmakers and media organizations, including Bloomberg News, to open its proceedings to TV cameras.

More

Dickens v. Lawyers

by Joseph Tartakovsky

New York Times
February 5, 2012

Tuesday is the bicentenary of the birth, in Portsmouth, England, of Charles Dickens, literature’s greatest humanist. We can rejoice that so many of the evils he assailed with his beautiful, ferocious quill — dismal debtors’ prisons, barefoot urchin labor, an indifferent nobility — have happily been reformed into oblivion. But one form of wickedness he decried haunts us still, proud and unrepentant: the lawyer.

Lawyers appear in 11 of his 15 novels. Some of them even resemble humans. Uriah Heep (David Copperfield) is a red-eyed cadaver whose “lank forefinger,” while he reads, makes “clammy tracks along the page ... like a snail.” Mr. Vholes (Bleak House), “so eager, so bloodless and gaunt,” is “always looking at the client, as if he were making a lingering meal of him with his eyes.” Most lawyers infest dimly lighted, moldy offices “like maggots in nuts.” (No, counselor, writers dead since 1870 cannot be sued for libel.)

Dickens knew whereof he spoke. At 15, he was hired as an “attorney’s clerk,” serving subpoenas, registering wills, copying transcripts; later he became a court reporter. For three formative years he was surrounded by law students, law clerks, copying clerks, court clerks, magistrates, barristers and solicitors who (reborn in his fiction) uttered cheerful sentiments like “I hate my profession.” His portraits of nearly every London court — Chancery, Divorce, Probate, Admiralty, etc. — are so accurate that one scholar wrote a lively book called Charles Dickens as a Legal Historian. At 32 he filed his first suit against a pirate publisher. Dickens told a friend afterward that “it is better to suffer a great wrong than to have recourse to the much greater wrong of the law.”

More

Politics and the Supreme Court

New York Times
Editorial
February 4, 2012

The Supreme Court underscored its power to shape American life when it took major cases about the health care reform law, Arizona’s anti-immigrant law and the Voting Rights Act in an election year. But this is not simply a case of the court thrusting itself into politics.

The way these cases developed and made their way to the highest court also illustrates the reverse — how politics shape the court. Each case grows out of a struggle between left and right where politics have pushed the law: between a quest for universal coverage and the defense of big health care providers; between an emphasis on openness and hostility toward immigrants; and between a promise of access to the voting booth made nearly 50 years ago and the unyielding opposition to keeping that promise.

Each party has its program and works to turn it into law. The great example of political change through legal change was the long, methodical effort to whittle away at segregation from within the legal mainstream that culminated in the court’s decision in Brown v. Board of Education. The conservatives’ legal-political strategy draws from Brown, but it is also vastly different in nature and design.

More

Live, From the Supreme Court

New York Times
Editorial
February 1, 2012

Since May, the Supreme Court of Britain has allowed its hearings to be broadcast live. On Wednesday and Thursday, the court is hearing arguments on the extradition of Julian Assange, the founder of WikiLeaks, from Britain to Sweden and whether a Swedish prosecutor had the authority to issue a warrant for his arrest.

The British court, which replaced the Law Lords as the highest court in the land in 2009, has the good sense to see that televising hearings can boost the court’s reputation and confidence in the legal system.

The Supreme Court of the United States, however, still refuses to see these benefits. It does not allow broadcasts of oral arguments out of a misguided worry that cameras would encourage grandstanding by lawyers and might cause the justices to censor their questions.

But the court currently releases transcripts of oral arguments soon after they are finished and audio recordings of arguments the week they occur — all without causing grandstanding or self-censorship. Adding video would further enhance public understanding of the court.

More

The Justice of Occupation

by Ra’anan Alexandrowicz

New York Times
January 24, 2012

Israel’s Supreme Court is the body that provides checks and balances to the country’s executive and legislative powers, upholding constitutional standards. Over the years the court has gained a reputation as one of the most judicially active, human rights-oriented courts in the world.

In the four decades since the 1967 Six-Day War between Israel and its Arab neighbors, the court has become a stage for an escalating conflict between two very different world views.

Israel is the only modern state that has held territories under military occupation for over four decades. It is also unusual for a nation to allow residents of territories under a military occupation to petition its Supreme Court and request intervention in acts of state.

Since the early years of the occupation, the Supreme Court has unwittingly found itself pushed into a corner time and again. Rather than functioning as the bastion of human rights that it was established to be, it has instead become the entity responsible for balancing the needs of a state engaged in a prolonged occupation with basic principles of democracy.

This Op-Doc expands on one of the themes explored in my new feature documentary, “The Law in These Parts,” and asks about the role of the Supreme Court in the legal underpinnings of the longest military occupation in modern times.

More

See the video

Η νομιμοποίηση της κυβέρνησης Παπαδήμου

του Νίκου Κ. Αλιβιζάτου

Καθημερινή
15 Ιανουαρίου 2012

Στις 10 του περασμένου Νοεμβρίου, το ένστικτο επιβίωσης, χάρη στο οποίο η Ελλάδα σώθηκε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, αρκετές φορές στη νεότερη Ιστορία της, λειτούργησε και πάλι. Με αντανακλαστικά που εξέπληξαν ακόμη και τους πιο αισιόδοξους παρατηρητές των πολιτικών μας πραγμάτων, βουλευτές όλων των παρατάξεων -αλλά κυρίως της πλειοψηφίας- επέβαλαν τη «λύση Παπαδήμου». Μια λύση που, όπως φαίνεται, απεύχονταν οι ηγεσίες των δύο μεγάλων κομμάτων, για δικούς της λόγους η καθεμιά. Ετσι, με διόλου αμελητέο κόστος τη συμμετοχή στην κυβέρνηση εκπροσώπων του ΛΑΟΣ, απετράπη το μοιραίο. Δηλαδή η άτακτη χρεοκοπία, στην οποία είναι βέβαιο ότι θα οδηγούσε τη χώρα η διεξαγωγή εκλογών στις αρχές Δεκεμβρίου, ή ο εκ των ενόντων σχηματισμός άλλης μονοκομματικής κυβέρνησης από το ΠΑΣΟΚ.

Ο κ. Λουκάς Παπαδήμος συμπλήρωσε προχθές δύο μήνες στην πρωθυπουργία. Αν και τα δύσκολα βρίσκονται ακόμη μπροστά του, το διάστημα αυτό είναι αρκετό για να βγάλει κανείς μερικά πρώτα συμπεράσματα:

Από τη μια, επικράτησε ένα αίσθημα καταλλαγής, κυρίως στην Αθήνα, αλλά και στις άλλες πόλεις της χώρας. Αν και δεν βρήκε ακόμη τον κανονικό ρυθμό της, η ζωή αρχίζει δειλά δειλά να επανέρχεται στο πολύπαθο Κέντρο. Και θέλω να πιστεύω ότι τα φιλόδοξα μέτρα που ανήγγειλε πρόσφατα ο δήμαρχος Αθηναίων δεν θα αργήσουν να αποδώσουν.

Με την καταλλαγή κατέβηκαν κάπως και οι τόνοι. Ο κόσμος, σε μικρότερες ή μεγαλύτερες παρέες, άρχισε να αναστοχάζεται και να κουβεντιάζει για τα βασικά. Ποτέ άλλοτε, τα τελευταία χρόνια, δεν μπήκαν στο τραπέζι τόσο βαθιά ριζωμένα στερεότυπα και αντιλήψεις. Παλιοί και νέοι έχουν χάσει τις βεβαιότητες άλλων εποχών και, φαινόμενο μοναδικό, ακόμη και οι πολιτικοί διαλέγονται.

Η στροφή αυτή είχε ως αποτέλεσμα μια ψυχραιμότερη αντιμετώπιση της κρίσης και των δεινών της. Η δικαιολογημένη αγανάκτηση την οποία προκάλεσε η μέγιστη αδικία της καλπάζουσας ανεργίας, και η λαίλαπα των περικοπών σε μισθούς και συντάξεις, δεν οδηγούν όπως πέρυσι σε μια καθολική απόρριψη των μέτρων του Μνημονίου. Γιατί συνειδητοποιείται όλο και περισσότερο ότι πολλά από αυτά έπρεπε να έχουν ληφθεί εδώ και χρόνια. Οδηγεί αντίθετα σε κινήσεις αλληλεγγύης για την ανακούφιση αυτών που πάσχουν πραγματικά (απολυμένοι, άστεγοι, άνεργοι προπάντων νέοι) και που, με την κρίση, ο αριθμός τους έχει εκτιναχθεί σε πρωτοφανή ύψη. Για πρώτη φορά από το 2004, το εθελοντικό κίνημα, με τόνο πατριωτικό και όχι ελεημοσύνης, έχει πάρει τέτοιες διαστάσεις.

Σε όλα αυτά, όπως σημείωνε προ ημερών ο Αντώνης Τριφύλλης, ο «δωρικός» λόγος του «αντιπολιτικού» Παπαδήμου, συνέτεινε θετικά, αφού «υπονόμευσε» τον συναισθηματικό και εν τέλει «διχαστικό» λόγο των επαγγελματιών της πολιτικής. Αρκεί βέβαια να αρχίσει να φαίνεται φως στην άκρη του τούνελ.

Η τελευταία αυτή παρατήρηση οδηγεί στο ζήτημα της νομιμοποίησης της κυβέρνησης Παπαδήμου. Ως σήμερα, ήταν δεδομένη για τους παραπάνω λόγους. Τα περί του αντιθέτου υποστηριζόμενα από τα «αντισυστηματικά» άκρα του πολιτικού φάσματος δεν ευσταθούν. Δείχνουν, αντίθετα, κραυγαλέα αποκοπή από την πραγματικότητα (για να μην πω και έλλειψη στοιχειώδους συνταγματικής παιδείας). Από εδώ και πέρα, ωστόσο, η νομιμοποίηση της κυβέρνησης Παπαδήμου θα εξαρτηθεί από την ικανότητά της να φέρει σε πέρας την κύρια αποστολή της: δηλαδή, να συμφωνήσει με τους δανειστές της χώρας για περικοπή του δημόσιου χρέους (PSI) και να συνάψει τη νέα δανειακή σύμβαση. Συνάρτηση της πρώτης, η δεύτερη είναι η αναγκαία προϋπόθεση για να παραμείνουμε στο ευρώ. Και αυτό, την ύστατη τούτη ώρα, αποτελεί τον κεντρικό στόχο του έθνους.

Περισσότερα

The Struggle to Give the European Parliament Clout

Spiegel
January 12, 2012

As the weakest of the EU's three major institutions, the European Parliament has often been viewed as little more than a rubber stamp for the others. But Martin Schulz, the German Social Democrat who will become its president next week, plans to change that -- and he's not afraid of ruffling feathers in the process.

Two stars are blinking red on the indicator panel, signaling that the allotted speaking time has run out. Germany's Martin Schulz is already about two minutes over his limit, but he just keeps talking.

It's mid-December, and he's speaking about Europe's debt crisis and the future of the European Union. Schulz is taking advantage of his last appearance as the leader of the center-left Socialist group in the European Parliament to demonstrate to everyone gathered in the assembly hall in Strasbourg that few could come up with verbal zingers as strong as his. "The financial markets are driving a Ferrari, while the governments of Europe are puttering along behind on a bicycle," he says.

Schulz keeps on speaking, but he has nothing to fear as European Parliament President Jerzy Buzek, who is from Poland, lets him have his way. Without permission, Schulz has just about reached twice the limit of his speaking time when he finally starts wrapping it up. Then Buzek says into the microphone: "I have really been enormously patient."

On Tuesday, Jan. 17, the 56-year-old Schulz will replace Buzek as the president of the European Parliament. In the parliament, the usual procedure is that the two biggest parliamentary groups each get to choose the president for half of the five-year legislative period, with the office-holder being replaced after two-and-a-half years. Thus, Buzek, a member of the European People's Party (EPP), the alliance of Christian Democratic and conservative parties making up the largest faction in the parliament, will be succeeded by Schulz, the head of the Progressive Alliance of Socialists and Democrats (S&D), the second-largest faction.

More